Ƀơi kual sang mơnă Thành Diên Khánh, tơdơi kơ rơdêh guăi kor đĭ lŏn hăng ngŏ, ƀing tơhan mă ačong, kơƀơñ, ƀay hăng gai kơnih añĕ pơpưh lŏn mơ̆ng rơnang či sem lăng. Lu čơđeh tơlang phô̆ laih, dŏ đom amăng lŏn, anun yơh, djŏp čơđeh tơlang, tơgơi ƀudah gơnam pơtui hơmâo dor hrŏm khŏm sem lăng tong ten.

Kiăng dưi pơsit hơdôm anih đing hơmâo tơlang tơhan, tơhan hyu ĕp kiăo tui tơlơi lăi pơthâo, pơtô brơi mơ̆ng ƀing dŏ hơdip, mă bruă ƀơi Thành cổ Diên Khánh mơn. Sa amăng ƀing mơnuih anun lĕ tơhan hơđăp Đinh Thanh Nhật, 63 thun, hơmâo rơbêh 50 thun laih hơdip pơ kual anai. Ñu ƀuh tal blah ngă jum dar anih pơgăn ayăt, ƀuh ƀing djai drơi pơ anai: “Pit mơmot kâo ăt ƀuh nao mơn tơlơi blah ngă đưm, ƀing tơhan pơgang lŏn ia glăi pơ anai, gơñu buh sum karơsong đôč, drơi jăn pik ia jŭ soh. Pap biă mă. Lơ̆m djai drơi jăn dŏ hơnong lĕ tơhan gah arăng ba nao glŏm pơ tơdrông, bơ pô hlơi djơ̆ boh min drơi jăn pơčah săk sai baih lĕ gơñu klơi luh dor hĭ. Ƀu thâo krăn ôh pơsat dor pơpă, ƀuh mơnuih djai pơpă lĕ gơñu dor ƀơi anun. Dă kâo hơdor anŏ hơget thơ, kâo lăi pơhmư̆ dong kơ ƀing tơhan hyu ĕp”.

Ơi Huỳnh Bửu Đông, 62 thun, hơmâo rơbêh 40 thun laih mă bruă pơ Sang mơnă Thành Diên Khánh. Rơbêh kơ 20 thun hlâo, lơ̆m glăk ngă kông an, ñu ƀuh laih arăng rŭ đĭ dua per tơlang tơhan lơ̆m man pơdong laih anun hrŏm hăng ƀing gŏp rŭ đĭ, ba glăi dor pơ pơsat. Ră anai ngă tui Bruă mă 500 hrơi mlăm hyu ĕp, kuai rŭ đĭ tơlang tơhan, ñu pơwơ̆t glăi pơ anih ñu ƀuh đưm anun, pơčrâo brơi djŏp bruă ñu thâo. Dŏ giăm anih arăng glăk klơi pơsat, ơi Đông krăp lăng rim wơ̆t arăng kuăi đĭ lŏn, laih anun črâo brơi hơdôm anih ñu dŏ hơdor: “Hlâo adih, kual anai giăm ƀơi akiăng Pơnăng pơgăn ayăt anai mơtăm, anom bruă ƀu hơmâo ngă hơget ôh, kơnong pla añăm đôč. Tơdơi anai, lơ̆m man sang, lơ̆m klơi atur, jing kâo ƀuh sa per tơlang. Kuai rŭ đĭ, gah yŭ ƀuh thim sa per tơlang dong, jing hơmâo 2 per”.

Ơi Lê Văn Thành, 70 thun, dŏ hơdip giăm Sang mơnă Thành Diên Khánh mơ̆ng anet laih. Hơdôm tơlơi ñu thâo kơ sang mơnă anai lĕ tơlơi pơhing yom soh, glăk pơthâo kơ tơhan hyu ĕp, kuai rŭ tơlang pơ anai: “Sang mơnă anai hơmâo mơ̆ng rơnuk tơhan Prang laih, truh kơ tơhan Ngụy, pô ngă soh thơ gơñu pơnah pơdjai hlao ƀơi anih mơtăm. Pơ anai krư̆ lu mơnuih ngă hơkrŭ, ƀudah đing đăo sang anŏ ngă cộng sản, gơñu ba glăi pơ anai tơña, taih amang kơtang kơtit, giong anun sem lăng tơdu, kơtang hiưm pă či bơtơhmal”.

Mơ̆ng rơnuč blan 8, bruă kuai rŭ tơlang tơhan pơphun ngă, ƀơi 5 bit anih ƀuh tơlang hăng gơnam pơtui. Tơdơi kơ anun, anih klơi pơsat hơmâo pok prong tui năng ai 300 met karê, rim hrơi rơbêh kơ 70 čô mơnuih mă bruă. Rơdêh čuk, rơdêh guăi kơnong kor lŏn gah ngŏ đôč; dlăm hloh lĕ ƀing tơhan klơi mă soh, sem lăng tong ten. Juăt ñu dlăm mơ̆ng 2 truh 2,5 met. Tơdơi kơ lu thun, tơlang phô̆ abih mơn, anun yơh bruă klơi khŏm ngă rơnang, sem lăng djŏp kru. Amăng anih hơmâo lŏn jŭ, sa kru hơmâo ƀuh. Pô git gai tơhan tơkui trun, hyu hue lăng, giong anun lăi: “Ôh dih, ƀuh yơh tơgơi ne, yom biă mă yơh anai! Mă hla gru ba rai pơ anai adơi hŏ!

Ha pok hla gru čar hơmâo hră trun pơ anih ƀuh tơlang. Ačong, kơƀơñ ƀu hơmâo mă yua dong, tah, gơñu mă ƀay hăng gai kơnih añĕ đôč či pơpưh lăng. Lŏn jum dar anun hơmâo sem lăng djom rơnang, mơ̆ng đơ set đah mơ̆ng dưi duñ đĭ djŏp čơđeh tơlang dŏ glăi.

Yă Ngô Thị Xuân, ama ñu lĕ tơhan djai drơi Ngô Quang Trung, djai ƀơi thành Diên Khánh, ăt nao djru hyu ĕp mơn. Rơbêh kơ ha mơkrah rơnuk thun laih, sang anŏ ăt hyu ĕp na nao tơlang ama ñu. Yă Xuân brơi thâo tơlơi pơhing kơ mơnuih arăng mă krư̆ đưm, djru dor ƀing gŏp pơ anai đưm adih: “Hlâo adih kâo hyu hơduah ĕp, hyu tơña lăng mơn, ƀing anong wa amăng sang mơnă lăi gơñu hơmâo jao bruă tơdah hlơi thơ djai lĕ ba rai dor pơ anai, klơi luh, giong anun dor glăi. Hŭi ƀing ayăt ba nao glŏm pơ ia krông Cái, hŭi ia pơđung hĭ. Ƀing gŏp amăng sang krư̆ hŭi djơh anun, jing mă kơdŏp drơi atâo dor amăng lŏn. Bruă klơi luh dor ƀu dlăm lơi, sui mơ̆ng anun yua tuh lŏn bơbôr đĭ anun yơh jing dlăm tui. 15 čô rơngiă hlao amăng anai”.

36 anih hyu ĕp ƀuh laih tơlang tơhan, samơ̆ tơlơi pơhing kơ 15 čô tơhan rơngiă ƀơi Sang mơnă Thành Diên Khánh ăt hơmâo pơtŏng sit dong mơn. Rơbêh ha mơkrah rơnuk thun laih, lŏn ngă rơngiă laih kru, samơ̆ tơlơi hơdor kơ mơnuih djai lơ̆m anu ăt dŏ hơnong đôč. Tui hăng tơlơi ră ruai mơ̆ng ƀing dŏ hơdip, tơhan hyu ĕp kiăo kru amăng lăm lŏn Thành cổ Diên Khánh, čang rơmang hơmâo tơlơi kơdrưh kơ-ang ba glăi mơnuih djai hơmâo anăn, glăi pơ plơi pla, dor hrŏm hăng ƀing gŏp ngă tơhan./.