Mơnuih kơhnâo Nghệ nhân ưu tú A Bang (Djuai ania Sêdang) dŏ amăng plơi Đăk Tô 3, să Đăk Tô, tơring čar Quảng Ngãi. Lơm ñu dŏ anet, ñu juăt kiăo tui ama, ayong hăng ƀing pơprong amăng plơi pla mut amăng glai rưng koh đing kram, đing djrao pơkra đing poh. Ăt mơng tal hyu amăng glai anun, ñu thâo ruah hơdôm ƀĕ đing kram, djrao pioh pơkra đing poh hăng bruă pơkra rai laih dong tơngia thâo mưn mă, thâo hmư̆ hăng thâo er mơñi djơ̆, mơ-ak. “Kâo pô ăt hơmâo kiăo tui hrăm anih pơtô pĕ gông brô̆ ôh. Mơng dŏ anet kâo hor pĕ gông brô̆, čing hơgor anun kiăo tui ama, kiăo tui ayong hrăm. Ama hăng ayong ăt juăt djă đing djrao ah ƀơi tơngia laih anun poh rơnang kiăng kâo hmư̆ hăng hơdor er mơñi. Tơdơi anai, hơdôm er mơñi anun ăt dŏ na nao akŏ, kâo kiăo tui er mơñi anun kiăng pơkra gông brô̆, hrăm pĕ hơdôm djuai gông brô̆ djuai ania pô.”

Ƀơƀrư̆ tui anun, A Bang thâo pơkra đing kông put, đing trơng, laih anun poh jua angĭn. Ƀu djơ̆ kơnong thâo pơkra hăng thâo atông poh đing pơkra mơng kram, djrao, mơnuih kơhnâo kơhnăk A Bang ăt hơmâo pơtô brơi mơnuih amăng sang anŏ hăng neh met wa amăng plơi pla. Bơ hăn atâo ñu lĕ amai Y Biêng hơmâo ñu pơtô poh đing klông put, đing trơng hăng mut hrŏm grup atông gông brô̆ djuai ania pô ƀơi să Đăk Tô. “Yua kơ hơmâo tơmua kâo pơtô brơi anun kâo thâo poh đing klông put, atông đing trơng kar hăng ră anai. Kâo hor hmư̆ er mơñi mơng djuai gông brô̆ anai, hmư̆ mơ-ak jê̆ giăm. Jai hrăm, jai poh, kâo jai ƀuh gông brô̆ djuai ania pô yôm biă mă.”

Ƀơi plơi Đăk Tô 3, să Đăk Tô, ơi A Bang hrŏm hăng grup kơhnâo hrăm atông, prap lui hơdôm tơlơi ngui yôm phara kiăng mut hrŏm hơdôm tal pơplông, ngui adôh suang amăng ƀon lan. Hơmâo hơdôm tơlơi atông yua ñu hăng ƀing adơi ayong pơčeh mă, anun lĕ atông đing klông put tui tơlơi adôh “Ngă yang đĭ dŏ sang phrâo”, atông đing trơng hăng hơgor hăng anăn “Ngă yang tơjŭ pla” , “Ngă yang huă asơi hle”. Amai Y Yun dŏ amăng plơi Đăk Tô 3 hor biă poh đing klông put, hơmâo mơnuih kơhnâo A Bang pơtô brơi tong ten, laih dong mut hrŏm grup atông poh gông brô̆ djuai ania amăng să. Ƀu djơ̆ kơnong tui anun, ñu čang rơmang dưi pơtô glăi adơi đet pơkŏn dong. “Yua hơmâo mơnuih kơhnâo A Bang pơtô brơi yua anun kâo kah mơng thâo poh đing klông put. Kâo pơmĭn ƀing ta kiăng tŏ tui hrăm, laih dong pơtô brơi ƀing adơi đet ană amon hơdôm anŏ ƀing ta thâo kiăng huăi ngă rơngiă hĭ. Čang rơmang ƀing adơi đet, ană amon ƀu djơ̆ kơnong thâo hluh đôč ôh mơ̆ ăt kiăng thâo khăp gru grua djuai ania pô.”

Hơdôm thun rơgao, mơnuih kơhnâo A Bang ƀu djơ̆ kơnong ngă bruă ƀơi ƀon lan, ñu ăt nao pơ hơdôm boh să Văn Lem, Đăk Trăm hăng kual Tu Mơ Rông kiăng pơtô brơi bruă pơkra hăng atông poh hơdôm djuai gông brô̆ anun lĕ klông put, đing trơng, pơgôp djă poh hăng tŏ tui gru grua djuai ania. Thun 2022, mơnuih kơhnâo A Bang hơmâo Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring čar Kon Tum jao hră pơpŭ kơ bruă djru brơi hwodôm grup mut hrŏm Tal pơplông atông čing-ayun suang djop djuai ania ƀiă tơring čar tal I. Thun 2023, ñu mut hrŏm Khul mơnuih tha rơma tơring čar Kon Tum nao ngui atông gông brô̆ hăng tơlơi adôh “Ngă yang huă asơi hle” dưi mă pri B. Ơi A Ken, mơnuih apăn bruă gru grua să Đăk Tô, tơring čar Quảng Ngãi brơi thâo: “Mơnuih kơhnâo A Bang hơmâo kơnuk kơna jao tơlơi pơpŭ kơ mơnuih kơhnâo lĕ Nghệ nhân ưu tú. Ñu dưi pơkra lu gông brô̆ djuai ania, sit biă ñu đing klông put, đing trơng…Rĭm wŏt amăng să hơmâo tơlơi ngui ngor ƀudah jơnum ngui gru grua, arăng juăt jak iâu ñu mut hrŏm. Ñu ăt abih pran jua, hơmâo bruă hơget lêng kơ gum hrŏm soh.”

Hơmâo nao ngui hrŏm lu anih, hơmâo tŭ yap lu tơlơi dưi amăng hơdôm tal pơplông, tơlơi ngui ngor, hăng hơmâo Kơnuk kơna pơpŭ jing mơnuih kơhnâo nghệ nhân ưu tú. Anai lĕ tơlơi pơ-ư ang, samơ̆ hăng ơi A Bang, gông brô̆ djuai ania, er gông, tơlơi adôh, tơlơi ayun suang jing đăm amăng kơtăk drah, anai lĕ gru grua mơng djuai ania pô kiăng djă pioh brơi djop rơnuk tơdơi dong: “Bruă pơkra hăng atông gông brô̆ djuai ania pơlir hăng tơlơi hơdip kâo pô. Kâo ngă yua kơ khăp plơi pla, khăp jua gông brô̆ ơi yă pioh glăi. Ƀu djơ̆ kơnong lơm nao ngui adôh suang đôč ôh mơ̆, mah amăng sang anŏ gơmơi, ƀudah lơm neh met wa pơtum jơngum, ƀing gơmơi ăt djă ba gông brô̆ nao ngui hrŏm.”

Mơng hơdôm ƀĕ đing kram, đing djrao juăt yua, samơ̆ ba tơl tơngan mơnuih kơhnâo A Bang amra jing đing klông put, đing trơng atông poh hmư̆ bang tơ-ua amăng plơi pla. Hăng pran hor hăng kiăng djă pioh gru grua djuai ania pô, mơnuih kơhnâo A Bang tŏ tui pơtô glăi hlăk ai čơđai hơdôm jua mơñi gru grua mơng djuai ania Sêdang, kiăng er mơñi anun dŏ hmư̆ na nao amăng plơi pla./.