Hăng rơdêh por drone HD580 yua amăng ngă hmua nua ñu 364 klăk prăk, kơtrâ̆o rơbêh 70 kĭ, hơdôm hrơi rơgao, ayong Hoàng Văn Thiện (45 thun, să Ea Ô, tơring čar Dak Lak) hơmâo lu mơnuih rơkâo nao nao pruih ia jrao amăng đang sầu riêng hăng boh kruăi hrĕ. Đang hmua sang anŏ ñu prong 10 ektar, yua anun rơdêh por ƀu hơmâo mơnuih mơgăt anai amra djru brơi prong hloh. Ayong Thiện brơi thâo:“Kâo juăt bơwih brơi đang kơphê, boh kruăi hrĕ. Rơngiao kơ yua rơdêh por drone bơwih brơi phun pla sang anŏ, ƀơi rơhông arăng rơkâo pruih jrao brơi hmua pơdai, kơphê, sầu riêng, boh kruăi hrĕ kâo lêng kơ nao soh. Rĭm hrơi kâo dưi pruih hơdôm hơpluh ektar hăng prăk pơhrui mơng 3-4 klăk prăk ha hrơi. Hơdôm boh măi anai yua klă biă mă, pioh yua bơwih brơi phun pla amăng sang anŏ rah, hyu pruih brơi arăng hơmâo dong prăk pơhrui, ba glăi lu tơlơi tŭ yua amăng tơlơi bơwih ƀong”.

Ayong Đinh Văn Nguyên, dŏ amăng să Bờ Y, tơring čar Quảng Ngãi brơi thâo, sang anŏ hơmâo 3 ektar đang pla sầu riêng glăk thun pĕ pơhrui. Truh bơyan pĕ pơhrui ĕp mơnuih ƀu hơmâo, anun ñu gir blơi rơdêh por ƀu hơmâo mơnuih mơgăt anai. Phrâo yua giăm 1 blan, ñu ƀuh tong ten boh tŭ yua mơng măi anai: pơkrem prăk apah arăng laih dong yua pơhlôm rơnuk rơnua mơn.“Klâo ektar đang sầu riêng tơdah pruih hăng tơngan kiăng 4 hrơi mă bruă sa ektar hăng tlâo ektar kiăng truh 12 hrơi mă bruă, mơ̆ tơdah pruih hăng rơdêh por ƀu hơmâo mơnuih mơgăt rơngiă mơng 2-3 mông giong laih. Yua rơdêh por anai ngă hmua rơngiao kơ bruă pơkrem ia, kmơk, mơnuih mă bruă, ñu ăt gêh gal ƀiă, pơhlôm brơi tơlơi suaih pral kơ ƀing ta dong”.

Kual Dap kơdư lĕ kual pla kơphê, tiu, sầu riêng prong hloh đơ đam dêh čar hăng giăm 800 rơbâo ektar, aka ƀu yap hơdôm rơtuh rơbâo ektar phun pla pơkŏn. Tui yă Trịnh Thị Vân, kơ-iăng Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang să Ea Knếch (Dak Lak), să hơmâo rơbêh 10.000 ektar lŏn ngă hmua, ha mơkrah lĕ sầu riêng. Hăng phun glông rơbêh 10 met lơm dưi pĕ pơhrui laih, kiăng lu wŏt bơwih brơi rĭm thun, bruă yua rơdêh por ƀu hơmâo mơnuih mơgăt ƀơi să jai lu tui:“Să hơmâo pơphun pơtop hrăm, črâo brơi bruă mă yua kiăng neh met wa dưi yua rơdêh por ƀu hơmâo mơnuih mơgăt amăng ngă hmua anun lĕ pruih ia jrao, kmơk, sai pơdai…brơi kơ tañ hloh. Laih dong gum hrŏm hăng hơdôm anom bruă kiăng črâo brơi neh met wa mă yua rơdêh por anai brơi kơ djơ̆, hơmâo hră pơ-ar pơkă anih por tui tơlơi pơkă. Lơm por hyu, neh met wa ăt lăi pơthâo brơi anom bruă wai lăng kiăng bruă bơwih brơi phun pla gêh gal hăng rơnuč rơnua ƀiă”.

Amăng jơnum Khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar phrâo anai, yă Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi) lăi rơđah: drone ră anai ƀu djơ̆ kơnong lĕ gơnam măi mok yua gah ngă hmua đôč ôh mơ̆ ăt yua kiăng mă mơnuih lơm hơjan ia ling dăo. Lơm hơjan ia lip, drone dưi por nao djru mơnuih amăng ia; djă nao ao đung drơi, mơnong ƀong huă, ia mơñum brơi ƀing mơnuih kual ia dăo. Anai pơdah tong ten boh tŭ yua amăng bruă mă yua măi mok phrâo amăng tơlơi hơdip. Khua pơ ala mơnuih ƀôn sang Trần Thị Thu Phước brơi thâo, kiăng ngă gêh gal kiăng sang bruă pơkra drone amăng lŏn ia ta dưi pơđĭ kyar kơtang ƀiă, lăp djơ̆ hăng tơlơi rơkâo jai prong tui:“Kơnuk kơna kiăng hơmâo tơhnal pơkă phara kiăng pơtrut pơsur hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô amăng lŏn ia kơsem min, pơkra lu gơnam măi mok tui jơlan gah yua phara rĭm bruă. Ƀing ta kiăng hơmâo gơnam măi mok mơ̆ amăng rơnuk rơngai lĕ gơnam yua klă hloh djru pơđĭ kyar ngă hmua, pơdŭ pơgiăng, dăng kông, samơ̆ lơm hơjan ia ling dăo ƀudah bruă jao wai pơgang rơnuk rơnua dưi pơplih mă yua rơdêh por ƀu hơmâo mơnuih mơgăt anai brơi djơ̆”.

Jai hrơi hơmâo lu tui mơnuih ngă hmua kual Dap kơdư ba măi drone djru bơwih brơi phun pla, pơƀuh tong ten boh tŭ yua lơm kiăng ƀiă mơnuih mă bruă hăng đĭ tui pơhrui mơng phun pla. Hơdôm boh rơdêh por pơprong ăt dưi mă mơnuih lơm ia ling dăo. Tơlơi gun prong hloh ră anai lĕ nua blơi pơmă đơi yua lu rơdêh por drone blơi mut mơng tač rơngiao. Tơdah hơmâo hơdră pơtrut pơkra amăng lŏn ia, nua drone amra rơgêh ƀiă, bruă ngă đang hmua amra djôl ƀiă hăng djru mă mơnuih tañ dong./.