Jing sa amăng hơdôm sang anŏ nao hlâo ngă bruă pơblih pơjeh phun pla ƀơi đơđam lŏn hmua ƀu jing mơnong hlong pla tơbâo mơ̆ng thun 2016, truh ră anai sang anŏ bơn Rmah Bun, djuai ania Jarai, plơi Kte, să Ia Hrŭ, tơring čar Gia Lai hơmâo pok prong truh 7 hektar. Ñu lăi pla tơbâo amuñ mơ̆n. Tơdah wai pơgang klă, hnơ̆ng koh pơhrui glăi sa bơyan sa hektar truh 100 tơn. Hăng rơnoh sĭ mơdrô năng ai 1 klăk prăk sa tơn, laih pơhlưh hĭ prăk tuh pơ alin mă bruă, rim sa hektar hơmâo kơmlai mơ̆ng 50-60 klăk prăk, lu hloh pơkă hăng bruă pla kơtor, hơbơi plum, rơtă rơbai. Rmah Bun brơi thâo:

“Pla kơtor, hơbơi plum ƀu hơmâo đơi ôh, truh hrơi pla tơbâo lŏn pơ anai djơ̆, pơhrui hơđong ƀiă. Ƀơi kual să Hbông hơđăp, ƀu pla tơbâo sit mơ̆n tơnap biă pla phun pla pơkŏn. Thun anai, pơhlưh hĭ prăk tuh pơ alin sang anŏ dŏ hơmâo kơmlai 450 klăk prăk. Thun pơ anăp, sang anŏ apah dơ̆ng lŏn ngă hmua 3-4 ha samơ̆ kơƀah prăk čan, čang rơmang kơnuk kơna djru brơi čan  prăk amuñ ƀiă mơ̆ng jơlan hơdră 1719 djru pơhrŏ ƀun rin kiăng blơi pơjeh phun pla, hơbâo pruai pioh pơđĭ kyar pla tơbâo”.

Sang anŏ Ksor Bơt dŏ ƀơi plơi Ia Sa, să Ia Hrŭ, tơring čar Gia Lai pla 4 ha đang tơbâo. Ñu ră ruai, giăm 10 thun hăng anai pla tơbâo, sang anŏ ñu hơmâo hmăi gơnam yua, kông ngăn djă pioh.

“Mơ̆ng pla tơbâo anun yơh, sang anŏ hơmâo hmăi prăk yua, brơi ană bă hrăm hră pơar. Sang pơdong sa klai prăk ƀong têt thun anai mơak yơh čơkă thun phrâo. Abih bang lêng kơ hơmâo tơbâo soh anun. Bơyan pơ anăp, ăt kiăng ĕp lŏn apah ngă hmua samơ̆ kơƀah prăk čan. Kiăng kơnuk kơna djru ba brơi čan prăk mơ̆ng hơdră bruă 1719 pioh blơi pơjeh phun pla hăng hơbâo pruai. Hơmâo prăk amra pơđĭ tui tơlơi bơwih ƀong huă sang anŏ”.

Ơi Đỗ Văn Hòa, mơnuih mă bruă ƀơi kông ty pơčruh ngăn ngă hmua Agris Gia Lai, lăi pơthâo, mơ̆ng thun 2026 sang bruă gơñu ngă hrŏm hăng rơbêh 1000 boh bơbung sang mơnuih ƀôn sang ƀơi să Ia Hrŭ, pla giăm 2.900 ha đang tơbâo. Kiăng djru mơnuih ƀôn sang hơđong ƀiă hăng bruă pla tơbâo, kông ty ngă tui lu jơlan hơdră djru ba pơjeh pla, hơbâo pruai, ĕp mơnuih mă bruă koh tơbâo hăng blơi rơnoh hơđong:

“Rơngiao kơ lu jơlan hơdră djru, kông ty hlăk blơi hăng rơnoh 1 tơn sa klăk prăk klâo bơyan. Sang măi ăt pơpha mơnuih mă bruă koh tơbâo, ba nao rơdêh blơi tơl đang, mơnuih ƀôn sang kơnong nao pơ hmua đôč. Ră anai, jua kơtang djet ia tơbâo sa hrơi 8000 tơn, amra đĭ tui 10.000 tơn sa hrơi. Ƀing gơmơi amra ngă hrŏm gong gai kơnuk kơna jak iâu mơnuih ƀôn sang djuai ƀiă ngă hrŏm pla tơbâo kiăng pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, pơhrŏ ƀun rin”.

Tui hăng yă Đinh Thị Hoan, Kơ-iăng khua jơnum min mơnuih ƀôn sang să Ia Hrŭ, năng ai hơmâo 1000 boh sang anŏ pla tơbâo, hơmâo tơlơi hơdip mơda đĭ đăi ƀiă, ƀu hơmâo sang anŏ ƀun rin dơ̆ng tah.

Să hlăk ngă hrŏm sang bruă mơdrô djet ia tơbâo, jŭ yap glăi lŏn hmua, brơi pơblih pla tơbâo; laih dơ̆ng ĕp prăk čan djru kơmlai kiăng mơnuih ƀôn sang pla tơbâo hơmâo prăk tuh pơ alin. Yă Đinh Thị Hoan lăi:

“Hăng rơnoh prăk hơdră 1719 djru ba mơnuih djuai ƀiă, tơdah sang anŏ hlơi pla tơbâo hơmâo tơlơi kiăng, jơnum min mơnuih ƀôn sang să dăp hơdră blơi pơjeh pla hăng djru hơbâo pruai. Ƀing gơmơi amra hyu ĕp djop sang anŏ, rim kual; laih pơsit giong anŏ kiăng, să pok pơhai pơpha prăk čan djru rim sang anŏ kiăng čan pla tơbâo”.

Phun tơbâo hơmâo ba glăi boh tŭ yua bơwih ƀong huă ƀuh rơđah ƀơi kual lŏn rơga khăng khăi, djru hơdôm rơbâo boh sang anŏ mơnuih djuai ƀiă ƀơi Gia Lai hrưn đĭ pơlaih mơ̆ng ƀun rin. Lơ̆m mơnuih ƀôn sang khut khăt kiăng ngă tui, sang bruă mơdrô gum hrŏm laih anun gong gai kơnuk kơna pơtô brơi djơ̆ jơlan, phun pla tơbâo ƀu kơnong djơ̆ hăng kual lŏn đôč ôh, dŏ pok brơi jơlan bơwih ƀong huă hơđong kơjăp kơ mơnuih ƀôn sang. Tŏ tui pơ anăp adih, bơyan tơbâo ia mih amăng kual plơi pla mơnuih djuai ƀiă ƀơi Gia Lai amra dŏ pok pơhư prong tui.