Tơlơi čih mrô 1: https://vov4.vov.vn/jarai/toloi-hing-ang-monuih-topul-thoi-su-xa-hoi/hodom-toloi-cih-bowih-broi-tuai-cua-ngui-boi-lam-dong-hodom-ano-polir-kiang-pojing-rai-anih-cua-ngui-mo-ak-kla-toloi-cih-mro-1-bowih-broi-tuai-cua-ngui-boi-lam-dong-kual-lon-monai-pomut-hrom-samo-jolan-nao-rai 

Ƀơi Bàu Trắng, sa amăng hơdôm anih čuă ngui hmư̆ hing ƀơi hang ia rơsĭ Bình Thuận hlâo adih, anom bơwih ƀong ƀu djơ̆ kơnong pơmĭn nao kơ bruă bong glăi tuai čuă ngui. Yua ƀuh tơlơi dưi yôm phara tơdơi kơ pơmut hrŏm 3 boh tơring čar Dak Nông, Bình Thuận hăng Lâm Đồng, lu anom bruă bơwih brơi tuai čuă ngui hơmâo ĕp jơlan pơlir hơbit hăng tơlơi čang rơmang pơlir hơdôm bơnah dŏ pơčlah phara. Ƀing gơñu ĕp jơlan ba tuai nao pơ Đà Lạt. Laih dnong mơng Đà Lạt nao pơ dơnao Tà Đùng. Hơdôm anih čuă ngui jing sa anih pơlir nao rai anih ĕp lăng. Ơi Nguyễn Văn Hùng, Khua anom bruă bơwih brơi tuai čuă ngui Bàu Trắng U&M brơi thâo, anom bruă hơmâo ječ ameč prap lui hăng hơmâo tơlơi yak nao tong ten: “Hơmâo sa tơlơi sit nik mơ̆ kông ti anăp nao ngă anun lĕ pơlir hơbit kơplah wah hơdôm anom bruă bơwih brơi tuai čuă ngui, sit biă ñu lĕ hơdôm anom bruă ba hyu tuai. Pơjing hơdôm jơlan hơdră ba hyu tuai nao pơ Đà Lạt, trun nao hang ia rơsĭ hăng mơng hang ia rơsĭ đĭ pơ Đà Lạt. Kual bơwih brơi tuai čuă ngui glăk pơjing jơlan hơdră brơi mut nao rai soh sel. Laih dong ăt hơmâo jơlan hơdră hrŏ trun nua duh brơi kơ tuai čuă ngui”.

Hrŏm hăng hơdôm tơlơi dưi tui anun, bruă bơwih brơi tuai čuă ngui ƀơi Lâm Đồng kiăng hrưn đĭ kơtang ăt kiăng hơmâo tơlơi gum hrŏm mơng gong gai hăng hơdôm hơdră djru klă hloh. Tui tơlơi sit nik, hơdôm bơnah kiăng pơlir nao rai yôm hloh ăt dŏ phara mơn. Lâm Đồng ăt dŏ kơƀah hơdôm gơnam pơhưč kiăng bong glăi tuai sui hrơi. Tơlơi bơwih ƀong amăng mơmŏt mlăm ăt dŏ kơƀah, ngui hơdôm tơlơi ngui hŭi rơhyưt aka ƀu ngă tui djơ̆ tơlơi gal. Čuă ngui pơ đang hmua, bruă him lăng amra ba glăi tơlơi yôm phara ăt glăk dŏ gun yua bơdjơ̆ nao hơdôm tơhnal pơkă.

Amăng kual lŏn prong rơbêh 22 ektar ƀơi tơring čar Dak Nông hơđăp, hơdôm glông pla dâu tây, tơmun, măng cụt, sầu riêng hăng lu phun boh troh hiam hơdjă pơkŏn. Pô hmua anai ƀu djơ̆ kơnong kiăng sĭ gơnam đang hmua. Tơlơi ñu kiăng hloh lĕ kiăng tuai nao tơl hmua pĕ boh troh, ĕp lăng, dŏ pơdơi pran ƀơi anih mơtah mơda hăng hluh rơđah ƀiă dong kơ bruă ngă hmua yua boh thâo phrâo. Tơlơi pơmĭn anun hơmâo sui laih. Samơ̆ truh ră anai ăt aka ƀu dưi ngă tui. Yă Bùi Thị Khánh Hòa, khua kông ti pơčuih ngăn ngă hmua hơdjă Dak Nông brơi thâo: “Lơm brơi ngă kiăng tŭ mă djop tơlơi gal mơng lŏn mơnai, thâo nua gơnam đang hmua samơ̆ tơdah ƀu dưi ba gơnam sĭ mơdrô ăt ƀu dưi lơi. Hăng anom bruă, sa bơyan ngui ngor, ngă yang prong amra čơkă lu tui rai ĕp lăng kơ bruă ngă hmua hơdjă samơ̆ ăt ƀu dưi sĭ mơdrô gơnam tam. Yua amăng hră pơkôl tuh pơ alin arăng kŏm sĭ mơdrô gơnam mơ̆ kơnong brơi tuai rai ĕp lăng kơ bruă ngă hmua hơdjă đôč”.

Ƀu djơ̆ kơnong anom bruă mơng yă Hòa đôč ôh. Lu hơbô̆ bruă bơwih brơi tuai čuă ngui pơ đang hmua, đang glai ăt bưp lu tơlơi tơnap tap tui anun mơn. Lơm anun, anai lĕ bruă dưi pơlir nao rai kơplah wah kual kơdư Đà Lạt, kual ngă hmua Dak Nông hăng hơdôm anih ngui pơdơi pran ter hang ia rơsĭ. Tơdah dưi pơsir hĭ tañ hloh, anai amra jing bruă bơwih brơi tuai yôm phara amăng tơring čar Lâm Đồng phrâo.

Ƀơi kual ia rơsĭ, hơdôm tơlơi bơngơ̆t ăt ƀu ƀiă lơi. Kual bul pơtâo Phú Quý glăk ƀơƀrư̆ hơmâo lu tuai ruah nao čuă ngui. Samơ̆ bul pơtâo anai ăt dŏ kơƀah djop tơlơi gal kiăng jing sa anih nao ngui pơdơi pran klă hloh. Tơdơi kơ giăm 4 mông đĭ ƀattô amăng ia rơsĭ lơm nao truh pơ bul pơtâo ƀing tuai ăt aka ƀu hơmâo anih pơdơi pran klă hloh. Rơngiao kơ anih jum dar lăng hiam tui sô hơđăp, Phú Quý aka ƀu hơmâo sang čơ sĭ amăng mơmŏt hăng ăt dŏ kơƀah anih ngui ngor dong. Amai Nguyễn Thị Thu Hương, rai mơng Hà Nội, brơi thâo: “Lơm nao truh pơ tơdrun bul pơtâo Phú Quý, kiăng hơmâo sa boh sang brơi kơ tuai dŏ pơdơi hiam, prong rơhaih, agaih rơnăk samơ̆ ră anai ƀơi Phú Quý aka ƀu hơmâo ôh. Kiăng pơđĭ kyar tuai čuă ngui khŏm hơmâo anih sĭ gơnam amăng mơmŏt, ƀơi Phú Quý ră anai ăt aka ƀu hơmâo. Tuai nao čuă ngui kơnong 2 hrơi ƀudah ha mlăm, dua mlăm đôč. Amăng hơdôm blan rơnuč thun Phú Quý juăt ƀuh angĭn kơthel, yua anun arăng kŏm brơi ƀattô nao rai 10 hrơi, ngă kơ bruă nao rai bưp tơnap tap biă mă”.

Hơdôm tơlơi pơgôp anun brơi ƀuh, tơlơi mơ̆ tuai čuă ngui čang rơmang ƀu djơ̆ kơnong hơmâo dong lu anih čuă ngui. Tơlơi mơ̆ ƀing gơñu kiăng lĕ glông jơlan nao rai gêh gal ƀiă, hơmâo lu anih ĕp lăng, lu tơlơi bơwih bơwang ƀiă. Tơlơi anai amra ngă tuai dŏ glăi sui ƀiă. Tui nai prin tha Phan Bảo Giang, sang hră gưl prong bơwih ƀong huă-prăk kak ƀôn prong Hồ Chí Minh, tơlơi mơ̆ Lâm Đồng kiăng ră anai ƀu djơ̆ kong tuh pơ alin man pơkra anih anom. Yôm ƀiă dong lĕ sa hơdră bruă pơđĭ kyar mut hrŏm ha amăng plĕ, sa anăn apăn hrŏm, sa tơlơi bơră ruai hrŏm kơ kual lŏn phrâo. “Ƀing ta hơmâo hơdôm anom bơwih brơi tuai čuă ngui hmư̆ hing, kiăng pơmĭn nao lu ƀiă dong kơ bruă pơjing sa hơdră bruă abih bang, sit biă ñu lĕ ră anai glăk hơmâo lu gơnam phara. Kâo pơmĭn bruă gum tơngan hrŏm ră anai lĕ tơlơi yôm hloh. Rĭm boh ƀon lan mơng Dak Nông, Lâm Đồng truh pơ Bình Thuận hơđăp, rĭm bơnah lêng kơ hơmâo anŏ phara tơdơi ră anai hơmâo tơlơi mut hrŏm, gum tơngan hrŏm, kâo đăo gơnang djop tơlơi tơnap amra dưi pơsir hĭ”.

Sa bruă dưm dăp phrâo glăk pơgiong. Hơdôm ară jơlan tơkuh nao rai kơplah wah kual kơdư hăng ia rơsĭ glăk ƀơƀrư̆ tuh pơ alin. Hơdôm anom bruă ăt dŏ glăi pơčrông sai kiăng pơjing gơnam pơlir kual. Anai lĕ hơdôm tơlơi brơi ƀuh hơdôm bơnah glăk ĕp ƀuh anih gal brơi ƀing gơñu. Samơ̆ kiăng pơjing tơlơi dưi jing pran bơkơtưn, Lâm Đồng ăt kiăng ngă lu dong. Kiăng hơmâo tơlơi yak nao sui pơ anăp. sa tơhnal pơkă brơi hruaih. Hăng yôm hloh lĕ tơlơi gum hrŏm kơplah wah gong gai, anom bơwih ƀong hăng abih bang mơnuih./.