VOV4.Jarai - Tơlơi dơnao ia, bơnư̆ răm rai, ƀu tŭ yua soh hăng glông jơlan ngă ƀu pơhlôm kơjăp dơnao, bơnư̆ ia ƀơi Daklak glăk kiăng đing nao biă. Lu tơlơi ngă soh prong lu thun hăng anai samơ̆ akă dưi pơsir ôh, jai ngă đĭ tui dong tơhnal răm rai amăng bơyan kơthel, hơjan ia ling dăo, pơhuĭ truh bruă ngă đang hmua hăng plơi pla ƀơi kual tơkai ia.

Tơdơi hơdôm tal hơjan akô̆ bơyan, ia amăng dơnao ia Ea Tul 1, să Băng Adrêñ, tơring glông Krông Ana, tơring čar Daklak giăm truh rơnoh pơkă dlông hloh laih. 350 rơbâo met khô̆i ia gah hlâu ia jing tơlơi bơngot mơng lu sang anô̆ mơnuih ƀôn sang dô̆ hơdip mơda jum dar anai yua kơ bơnư̆ pơgăn ia glăk răm tui. Jai bơngŏt hloh, lom 2 bôh dơnao ia, dưi klơi ƀơi tơkai bơnư̆. Sa čô mơnuih ƀôn sang hơdip ƀơi giăm dơnao ia brơi thâo, tơdah hơjan prong sui thơ, tơkai bơnư̆ ia hram, dua bôh dơnao ia anai amra ngă dơnao ia tơhlom trun, jing huĭ rơhyư̆t biă hăng ia anai, ba truh tơlơi sat ƀơi kual tơkai ia:

“Dơnao ia anun lĕ hlơi pơsit brơi lŏn kiăng klơi dơnao ia đam ƀơi tơkai bơnư̆ anun, amăng phiăn lŏn drŏn, akô̆ kli ăt ƀu brơi mơn bruă anai. Hlơi pô ñu pơsit brơi, hlơi pô ñu ngă soh hăng tơlơi phiăn pơkă khom gơgrong ba ƀơi anăp tơlơi phiăn. Yua kơ anô̆ anai huĭ rơhyư̆t biă kơ mơnuih ƀôn sang, lŏn prong, ia prong anai akă thâo hơbin ñu amra gluh tơbiă”.

Klơi dơnao đam ƀơi tơkai bơnư̆ hnoh ia Ea Tul 1, tơring glông Krông Ana

Ơi Nguyễn Đức Phú, Khua Anom bruă bơwih ƀong mơnuih ƀôn sang tơring glông Krông Ana – sa ding kơna wai lăng ring bruă dơnao hnoh ia tơring čar Daklak brơi thâo, anom wai lăng 14 bôh dơnao kŏng ia hăng sa bôh bơnư̆ găn ia, amăng anun hmâo dơnao ia Ea Tul 1. Bruă klơi dơnao ia đam ƀơi tơkai bơnư̆ drai ia dưi hmâo laih anom thâo hăng lăi pơthâo glăi kơ gong gai ƀơi anai. Khă hnun hai, tơlơi soh anai ăt dô̆ mơn, lom anun ring bruă glăk rơngiă hĭ anô̆ pơhlôm ñu. Ơi Phú ăt brơi thâo mơn, tơlơi ngă soh ba truh anô̆ ƀu pơhlôm dơnao, bơnư̆ ia ƀơi tơring glông lĕ lu biă, hăng bruă pơsir ƀu khut khăt glăk ngă mrô tơlơi ngă soh jai lu tui:

“Ƀing gơmơi hmâo rơkâo đĭ lu laih, abih bang kah hăng hơdôm bôh dơnao, bơnư̆ ia ƀơi tơring glông, samơ̆ tơlơi đing nao mơng gong gai akă pơsir tơpă ôh. Hmâo hơdôm tơlơi ƀing gơmơi lăi pơthâo glăi sui laih, đa lĕ lăi pơthâo glăi 2, 3 wot, samơ̆ ăt dô̆ hơnong mơn. Yua kơ tơlơi akă tơpă, akă hmâo tơlơi pơplih mơng ring bruă yơh ngă mơnuih ƀôn sang ƀu đing nao, sang anai dưi ngă lĕ sang adih dưi ngă mơn. Ƀu pơsir lĕ gơñu ngă dong, mơng pô anai truh kơ pô pơkon.”

Amăng đơ đam tơring čar Daklak, tơlơi dơnao, bơnư̆ ia răm rai tui, ngă soh plăng glông guai pơhlôm hmâo lu biă. Ơi Trịnh Quốc Bảo, Khua Anom wai lăng ring bruă hăng măi mok, Sang bruă bơwih ƀong mơnuih ƀôn sang sa ding kơna wai lăng ring bruă hnoh ia tơring čar Daklak brơi thâo, amăng hơdôm tơlơi ngă soh, kơsing mă mơ̆ anom thâo, hmâo hơdôm tơlơi dưi hmâo gong gai pơsit brơi laih tơlơi dưi mă yua lŏn. Hăng ăt kah hăng hơdôm tơlơi hơget hmâo laih ƀơi tơring glông Krông Ana, bruă pơsir kaih hơdôm tơlơi ngă soh – kơsing mă kơtuai plăng dơnao bơnư̆, jai ngă ring bruă huĭ rơhyư̆t dong:

“Ră anai tơlơi kơsing mă plăng pơgang ring bruă ăt dô̆ đô̆č, hluai tui lu hơdră. Ƀuh rơđah biă ñu hmâo hơdôm ring bruă gong gai ƀơi anai hmâo pơsit brơi laih hră mă yua amăng rơwang ring bruă, kah hăng amăng hlung dơnao ia ƀudah pơsit nao tơpă ƀơi rŏng bơnư̆ mơtăm, ƀudah ƀơi ter tơkai bơnư̆. Tơlơi anun ngă soh tơlơi pơkă mơng Tơlơi phiăn Hnoh ia, hăng hơdôm tơlơi pơkă pơkon bơdjơ̆ nao. Kiăng pơplih pơkra, pơkra glăi ƀudah kŏng ia thơ mơnuih ƀôn sang ăt ngă gun mơn, hmâo tơlơi bơrơdjơ̆ bơrơsao. Yua anun, ăt rơkâo mơn hơdôm bôh ƀirô gơgrong gah tơlơi anai hmâo jơlan pơtlaih tơlơi tơnap anai kơ ƀing gơmơi.”

Hơdôm dơnao bơnư̆ ia ƀơi Daklak răm rai hăng ƀu pơhlôm kơjăp  

Đơ đam tơring čar Daklak ră anai hmâo 624 bôh dơnao, bơnư̆, amăng anun hmâo 14 bôh dơnao drai ia pơkĕ apui lơtrik, 610 bôh dơnao hnoh ia. Ơi Nguyễn Hoài Dương, Khua Gơnong bruă đang hmua hăng pơđĭ kyar ƀôn lan tơring čar Daklak brơi thâo, tơring čar pơsit hmâo 100 ring bruă dơnao kŏng ia, hnoh ia răm rai, amăng anun hmâo 12 ring bruă amra ƀu pơhlôm amăng bơyan hơjan kơthel thun anai. Lu črăn bơnư̆ mơng hơdôm bôh dơnao ia lŏn tơhlom, tơhroh trun, tơhroh đuăi lŏn, đa rô găn ƀơi bơnư̆ mơtăm. Amăng anun, bruă răm tui, răm rai ƀơi dơnao kŏng ia gah hơdôm Sang bruă kơ phê gah Phun akha Sang bruă kơ phê dêh čar Việt Nam wai lăng dưi pơsit lĕ kơtang biă. Khă hnun hai, yua kơ ngăn drăp mơng tơring čar ƀu lu, tơring čar kiăng truh tơlơi gum djru mơng dêh čar ta mơng dưi hơkrŭ pơsir:

“Ră anai, tơdơi kơ hơdôm hrơi blan mă yua, lu ring bruă răm rai tui laih, amra ƀu pơhlôm klă ôh amăng bơyan hơjan ia ling dăo. Anai lĕ tơlơi prong biă, lom anun, ngăn drăp mơng tơring čar glăk tơnap tap biă. Ăt rơkâo mơn Kơnuk kơna lăng ba abih pran jua, tuh pơplai hơdôm prăk mă yua pioh pơkra glăi hơdôm bôh dơnao ia ƀu pơhlôm kơjăp. Dua lĕ, ăt rơkâo mơn Ding jum đang hmua hăng pơđĭ kyar ƀôn lan dêh čar ta črâo ba Phun akha Sang bruă Kơ phê Việt Nam tâ̆o hloh jao glăi hơdôm bôh dơnao ia bơnư̆ mơng hơdôm bôh sang bruă kơ phê glăk wai lăng kơ tơring glông pioh pơsit, pơkra glăi, pơkra ming ba mut wai lăng, mă yua, pơhlôm klă hăng djơ̆ tui hơdôm tơlơi pơkă ră anai.”

Hơdôm tơlơi hơget glăk hmâo ƀơi tơring čar Daklak brơi ƀuh, bruă ngăn drăp ƀiă, kơƀah prăk pơkra glăi, kơnong kơ ha mơkrah bôh than ngă lu dơnao ia bơnư̆ ƀơi Daklak jing hĭ bôh ƀom ia, hơbin pơtuh ƀu thâo ôh. Ha mơkrah bôh than dô̆ glăi lĕ bruă wai lăng, pơsir tơlơi ngă soh ƀu kơjăp ƀơi tơring čar. Hăng ƀơi ha mơkrah bôh than anai, Daklak ƀu kiăng dô̆ tơguan gum djru mơng kơnuk kơna ôh. Tơring čar gơgrong mă, khom pơsir tơlơi ngă soh, kơsing mă plăng dơnao, bơnư̆ ia, ăt djru mơn hơdôm ring bruă anai pơhlôm hăng kŏng ia ba glăi bôh tơhnal hloh./.

Siu H’ Prăk: Pô pơblang