Ƀơi rŏng čư̆ gah Yŭ Dơnung čư̆ A Man (să Tuy An Đông, tơring čar Dak Lăk) hơmâo sa ƀut pơsat đưm, hăng năng ai 200 boh pơsat, hơmâo dor ƀơi năng ai 1,5 hektar. Mơ̆ng ƀut pơsat anai dưi lăng trun abih bang plơi pla gah dơnung lŏn dăo jum dar tơkai čư̆ A Man. Pô kơhnăk gru phun đưm dêh čar Nguyễn Danh Hạnh brơi thâo:“Lơ̆m sem lăng kual čư̆ anai, gơmơi ƀuh anai lĕ kơnua gah Yŭ čư̆ A Man, lăng trun sa kual lŏn dăo hiam biă, gah anăp hơmâo sa ia krông. Pơ anai mơ̆ng ngŏ lăng trun hiam kơtang kơtit. Tui hăng ƀing tha đưm lăi, pơ anai lĕ anih yang ruah mă, kual lŏn hiam, tơphă tơphai biă mă, anun yơh arăng ngă anih dor pơsat”.
Ƀut pơsat đưm pơ čư̆ A Man hơmâo 4 gru rup, pơsat rup rơdêh aseh, pơsat rup bơnga črih, pơsat rup krua, hăng pơsat rup sang. Hơdôm boh pơsat hơmâo rup, bơnga dŏ hơnong đôč, samơ̆ leng kơ rơngiă tui, luih abih kiăo tui thun blan. Sa hơdrôm hră mơ̆ng pô kơsem min boh thâo čar Prang anun lĕ Anbert Laborde mơ̆ng akŏ rơnuk thun 20 lăi, hơdôm boh pơsat rup rơdêh aseh hăng rup bơnga črih bơdjơ̆ nao Đăo Phơ̆t. Amăng anun, pơsat bơnga črih pơ ala brơi đăo Phơ̆t. Rup rơdêh aseh anai hơmâo boh pia ñu lĕ ană aseh ba bơngăt atâo glăi pơ dêh atâo.
Ƀing kơsem min boh thâo lăi, hơmâo ƀiă biă ñu 5 mơta bruă hơmâo pơđing nao anŏ yom mơ̆ng ƀut pơsat đưm A Man, anun lĕ anih dor, rup ƀơi akŏ pơsat, gơnam man hăng arăng dor ƀing hlơi pơ anai, hơmâo mơ̆ng thun hơbin...Kơ-iăng nai tha prin, nai prin tha Bùi Văn Liêm, Kơ-iăng khua hơđăp Sang bruă kơsem min gơnam đưm Việt Nam lăi nao hơdôm boh pơsat anai:“Ƀing gơmơi iâu anai lĕ pơsat tum pơƀut lu mơnong ngă khăng či pơkra. Pơsat djơ anai juăt hơmâo mơ̆ng rơnuk thun XVII truh XIX. Anai jing hơdôm tơlơi pơƀuh brơi tơlơi phiăn pơyua atâo, biă ñu lĕ tơlơi hơdip mơda, bơwih ƀong huă, pran jua, gru grua, amăng anun hơmâo tơlơi ngă yang, bơngăt jua mơ̆ng mơnuih ƀôn sang Việt pơ kual Tong Krah, Việt Nam”.
Hơduah ĕp kơ gru grua phun kual lŏn anai brơi ƀuh: gah tơkai ia krông Cái amăng sui thun yun blan, jing anih pơdong gong gai kual lŏn Phú Yên mơ̆ng akŏ rơnuk thun 17 truh kơ abih rơnuk thun 19. Đưm adih, pơ anai hơmâo mơnuih pơdrong sah, ngă khua, ngă kai; ƀing mơdrô, mơnuih ngă bruă tia tơƀañ pơdrong biă. Năng ai gơñu yơh pô arăng dor pơ ƀut pơsat ƀơi čư̆ A Man. Kơ-iăng nai tha prin, nai prin tha Bùi Văn Liêm lăi, bruă sem lăng ƀut pơsat anai amra brơi thâo tơlơi gru phun lŏn ia, tơlơi hơdip mơda, gơnam tam, bruă pơbưp nao rai, ngui ngor gru grua mơ̆ng sa kual lŏn:“Blung a, ƀing ta khŏm sem lăng rơđah rơđông hloh kơ ƀut pơsat anai, mơ̆ng anŏ anet prong, djuai pơsat, man hăng anŏ hơget truh kơ rơnuk thun mơ̆ng pô djai; ƀơ ƀrư̆ čih pioh amăng hră pơ-ar či răk pioh, pơgang ba, pơtrut anŏ yom hăng mă yua hơdôm tơlơi gêh găl mơ̆ng gơnam gru grua đưm"./.
Viết bình luận