Tơlơi phiăn buah laih pơyua atâo mơ̆ng djuai ania Êđê Krông Năng
Chủ nhật, 07:20, 24/05/2026 VOV Tây Nguyên/Nay Jek pơblang VOV Tây Nguyên/Nay Jek pơblang
VOV.Jarai-Plah wah amăng tơlơi hơdip mơda kiăo tui rơnuk phrâo phara laih, djuai ania Êđê ƀơi să Krông Năng, tơring čar Dak Lak ăt dŏ djă pioh mơ̆n tơlơi phiăn “Pơđuăi anŏ sat răm ƀudah Buah” tơdơi kơ tal pơyua atâo mơnuih djai ƀudah giong huă lui pơsat lăng sa gru grua mơ̆ng đưm hiam klă amăng tơlơi hơdip bơngăt jua. Abih bang amăng plơi pla nao mơnơi hăng boh eng ao pơ ia ania ƀudah pơ pin ia tơnang, trun amăng hnoh ia yâo akan, pĕ añăm amăng glai ƀu kơnong kiăng ngă yang buah, kih drơi jăn brơi rơgoh kman tơdơi kơ pơyua atâo hơmâo mơnuih djai amăng plơi đôč ôh, dŏ jing sa hơdră kiăng juh alum sang anŏ, phung wang hơmâo mơnuih rơngiă, găn rơgao tơlơi hning rơngôt, anăp nao tơlơi hơdip rơnuk rơnua, thâo gum pơgôp amăng plơi pla.

Tui hăng tơlơi phiăn juăt đưm mơ̆ng djuai ania Êđê, tơdơi kơ amăng sang anŏ ƀudah amăng plơi pla hơmâo mơnuih rơngiă, biă mă ñu yua dju djuăm duăm ruă, hŭi biă mă mač kman, tơlơi sat răm dŏ glăi, ngă ƀu tơphă tơphai amăng bruă mă, anun kiăng nao kih, nao lih buah hĭ pơ ia, arăng juăt nao mơnơi boh eng ao kiăng pơđuăi hĭ anŏ sat răm, čang rơmang hơmâo tơlơi hơdip mơda mơak klă. Yua kơ anun yơh, tơdơi kơ pơyua atâo, sang anŏ, phung wang hăng ƀing nao bơwih brơi amăng sang jôk mơyut atâo khom nao mơnơi hơgơi, boh sum ao pơ ia hnoh, ia ania ƀudah pơ pin ia tơnang, kiăng pơrơgoh drơi jăn hăng eng ao hlkă dŏ buh.

Tha plơi Ơi Zôn ( Ama Su), dŏ ƀơi Ƀuôn Wiâo A, să Krông Năng, brơi thâo, tơlơi phiăn anai hơmâo mơ̆ng đưm đă laih  amăng tơlơi hơdip bơngăt jua djuai ania Êđê, ñu lăi:

“Arăng lăi bruă ngă anun, nao buah pơhlai hĭ, kih lih drơị jăn kiăng rơgoh, trun pơ ia mơnơi hơgơi, boh eng ao amăng ia krông, brơi rơgoh, pơđung đuăi amăng ia krông anun yơh hơgĕt tơlơi sat răm, grĭ grañ ân ñân, hơƀak jrak, mač kman duăm ruă dŏ đôm amăng sum ao; khom boh, djet pơđuăi abih anŏ sat răm grĭ grañ amăng drơi jăn, ƀu kiăng ñu dŏ đôm glăi ôh”.

Ƀu kơnong amăng mông djai brŭ, pơyua atâo đôč ôh, djuai ania Êđê dŏ pơphun tơlơi ngă yang kih, lih drơi jăn, sut đuăi anŏ sat răm hơbak jrak. Giong ngă yang bơngăt atâo, abih bang amăng plơi pla bơnao pơ ia krông, ia ania, ƀudah pin ia tơnang, arăng mơnơi hơgơi, boh sum ao; tơdah trun nao pơ ia krông, ia ania, arăng hlong hyu yâo, mă akan hơdang, pĕ añăm ngui ngor ƀong mơñum pơ glai mơtam kiăng mơak, čang rơmang puh pơđuăi hĭ tơlơi hning rơngôt laih anun rơkâo kiăng hơmâo tơlơi suaih pral, hiam drơi jăn, pran jua, rơnuk rơnua mơak klă kơ abih bang mơnuih dŏ hơdip. Ama H’Roma, mơnuih arăng đăo kơnang ƀơi Ƀuôn Wiâo B kah pơpha:

“Đưm adih gơ̆ hnun biă mơ̆n dĕ, arăng nao kih lih hĭ tơlơi ƀu tơphă truh, rao hĭ anŏ hơƀak jrak sat răm laih arăng huă lui pơsat, pơyua atâo mơnuih djai, amăng sang anŏ, phung wang añang kor hrŏm hơbit nao pơ hnoh ia, mơnơi, boh sum ao. Bơyan phang arăng hlong pơhmao mă bơyan pơdơi pơdă hyu ngui ngor nao pơrơgoh anŏ hơƀak jrak pơ hnoh ia, kah hăng mơnơi, boh sum hăng trun hyu yâo akan, đĭ ba rơman brơi puk ia kiăng ngă ia čơkol plŭk mă akan amuñ ƀiă, giong anun arăng hyu pĕ añăm, hlong hơtŭk riă, ngui ngor ƀong huă pơ hang ia, amăng glai klô, kiăng puh por abih tơlơi răm ƀăm ƀu tơphă tơphai hăng kiăng wor rơbit hĭ tơlơi hning rơngôt amăng sang anŏ. Hlâo adih, giong abih bruă mă, pơyua atâo djai sa hrơi, dua hrơi thâo, arăng trun nao pơ pin ia, hnoh ia krông pioh mơnơi hơgơi, boh eng ao hăng hyu yâo akan, ngui ngor samơ̆ ră anai, tui hluai tơlơi gêh găl kah mơ̆ng ngă”.

Ră anai,yua tơlơi hơdip mơda, anŏ gêh găl pơblih laih, tơlơi phiăn nao lih pơ hnoh ia, rao pơrơgoh anŏ sat hơƀak jrak drơi jăn arăng ƀu pơphun re se kah hăng hlâo ôh. Khă tui anun, lu sang anŏ kơnung djuai Êđê ƀơi Krông Năng, tơring čar Dak Lak ăt dŏ ngă mơ̆n sui ha wơ̆t, kah hăng kiăng pơrơgoh drơi jăn, tơlơi pơmin bơngăt jua laih anun juh alum pô sang, phung wang hơmâo mơnuih rơngiă. Ama Ƀi, ding kơna khul mơnuih tha rơma să Krông Năng brơi thâo:

“Abih bang tơlơi djai brŭ, pơyua atâo yua tơlơi hơgĕt gĕt hai, sang anŏ hăng phung wang laih ngă yang atâo pơyua atâo, nao dor ƀơi pơsat giong laih, hrơi tơdơi arăng pơphun nao pơ pin ia, hnoh krông hăng tơlơi čang rơmang: Sa lĕ brơi kơ abih bang mơnuih hiam drơi jăn, rơnuk rơnua, puh pơđuăi anŏ sat mač kman, tơlơi ƀu tơphă tơphai kơ sang anŏ. Dua lĕ nao mơnơi hơgơi, boh eng ao, pơđuăi hĭ anŏ hơƀak jrak, sat răm, ƀu lui dŏ đôm glăi amăng drơi jăn, ngă rơgoh sum ao, drơịăn abih bang sang anŏ. Klâo lĕ kiăng lui abih tơlơi hning rơngôt, gleh glar hơdôm hrơi rơgao. Yua kơ anun, arăng trun nao pơ ia hnoh, pin ia boh eng ao, mơnơi rơgoh drơi jăn laih anun hlong pơphun hyu ngui yâo akan, roman pŭk ia brơi čơkol akan djai hơngol kiăng mă amuñ, hnun đưm adih, abih bang amăng plơi pla nao soh. Ră anai, yua kơ gun  bruă mă, anŏ gêh găl phara laih, arăng kơnong pơphun mă amăng sang anŏ phung wang jĕ giăm đôč, hŭi  rơngiă mông ană plơi pla”.

Tơlơi phiăn nao pơhlai drơi jăn, pơrơgoh anŏ hơƀak jrak mơ̆ng djuai ania Êđê ƀơi Krông Năng, tơring čar Dak Lak ƀu kơnong lăi ngă rơgoh drơi jăn mơnơi hơgơi hĭ laih pơyua atâo djai đôč ôh, dŏ djă pioh sa tơlơi kiăng pơtô lăi hiam klă, amăng bơngăt jua amăng lăm tơlơi pơmin hiam. Anai lĕ hơdră kiăng abih bang mơnuih amăng sang anŏ wor rơbit hĭ tơlơi hning rơngôt, yua rơngiă mơnuih amăng sang anŏ, kiăng lui hĭ tơlơi kơ-ŭ kơ-uăm, tơlơi gleh glar amăng pran jua, juh alum pơtrut  tơdruă gir run hloh, hơdip hiam drơi jăn, mơak klă hăng pơlir hơbit amăng plơi pla, phung wang añang kor.

 

 

VOV Tây Nguyên/Nay Jek pơblang

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC