VOV4.Jarai - Ea Hleo lĕ tơring glông hmâo lŏn drŏn dlông hloh mơng tơring čar Daklak, lu biă ñu mơng 700 truh kơ 800 met bơhmu hăng jơlah ia rơsĭ. Rơnoh dlông anun, Ea Hleo bơyan hơpă leng kơ hmâo pơ-iă angin, biă ñu lĕ mơng blan 10 truh kơ blan 3 rim thun. Pơ-iă angin mơng Ea Hleo ƀu djơ̆ kơnong kơ tơbiă rai hơdôm blah đang kơ phê, tiu đut mơta lăng đôč ôh, anô̆ klă ba jơlan hlâo mơ̆ ñu dô̆ ngă pơhư̆č ƀing tuh pơplai, pơdŏng hơdôm blah hmua pơkĕ apui hăng jua angin prong, pơkĕ rai hơdôm klai kwh apui lơtrik rim thun. 5 blan bơyan angin ƀơi Ea Hlao lĕ bơyan pĕ pơhrui phun mơng 3 djuai gơnam lĕ kơ phê, tiu hăng apui lơtrik, laih anun mrô hăng nua ñu leng kơ prong hloh tơring čar, čih pioh gru tơlơi pơđĭ kyar kơjăp mơng plơi pla.

Bơyan anai, plơi pla hơpă mơng să Ea Nam, tơring glông Ea Hleo, tơring čar Daklak leng kơ bă blai amăng sa tơlơi luk nao rai lu mơta mơngưi, amăng anun ƀâo hiam, ƀâo pơhăng hăng mih hmâo. Ƀâo mơngưi mơng bôh troh tơsă gluh đĭ mơng hơdôm anih čơhmu raih bă kơ phê phrâo pĕ, mơnâo pơhăng lĕ mơng hơdôm kơ phê giăm krô. Bơ̆ mơnâu pha ra mơng kơ phê, khă phrâo pĕ ƀudah krô leng kơ hmâo mơnâu pha ra anun. Ayong Y Phép Niê, Khua ƀôn Riêng A, să Ea Nam brơi thâo, thun anai kơ phê djơ̆ bơyan, hmâo nua, anun neh wa ăt hmâo hmăi mơn prăk pơhrui glăi lăp yap ba, khă kơmok pruai, gơnam mă yua kơ đang hmua đĭ nua:

“Amăng bơyan kơ phê thun anai, mrô kơ phê hmâo lu hloh bơhmu hăng thun hlâo, nua kơ phê ăt kah hăng nua kơmok pruai hăng ia jâu leng kơ đĭ nua samơ̆ ăt tuh pơplai abih kơ kơ phê mơn – kơ phê hmâo lu bôh hăng hmâo nua, tơdah ayuh hyiăng klă thơ ăt dưi mơn”.

Bơyan bơnga anai, kơ phê mơng hơdôm bôh plơi pla bă ƀơi lan čơhmu

Tơlơi mơ-ak djơ̆ bơyan kơ phê mơng Ea Hleo hrom hăng tơlơi mơ-ak djơ̆ bơyan apui lơtrik pơkĕ hăng jua angin. Amăng lu tơlơi tơnap phun hmâo yua kơ klin Covid-19, Sang măi pơkĕ apui hăng jua angin Ea Nam, rơwang bruă pơkĕ apui lơtrik hăng jua angin ƀơi kơdư prong hloh kual Đông Nam Á, ăt ngă giong mơn, pơmut hrom hăng glông hrĕ apui lŏn ia hăng kơnong kơ 10 blan pơkra pơdŏng. Ring bruă hmâo nua 16 rơbâo klai prăk anai ƀu djơ̆ kơnong kơ ba glăi hơdôm rơtuh klai prăk rim thun kơ ngăn drăp tơring glông, pơkĕ hmâo ha rơtuh klăk kilowat mông apui lơtrik rim blan kơ glông hrĕ apui lơtrik dêh čar ôh mơ̆ ñu dô̆ pơdŏng phrâo 52 km jơlan bê tông kơjăp tô hơdôm anih pơdŏng tơmeh tourbin, pơjing glông phun jơlan tô nao rai hơdôm kual pơkĕ apui mơng 3 bôh să Ea Nam, Ea Khal hăng Dliê Ya.

Ƀơi rơdêh pơgiăng kơ phê mơng đang ba glăi pơ̆ sang, ƀơi jơlan tô tơmeh pơkĕ apui hăng jua angin, ayong Y Vương Ksor, ƀơi ƀuôn Riêng B, să Ea Nam brơi thâo: jơlan phrâo klă biă. Sit truh 4 mông čơtlăm hơdôm bôh rơdêh pơgiăng kơ phê tô nao rai ƀơi jơlan anai pioh pơgiăng gơnam glăi pơ̆ sang:

“Ƀơi ring bruă pơkĕ apui hăng jua angin tui anai, jơlan nao rai hơđăp ƀing ta ƀu hmâo laih anun djop mơnuih pla phun kyâu luk puk hăng war đang ăt tui anun mơn, kơnong kơ nao jơlan prong hmâo jơlan bê tông. Jơlan bê tông gơñu pơkra ră anai klă biă”.

Ăt jing bơyan ƀing bơwih ƀong pơhrui glăi lu apui lơtrik pơkĕ mơng jua angin

Tui hăng ơi Nguyễn Văn Hà, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông Ea Hleo, Rơwang bruă pơkĕ apui hăng jua angin Ea Nam lĕ gru pơđom pioh ƀuh rơđah hloh kơ bơwih ƀong – mơnuih mơnam mơng tơring glông amăng thun 2021. Pơkra hăng rơnoh tañ, ƀơi hơdôm ring bruă pơkĕ apui lơtrik hăng angin mă yua truh 5 rơbâo čô mơnuih mă bruă, samơ̆ hơđong mơnuih mă bruă ăt pơhlôm mơn, pơgang pơgăn Covid-19 ăt hluh gah mơn. 10 blan kiăng ngă rah hră pơ-ar, pơ ala glăi rah anih anom mă yua pơkra, laih anun pơkra amăng tơlơi tơnap tơlơi gun, rơwang bruă ăt truh akô̆ djơ̆ hrơi pơkă mơn. Mơng rơwang bruă anai hmâo pioh glăi tơlơi găn rơgao kơ plơi pla amăng ngă pơhưč tuh pơplai hăng ngă tui hơdôm rơwang bruă prong tơdơi anai:

“Hrom hăng rơnoh bruă bơwih ƀong lĕ rơwang bruă hmâo pơkra lu lan čơhmu, jơlan ĕp ƀong huă, dưi pơkra hăng bê tông abih bang. Hăng tơlơi anun hmâo ngă brơi laih mơnuih ƀôn sang lăng nao kơ anun, arăng ƀuh anai lĕ anom bơwih ƀong hmâo tơlơi đăo gơnang. Ăt kah hăng Ping gah tơring čar, jơnum min truh kơ tơring glông Ea Hleo, hmâo lăi lĕ ngă, gun dơ̆ hơpă pơtlaih hmao tlôn dơ̆ anun. Anun lĕ pran pơtrut pioh ƀing gơmơi ngă pơhưč dong hơdôm anom bơwih ƀong, hơdôm grŭp, amăng pok pơhai hơdôm rơwang bruă pơkĕ apui lơtrik hăng jua angin ƀơi Ea Hleo”.

Kơ phê-bơnga-apui lơtrik pơkĕ hăng jua angin-check in glăk ƀơ ƀrư̆ pơjing ƀơi Ea Hleo

Ea Hleo dŏng tal 2 ƀơi tơring čar Daklak gah bruă pla pơkra kơ phê, dŏng tal sa gah kual lŏn pla tiu hăng ăt glăk dŏng tal sa bruă pơkĕ apui hăng jua angin. Ƀơi rơnoh dlông yŭ ngŏ kơ 700 bơhmu hăng jơlah ia rơsĭ, ayuh hyiăng pha ra mơng Ea Hleo djru ngă klă ba jơlan hlâo kơ 2 djuai gơnam mă mơng đang hmua phun. Angin ƀơi Ea Hleo ăt dưi hmâo ƀing tuh pơplai pơsit lĕ tơlơi pơmin pioh pơkĕ apui, hmâo 5000 mông rim thun. Jua pơkĕ hmâo rơbêh kơ 40% jua kơtang hơdră dăp, lu hloh lu biă bơhmu hăng 25% ƀơi hơdôm bôh dêh čar pơkon. Lu anô̆ gal tum pơƀut, glăk pơhư brơi tơring glông jơlan gah pơđĭ kyar phrâo. Ơi Nguyễn Văn Nhiệm, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang să Ea Nam brơi thâo: să glăk pơtrut pơdŏng plơi pla phrâo pơđĭ dlông. Hrom hăng ngă giong hơdră pơkă bruă đang hmua pla plah kơ phê hăng tiu laih anun bôh troh tui jơlan gah pơđĭ tui anô̆ klă hiam lu mơta gơnam, să ăt hmâo pơdŏng mơn phun akha kơ pơđĭ kyar bruă ngă đang hmua – pơkĕ apui lơtrik hăng jua angin.

“Să ƀing gơmơi hmâo 50 ƀĕ tourbin angin amăng abih bang 84 ƀĕ tơmet mơng tơring glông, hmâo 33 km jơlan bê tông phrâo pok, amăng mrô 52 km mơng đơ đam tơring glông. Yua anun, kiăng pơđĭ kyar bruă tuai čuă ngui, ƀing gơmơi hmâo jơlan gah amra pla bơnga rôk tui abih bang hơdôm ară jơlan tô ba nao truh pơ̆ gŏng apui, tô hơdôm kual pơkĕ apui. Hăng rôk tui anun, amra pok hơdôm anih pơphô hlâo gơnam Ocop mơng pô, kah hăng tiu, kơ phê hăng bôh troh klă hiam”.

Thun sô 2021 ƀơ ƀrư̆ čih abih, thun phrâo 2022 glăk pok tơbiă hăng lu tơlơi pơkă lăng hlâo kơ hơdôm tơlơi tơnap yua kơ klin Covid-19 dô̆ ngă tơnap hăng nua gơnam mă yua, kơmok pruai đĭ lu. Samơ̆ hăng Ea Hleo lăi ha jăn, Daklak hăng hơdôm bôh tơring čar kual Dăp Kơdư lăi hrom, thun 2022 ăt hmâo mơn lu tơhnal gal. Nua kơ phê ƀơi rơnoh dlông hloh amăng 10 thun, nua tiu, kơ su ăt hơkrŭ glăi klă mơn, djru mơnuih ngă đang hmua dưi ngă pơdrong. 8/16 rơwang bruă pơkĕ apui hăng jua angin hmao pơkra giong laih... glăk pơjing rai hơdôm phun pla kơjăp pioh pơplih phrâo wot bruă đang hmua hăng măi mok; ngă tui bruă pơplih tañ hloh dong hơdôm tơhnal gal mơng pô, yak kơjăp ƀơi jơlan glông pơplih phrâo./.

Dương Đình Tuấn: Čih – Siu H’ Prăk: Pơblang