Gru hiam đưm ngă yang pin ia mơ̆ng djuai ania Bahnar
Thứ sáu, 06:21, 21/08/2026 H'Lan Eban/Nay Jek pơblang H'Lan Eban/Nay Jek pơblang
VOV.Jarai-Ngă yang pin ia lĕ sa tơlơi ngă yang bơngăt jua yom biă mă amăng tơlơi hơdip, bruă mă, tơlơi dŏ dong ƀong huă mơ̆ng djuai ania Bahnar ƀơi kual Dap Kơdư. Ƀu kơnong mông pioh kơ bruă pơtum ană plơi, iâu lăi rơkâo kiăng hlim rơnang phang mơak, ngă pưk hmua pơdai jor kơtor lu đôč ôh, dŏ jing tơlơi phiăn pơtô hiam brơi ană mơnuih jĕ giăm hăng glai klô, čư̆ čan, lơ̆n mơnai, ia yua tong ten hloh amăng plơi pla ala ƀôn.

Hăng djuai ania Bahnar, pin ia lĕ tơlơi pơhmu anŏ pơpŭ pơyom biă mă amăng tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang. Pin ia juăt ñu arăng pơkra ƀơi akŏ ia giăm phun kyâo pơprong ter kriăng čư̆, gah plơi ƀudah kriăng thông či trun nao pơ dơnung giăm hang ia đưm adih. Pin ia arăng lăng kah hăng anih pơpŭ pơyom hrup hơmâo bơngăt jua, tơlơi mơyang hing ang biă mă, arăng đăo yua hơmâo khul yang rơbang dŏ hrŏm, đưm adih arăng pơmin tui anun soh. Yua kơ anun, sit yua ia, sô̆ mă ia mơ̆ng pin ia, mơnuih ƀôn sang ngă yang rim thun kiăng bơni hơ-ơč kơ khul yang rơbang hơmâo djru ba, brơi kơ ta mơnong hơdip hiam klă, ia mơñum. Ngă yang pin ia juăt pơphun amăng bơyan phang laih bơyan hơpuă yuă pơdai kơtor pơ hmua, lơ̆m plơi pla abih bruă blan ning nung akŏ thun phrâo, pơdơi pơdă mông huă ƀong mut pơsat ngui ngor yơh laih anun bơyan phang adai pơ-iă kơtang phang khôt ngă yang pin ia.

Prăp lui ngă yang pin ia lĕ, mơnuih ƀôn sang hrŏm hơbit nao rơmet hĭ asuk ruk, pơrơnăk pin ia brơi rơgoh, tơnang ia rô klă jơngeh, kuai amăng ia rô hiam, giong anun ba nao čeh tơpai, ană mơnŭ ngă yang. Khul đah kơmơi gui nao hueč tơpai, asơi điơ̆ brông, lu mơta añăm hla rơ̆k juăt hơtŭk ƀong mơ̆ng đưm; ƀing đah rơkơi lĕ pơdong đĭ gong hơdrai, čuh mơnŭ, bui pioh ngă yang. Tha plơi, ƀing thâo tơlơi phiăn iâu yang, jing mơnuih arăng đăo kơnang amăng plơi juăt ngă yang. Nao ngă yang pin ia plơi Tơngia, phường Đak Kâ̆m, tơring čar Quảng Ngãi, hơmâo hlăk ai tơdăm A Sinh lăi:

“Mơ̆n anet kâo kiăo tui ơi yă nao ngui tom arăng ngă yang pin ia. Rim wơ̆t nao ngui tom, kâo ƀuh amăng pran jua ta khom gơgrong ba bruă wai lăng, djă pioh gru ama grua amĭ djuai ania ta mơ̆ng đưm pioh glăi”.

Amăng mông ngă yang, hmư̆ jua čing atông rơnang nga yang, čing tơ-ua hyu bă lŏn mơnai glai klô, čư̆ siăng jum dar, hrŏm hăng ană plơi suang arap djă tơngan hơdai tơkai yak amăng anih pơpŭ kơ khul yang rơbang, hmư̆ ik ăk ba mơtam. Tha plơi pla dŏ ƀơi anăp pin ia, iâu lăi, ngă yang rơbang brơi trun sem lăng.

Tơdơi kơ črăn ngă yang anun, mơnuih ƀôn sang ƀong mơñum, hơgĕt hơmâo ƀong ngui hrŏm, hơmâo añăm ƀong añăm, hơmâo mơnŭ ƀong mơnŭ čô ƀiă čô ƀiă, mơñum tơpai čeh ƀơi pin ia ƀudah ngă yang pơ krah plơi tui hluai anih, tui hluai plơi pla pơphun, anih arăng pơdong gong hơdrai, atông čing jum dar, suang arap jum dar mơ̆n, yŭ ayun suang mut rơma hăng jua čing mơñi, drơi jăn ƀư̆ uan aneng anuang, ayĭ ayŭ, tơkai yak plĕ trun grup sa hnơ̆ng abih bang hơ̆k mơak hrŏm. Djuai ania Bahnar hăng djop djuai ania ƀiă kual Dap Kơdư yua ia ƀu ngă phăk phai hơdôm či kiăng, abih bang thâo hluh khom pơgang ba klă ia yua, hlâo ia hŭi kơ thun ƀu rơnang, phang khôt ƀu hơmâo ia mơñum, anun djop pô pơpŭ pơyom soh kơ pin ia, ala plơi. Bruă ngă anai gum pơgôp sa pran jua amăng plơi pla laih anun kiăng pơtô glăi kơ ană tơčô mô yâo thâo hluh, hrŏm hơbit amăng plơi pla, pơgang pin ia, ala plơi, glai klô, kyâo pơtâo amăng ƀôn lan.

Tơlơi hiam amăng gru grua ngă yang pin ia lĕ pran jua pơpŭ kơ kông ngăn lŏn glai adai rơhuông brơi kơ ană mơnuih tơlơi hơdip mơda. Djuai ania Bahnar ƀu mă yua ia phăk phai tui anŏ hor ôh, hơmâo hơdră wai lăng, djă pioh, pơgang klă brơi ia rơgoh na nao. Mơnuih ƀôn sang đăo kơnang lĕ tơdah ngă ia čơkol hơƀak jrak lĕ yang ƀu pa ôh, yang hil nač amra ƀu brơi tơlơi tơphă kơ ta ôh. Yă Y Linh, sa čô đah kơmơi tha ƀiă plơi Tơngia, phường Đak Kâm, lăi tui anai:

“Ƀing gơmơi pơtô ană tơčô amăng plơi pla anăm juai lui djah djâo tă tăn ôh ƀơi pin ia, ƀu koh drôm, phă pơrai kyâo pơtâo ƀơi hlao pin ia. Anun lĕ ƀu kơnong kơ tơlơi phiăn juăt đôč ôh, jing gru grua hiam amăng tơlơi hơdip laih anun hơdră pơgang pioh tơlơi hơdip mơda hiam mơak kơ plơi pla”.

Amăng tơlơi hơdip mơda ră anai, tơlơi ngă yăng pin ia ăt dŏ hơmâo mơnuih ƀôn sang djuai ania Bahnar kual yŭ tơring čar Quảng Ngãi dŏ djă pioh đôč. Lu mơta bruă ngă pơkŏn amăng gru grua hiam djuai ania hơmâo pơƀuh brơi kơ tuai hyu ngui amăng plơi pla sem lăng. Ơi A Ngoăt, khua plơi Tơngia, phường Đak Kâm, tơring čar Quảng Ngãi lăi:

“Ngă yang pin ia ƀudah lăi ngă yang tơnang ia tŭ mơ̆n, jing tơlơi ngă yang iâu lăi yang ia tui gru grua đưm. Hơdôm hrơi hơmâo tơlơi ngui ngor ngă yang pin ia mơnuih ƀôn sang dŏ amăng mông mơak, trơi pơđao hăng tơdah ƀing tuai kiăng nao čuă plơi pla amăng tal anai mơnuih ƀôn sang čơkă jum kah hăng tŭ jum mơnuih amăng sang anŏ nao dŏ pơ ataih glăi ngui pơ plơi pla”.

Tơlơi ngă yang pin ia djuai ania Bahnar ƀu kơnong sa tơlơi phiăn ngă yang bơngăt jua đôč ôh, dŏ pơrơdah brơi bruă ngă hiam thâo pơlir hơbit plah wah ană mơnuih hăng lŏn mơnai glai klô, plah wah rim čô mơnuih amăng plơi pla hăng mơnuih ƀôn lan. Amăng tơlơi hơdip rơnuk anai, lơ̆m lu tơlơi hơdip mơda pơblih laih hăng tơlơi juăt phara hăng đưm amăng plơi pla, samơ̆ gru haim amăng tơlơi ngă yang pin ia ăt dŏ djă pioh kiăng pơlar tui tơlơi kơ ană tơčô rơnuk tơdơi thâo hluh djă pioh wai pơgang phun hlâo pin ia ba tơlơi hơdip.

 

 

H'Lan Eban/Nay Jek pơblang

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC