VOV4.Jarai-Kah hăng ƀing gơmơi pôr laih jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp hơdôm hrơi rơgao, tơlơi phă glai pơrai rưng ƀơi kual Dap Kơdư tơnap tap, ruă akŏ hlao biă mă, lu pô wai lăng glai ƀu anăm bong, yơr tơngan hăng ƀing uă dŏp kyâo pơtâo. Lơ̆m anun, lu khua mua ƀu ƀiă ôh gơñu djru hrom ƀing soh nao phă glai, mă lŏn glai ngă anŏ gơñu pô.

Lăp kiăng lăi nao hloh, lơ̆m tơlơi pơhing ƀong kông ngăn glai klô amăng anih gơñu wai lăng, pơgang glai răm kơtang, ngă kơ hơdră pơgang kyâo, wai lăng mơnong amăng glai rơngiă soh sel, ƀu tŭ yua kơ bruă pơđĭ kyar glai. Nao ĕp lăng, hơduah tơña, pơsir tơlơi soh ră anai tơnap biă mă hăng dŏ gun ƀơi pơpă lu mơta biă mă.

Kông an Dak Lak hlăk tơña hơduah tơlơi pơhing lăi pơthâo hơmâo tơlơi soh ƀơi 4 boh kông ty pơgang glai kah hăng Čư̆ Mlan, Rừng Xanh, Ia Lôp hăng Ia Mơr, gah tơring glông Ea Sup. Tui hăng anun, mơ̆ng thun 2006-2016, ƀơi 4 boh kông ty anai ngă rơngiă hĭ 22 rơbâo hektar glai. Anai lĕ bruă ngă soh kơtang biă mă.

Tơdah kơnong ngă tui tơlơi pơkă kơ glai rưng ƀu jing mơnong, hnong kyâo jŭ yap lơ̆m sa hektar mơ̆ng 10-50 m³ kyâo lĕ, 22 rơbâo ha anun, glai rơngiă jŭ yap hăng rơnoh kyâo truh kơ 220 rơbâo m³ kyâo răm ƀăm. Trung tá Nguyễn Đức Tin, Kơ-iăng Khua tơhan pơlih ĕp tơlơi soh bơwih ƀong PC03, Kông an tơring čar Dak Lak brơi thâo, Anom bruă ĕp kơđi tơlơi soh gah tơlơi bơwih ƀong huă hlăk ĕp lăng, tơña ten. Samơ̆, lơ̆m ĕp kơđi ăt hơmâo mơ̆n tơlơi tơnap, yua tơlơi hơmâo mơ̆ng sui laih:

Bruă ĕp kơđi, pơsir tơlơi soh glăi pơdjơ̆ nao kơ bruă wai lăng, pơgang rưng ƀơi kual Dap Kơdư hlăk bưp tơlơi tơnap tap biă mă

"Ƀing gơmơi tŭ mă hră pơar pơsir kơđi hơmâo mơ̆ng sui sĭn laih, ră anai anih răm ƀăm glai klô anun bơblih phara baih, yua bơbeč djơ̆ mơ̆ng lŏn glai, ană mơnuih. Anun yơh bruă tui kru ĕp tơlơi soh tơnap biă mă. Gơmơi duñ ĕp mrô rơnoh, hră pơar, kơnôl tơlơi soh.

Hrom hăng anun, gơmơi hlăk mơ-it nao mơnuih mă bruă amăng grup 1169 yua kơ khua mua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar akŏ pơjing nao jŭ yap, ĕp lăng hnong kyâo răm ƀăm mơ̆ng 4 boh kông ty wai pơgang glai rưng anai. Tơdơi kơ hơmâo boh tơhnal ĕp lăng, pơtong glăi kyâo pơtâo răm ƀăm, gơmơi nao ĕp jŭ yap tơl anih amăng glai, pơtong rơđah rơnoh răm ƀăm hăng pơsir kơđi djơ̆ tơlơi phiăn”.

Truh ră anai, tơring čar Gia Lai jing tơring čar ƀuh lu hloh tơlơi soh glăi, ƀong kông ngăn lŏn glai, amăng bruă wai pơgang glai rưng. Rơđah biă mă ñu, mơ̆ng thun 2016-2020, Anom bruă ĕp kơđi tơring čar ƀuh ƀơi 9 anih khul wai lăng glai ngă soh, đơ đam lŏn glai ngă soh rơngiă truh 10 rơbâo ha, mrô prăk rơngiă 27 klai, tơlơi soh ƀong kông ngăn.

Hră pơar 9 mơta tơlơi soh anai brơi kơ anom bruă tơhan pơlih ĕp tơlơi soh yua kông an tơring čar pô ngă bruă truh ră anai, kiah hơmâo 2 kơđi ngă giong hră pơar pioh tơgŭ kơđi ba nao phat. Bruă ĕp kơđi tơlơi soh djơh hăng anai kaih biă mă, hơmâo kơđi đơ đa mơ̆ng thun 2017 samơ̆ truh ră anai aka ƀu ĕp lăng giong ôh kơđi tơlơi.

Ơi Nguyễn Văn Thắng, Kơ-iăng Khua anom bruă Ĕp kơđi tơlơi soh gah anom bruă Ping gah tơring čar Gia Lai brơi thâo, mơ̆ng thun 2018, tơlơi soh ƀong kông ngăn lŏn glai ƀơi lu anih jao wai lăng kyâo glai pơgang plơi, kông ty pơgang kyâo glai hơmâo ĕp lăng, ƀuh rơđah tơlơi soh laih anun Anom bruă Ĕp kơđi mơ̆ng Ping gah tơring čar ba tơlơi anun amăng hơdră sem lăng, pơtrut, git gai mă bruă ĕp kơđi truh kih. Samơ̆, lơ̆m ĕp kơđi, pơsir tơlơi hơmâo lu tơlơi soh dŏ gun hĭ, ngă sui hrơi blan, tơnap pơsir biă mă:

“Grup gơmơi mă bruă hăng djop sang bruă kơnuk kơna, ră anai tơlơi tơnap tap lĕ tơlơi glăm ba pô gơgrong mơ̆ng hơdôm thun ngă rơngiă glai kyâo, ngă soh amăng bruă wai pơgang lŏn glai, đơ đam lŏn glai rơngiă, yap rơnoh prăk hăng kông ngăn ră anai dŏ gleh tơnap.

Yua dah anom bruă pơtong glăi lĕ anom bruă thâo gah bruă kyâo glai, pô hơmâo tơlơi dưi lĕ gơnong dlông. Dua lĕ, prăk kăk apah pơtong glăi lĕ anom bruă ĕp kơđi dŏ gun ƀu hơmâo ôh. Ƀu dưi ngă tui bruă pơtong rơnoh prăk ngă kơnôl lĕ ƀu hơmâo anŏ ngă kơnôl tơgŭ kơđi, mă mơnuih ngă soh hăng sem lăng tơgŭ kơđi tơlơi soh mă krư̆”.

Jai lui sui thun pơsir kơđi ngă soh pơdjơ̆ nao kyâo glai hă jai tơnap hloh. Yua dah tui hăng tơlơi phiăn pơkă kơđi soh jing Luật Hình sự, truh ră anai, hrơi blan pơkă tơgŭ kơđi amăng 20 thun. Lơ̆m anun, bruă ĕp kơđi anai, ƀiă abih thun laih. Samơ̆ tơnap hăng gun lĕ khom kơsem min ruh hĭ. Bruă hyu ĕp kơđi, pơsir hră pơar tơlơi soh ngă rơngiă glai rưng pơdjơ̆ nao lu kơčăo bruă mơ̆ng sang bruă bơwih ƀong sĭ mơdrô yua mơnuih ƀôn sang ngă pô ră anai tơring čar ƀu thâo pơsir ôh yua aka ƀu hơmâo hơdră pơtrun khŏp.

Tơnap hloh lĕ bruă pơtong glăi anŏ răm ƀăm kông ngăn lŏn glai tui tơlơi hăng thun blan hơmâo tơlơi soh glăi

Ƀơi tơring čar Dak Nông, anom bruă ĕp kơđi mơ̆ng Kơnuk kơna hơmâo pơčrâo brơi ƀuh 6.700 ha glai rơngiă ƀơi 44 kơčăo bruă mơ̆ng 43 boh sang bruă sĭ mơdrô. Sa, dua boh sang bruă sĭ mơdrô ngă soh, glai arăng phă pơrai mơ̆ng 90-100% samơ̆ aka ƀu phat kơđi tui tơlơi phiăn pơtrun ôh.

Ơi Lê Quang Dần, Kơ-iăng Khua Gơnong bruă Ngă hmua hăng pơđĭ kyar plơi pla tơring čar Dak Nông brơi thâo, tơring čar ăt ƀuh mơ̆n tơlơi ƀu găl amăng bruă ngă rơngiă glai kyâo mơ̆ng hơdôm kơčăo bruă sang sĭ mơdrô pô wai lăng. Samơ̆, aka ƀu tơgŭ kơđi jing kơđi tơlơi soh mă krư̆ ôh, yua kơ djop sang bruă sĭ mơdrô aka ƀu hơmâo tơlơi pơtrun khŏp ôh:

“Hăng tơring čar Dak Nông ăt djơ̆ hrom hăng lu tơring čar pơkŏn mơ̆n. Lơ̆m pơsir tơlơi soh glăi mơ̆ng hơdôm kông ty anun ăt tơnap biă mă. Boh nik ñu, lơ̆m djop sang bruă yua mơnuih ƀôn sang ngă pô apah yua glai mơ̆ lui rơngiă hĭ kyâo pơtâo hơdră pơsir kơđi tơlơi soh mă krư̆ aka ƀu hơmâo pơkă ôh hăng hơdôm anom bruă anai, anun tơnap biă mă”.

Ƀuh rơđah ră anai, ƀơi anŏ hyu ĕp lăng bruă, hơduah kơđi, pơsir tơlơi soh ƀu tơnap lơi yua kơ sui thun, yua kơƀah tơlơi pơkă ngă khŏp laih anun gun ƀu hơmâo ngă hrom sa pran jua, yua mơ̆ng anom bruă kơnuk kơna, djop tơring glông ngă tơnap.

Kah hăng tơlơi ƀuh laih, ngă soh ñŏ ƀơi anăp mơta, lơ̆m rơkơi bơnai Tưởng Tín-khua hơđăp wai lăng kual glai pơgang plơi gah ngŏ kơdư ia Nueng, arăng ngă brơi hră yua lŏn dua blah đang ngă lan sang abih bang 857 rơbâo met m^2, jing 86 ha amăng plơi prong Pleiku, tơring čar Gia Lai mơtam. Ƀu kơnong rơbêh đơi rơgao hnong pơkă lu wơ̆t laih, tui kơnuk kơna pơtrun, Anom bruă ĕp kơđi tơring čar Gia Lai dŏ ƀuh lŏn mơ̆ng sang bruă wai lăng glai klô gah Grup wai lăng glai anun ngă pô.

Samơ̆, Jơnum min mơnuih ƀôn sang plơi prong Pleiku, anih ngă brơi hră yua lŏn, lăi pơthâo lĕ hră pơar phun rơngiă laih, ƀu hơmâo kơnôl lăi pơthâo kơ bruă ĕp kơđi ôh. Anom bruă ĕp kơđi tơring čar, rơkâo Gơnong bruă Đang hmua hăng Pơđĭ kyar plơi pla khom ĕp lăng, ngă hrom hơduah kơđi tơlơi soh, truh ră anai aka sir ôh.

Laih anun anai lĕ ƀu djơ̆ sa kơđi ôh tui anun, bruă hơduah kơđi tơlơi soh ƀong kông ngăn lŏn glai tơ̆i đưn hĭ, pơƀuh kah hăng či rơngiă, lui hĭ soh sel, yua ƀu hơmâo pô ngă hrom, tăp năng ngă amưng mơ̆ng anom bruă kơnuk kơna, mơnuih apăn bruă čar amăng kual plơi pla dơ̆ng anun tơnap ĕp kơđi tơlơi soh djơh hăng anai.

Nay Jek: Pơblang