VOV4.Jarai -  Bơyan kơ phê 2021-2022 giăm či pơphun pĕ pơhrui glăi laih, tơring čar Daklak kiăng hmâo hơdôm rơtuh rơbâo čô mơnuih mă bruă pioh pĕ pơhrui. Khă hnun hai, amăng hơdôm hrơi klin ruă Covid-19 ăt glăk ngă glêh tơnap mơn lĕ bruă rô hyu mơng mơnuih mă bruă kiăng pơhlôm mơnuih pĕ kơ phê, pơhlôm klă klin ruă, glăk jing tơlơi đing nao mơng mơnuih hmâo đang kơ phê hăng gong gai ƀơi Daklak.

Hăng 2 ektar đang kơ phê, rim thun lom truh bơyan pĕ kơ phê sang anô̆ ơi Hoàng Đoàn, Kty 4, să Čư̆ Kbô, tơring glông Krông Ƀuk khom hmâo mơng 4 truh kơ 5 čô mơnuih pĕ kơ phê amăng 2 blan. Sang dua rơkơi bơnai, ană bă nao sang hră anun ñu khom apah dong 2 čô mơnuih pĕ kơ phê anun kah mơng pơhlôm hrơi blan hăng anô̆ klă kơ phê. Khă hnun hai, thun anai, ñu hmâo ƀơ ƀiă tơlơi bơngot yua kơ truh mông anai ăt akă dưi ĕp hmâo mơn mơnuih pĕ kơ phê. Rim thun mơnuih mă bruă lu biă mơng hơdôm bôh tơring čar Gialai, Phú Yên, Bình Định nao, samơ̆ thun anai yua kơ tơlơi klin ruă Covid-19 ngă glêh tơnap, bruă nao rai ƀu gal, anun mơnuih pĕ kơ phê bơyan anai amra kơƀah.

 “Tơdah kah hăng ta pĕ dô̆ mơta mơda đơi thơ kơ phê amra ƀu hiam ôh mơ̆, lom pĕ rơgao rơnoh thơ mrô bôh hmâo hlăt pơčrăm ăt lu mơn, anun anô̆ hiam bôh ñu ăt amra hrŏ trun mơn. Amăng krah blan 11 pơphun pĕ. Tơdah sa bôh sang anô̆ mơng 7-8 tơn, 4 čô mơnuih kiăng pĕ hơnong rim hơi amăng 2 blan. Yua anun bơhmu hăng hơnong hrom kah hăng thun anai klin lĕ tơlơi kiăng mơnuih mă bruă tơnap tap biă hăng sang anô̆ ƀing gơmơi”

Mơnuih ngă đang hmua Daklak pơphun pĕ pơhrui kơ phê bơyan 2021-2022

Ăt kah hăng tơlơi bơngot anun mơn, ơi Phan Trọng Ký, Khua Anom mă bruă hrom gah đang hmua Čư̆ Kbô, să Čư̆ Kbô, tơring glông Krông Ƀuk brơi thâo, anom mă bruă hrom hmâo 230 ektar đang kơ phê bơwih ƀong sĭ mơdrô, pơkra kơ phê klă hiam anun kiăng lu mơnuih mă bruă hăng hơdôm hrơi pĕ kơ phê hloh kơ pơkra kơ phê tui phiăn juăt mơng hlâo. Rim thun, ding kơna mơng anom mă bruă hrom amra pơdŏng hơdôm grŭp pơbliu kiăng djru pĕ kơ phê hăng apah dong năng ai ñu 20% mrô mơnuih mă bruă gah rơngiao. Samơ̆ thun anai, ƀơi anăp tơlơi ngă tơnap mơng klin ruă, mơnuih mă bruă apah gah rơngiao amra bưp tơlơi tơnap.

 “Amăng anom mă bruă hrom gah đang bôh troh lĕ mơng hơdôm bôh sang anô̆ ding kơna gah anom, thâo rơđah rim mơnuih amăng anom hmâo 2 čô mơnuih mă bruă phun anun lĕ hơdôm hrơi tơđar hlâo adih, bơ̆ bơyan pĕ lĕ khom hmâo dong mơng 2 truh kơ 3 čô mơnuih djru hrom, yua anun mơnuih mă bruă phun kơƀah ha mơkrah ră anai glăk dir wir hyu ĕp mơnuih. Hơdôm thun hlâo adih ră anai mơnuih mơng hơdôm tơring čar kah hăng: Quảng Ngãi, Krông Pa (Gialai)... mơ̆ thun anai klin ruă ngă tui anai mơnuih mơng tơring čar Bình Dương, Sài Gòn rai ƀu djop ôh mơ̆, mơnuih mơng hơdôm thun hlâo adih gơgrong hlâo lĕ ră anai glăk dir wir tơnap tap biă mơ̆, sit ñu ƀu amuñ ôh”.

Tui hăng ơi Phan Hoàng Lâm, Kơ-iăng Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông Krông Ƀuk, đơ đam tơring glông hmâo năng ai ñu 20.600 ektar đang kơ phê, mrô ñu him lăng hmâo 60.000 tơn kơ phê asar krô sa thun. Rơgao kơ lăng tui bôh nik ñu hơdôm thun jê̆ hăng anai, khul mơnuih mă bruă ƀơi anai gum hrom pĕ pơhrui kơ phê ƀơi tơring glông kơnong kơ djop brơi năng ai ñu mơng 75-80%, dô̆ glăi kiăng hmâo mơnuih mă bruă mơng tơring čar pơkon dong, biă ñu lĕ pĕ pơhrui kơ hơdôm bôh sang anô̆ hmâo đang kơ phê prong. Dô̆ năng ai ñu ha mơkrah blan dong kơ phê ƀơi anai amra pơphun pĕ pơhrui lu hăng kiăng mrô mơnuih mă bruă lu. Yua anun, tơlơi kiăng pơhlôm mrô mơnuih pĕ kơ phê rah hăng pơgang pơhlôm klă rah klin ruă dưi hmâo tơring glông pơdŏng jơlan gah rơđah, bĕ tơlơi bơngot kơ mơnuih ƀôn sang gah tơlơi kơƀah mơnuih mă bruă. Biă ñu, tơring glông hmâo pơdŏng jơlan gah djru mơnuih ƀôn sang pĕ kơ phê amăng hơdôm hrơi klin ruă Covid-19, biă ñu hơdôm kual amra hmâo klin ngă prong hăng kual guang dar.

“Tơdah kah hăng tơlơi kiăng pĕ kơ phê amăng plơi pla hmâo guang dar, kual mơnuih ƀôn sang dô̆ hmâo guang dar lĕ ƀing ta amra mă yua khul mơnuih hăng jơlan gah 4 mơta hơđăp mơng plơi pla anun kiăng djru bruă pĕ kơ phê kơ mơnuih ƀôn sang. Mă yua khul tơhan plơi, khul hlăk ai, mơnuih gum djru mơnuih ƀôn sang amăng tơlơi pĕ kơ phê”.

Tui hăng tơlơi lăi pơthâo mơng Gơnong bruă đang hmua hăng pơđĭ kyar ƀôn sang tơring čar Daklak, bơyan kơ phê 2021-2022, Daklak hmâo rơbêh kơ 209 rơbâo ektar, hăng mrô kơ phê him lăng hmâo rơbêh kơ 500 rơbâo tơn. Kiăng pơhlôm bruă pĕ kơ phê bơyan phrâo mơng dưi pơphun hluh gah, hơdôm bôh tơring glông kiăng gơgrong hlâo pơdŏng jơlan gah iâu pơhrui mơnuih mă bruă pĕ kơ phê kiăng djơ̆ hăng hơdôm tơlơi pơplih klin ruă amra hmâo. Amăng anun, hơdôm plơi pla khom đing nao hơdôm kual rơnoh 3 hăng kual rơnoh 4, yua kơ ƀu djơ̆ kơnong kơ pĕ kơ phê ôh mơ̆ bruă pơphun ngă đang hmua, pĕ pơhrui hơdôm djuai gơnam mă mơng đang hmua pơkon ăt amra tơnap tap mơn. Ơi Vũ Đức Côn, Kơ-iăng Khua Gơnong bruă đang hmua hăng pơđĭ kyar ƀôn lan tơring čar Daklak brơi thâo: Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar jao Gơnong bruă đang hmua hăng pơđĭ kyar ƀôn lan git gai, gum hrom hăng hơdôm gơnong bruă tŭ mă tơlơi pơhing, pơphun, pơtô brơi Jơnum min mơnuih ƀôn sang hơdôm bôh tơring glông, plơi prong pơdŏng jơlan gah pĕ pơhrui kơ phê pơhlôm abih bang, ba glăi bôh tơhnal.

“Tơring čar hmâo hră pơ-ar rơkâo hơdôm bôh tơring glông yap wot hơdôm kual guang dar lĕ ăt khom hmâo jơlan gah ngă gal brơi mơn kơ mơnuih ƀôn sang nao pĕ pơhrui, tơdah khom pơsit hră pơ-ar lĕ ăt khom hmâo tơlơi pơtô ba rơđah mơn, biă ñu hăng să, tơring glông amra ngă tui. Tơlơi pĕ pơhrui ƀơi đang hmua amra huăi bơdjơ̆ nao prong ôh bơhmu hăng kual sang măi, anun khin hơtai pioh arăng mă bruă, tơlơi lĕ khom hmâo pơphun, hmâo tơlơi pơtô ba đôč”.

Sa bơyan pĕ pơhrui phrâo dong truh, amăng hơdôm hrơi klin ruă pơplih ngă tơnap, mơnuih pla kơ phê lăi ha jăn hăng mơnuih ngă đang hmua Daklak lăi hrom glăi gum hrom gong gai gir run ĕp jơlan iâu pơhrui mơnuih pĕ kơ phê kiăng kơ djơ̆ hăng pơplih klin ruă, pơhlôm tơlơi pơkă, tơlơi rơkâo pơgang pơgăn klin Covid-19./.

Hương Lý: Čih – Siu H’ Prăk: Pơblang