VOV4.Jarai - Găn rơgao rơbêh kơ 6 blan pơgang pơgăn klin glêh tơnap, pran gum hrom hơbit jing phun pran kơtang kiăng đơ đam dêh čar amăng ƀrư̆ yak rơgao hơdôm hrơi klin Covid-19 ngă kơtang hloh tal 4. Hrom pran gum hrom hơbit lĕ hơdôm bruă mă yôm phăn dưi hmâo laih Ping gah, Khua pơ ala mơnuih ƀôn sang, Kơnuk kơna ba tơbiă hmâo jơlan tañ pơplih lom kiăng, hmao tlôn, djơ̆ hăng tơlơi pơplih mơng rim tal klin ngă. Hăng hluh gah črăn jơlan tơnap tal pơgang, pơgăn klin, bruă yua vaccine hăng hơdôm tơlơi gir run ƀu pơdơi amăng pơtom hiăp gah vaccine, gum hrom pơtô glăi bôh thâo phrâo kiăng gơgrong pô pơkra vaccine dưi lăng lĕ bruă mă – pran đăo gơnang kiăng Việt Nam dưi ngă, amăng ƀrư̆ wai lăng klin ruă, ngă brơi tơlơi hơdip pơwot glăi kah hăng tơđar hlâo adih.
Pha ra hăng hơdôm tal hlâo adih, tal gluh đĭ klin Covid-19 tal 4 anai hmâo ngă kơtang pơplih mơng kơman Delta hmâo rơnoh lar hyu tañ kơtang. Mơng hơdôm čô mơnuih ƀă lom rơnuč blan 4, hmâo tañ lar hyu laih hơdôm rơtuh čô mơnuih kơnong kơ tơdơi sa rơwang hrơi tơjuh, hăng anih klin ngă blung a lĕ 2 bôh tơring čar Bắc Giang hăng Bắc Ninh. Laih anun mơng hơdôm pluh čô mơnuih ruă ƀơi ƀôn prong Hồ Chí Minh lom anun mơtăm lar đĭ truh hơdôm rơtuh čô mơnuih tơdơi kơ hơdôm hrơi anun. Truh akô̆ blan 7, mrô mơnuih ƀă Covid-19 hmâo čih pioh lu hloh kơ 10.000 čô mơnuih phrâo ƀă sa hrơi amăng rơnuč blan 7 hăng kơtang hloh lĕ amăng hơdôm hrơi rơnuč blan 8, akô̆ blan 9, mrô mơnuih ƀă Covid-19 hmâo hrơi đĭ truh rơbêh kơ 17 rơbâo čô mơnuih. Dua anih anom prong phun mơng lŏn ia lĕ Hà Nội hăng ƀôn prong Hồ Chí Minh, laih anun hơdôm bôh tơring čar Bình Dương, Đồng Nai... leng kơ khom krư̆ bah amăng hơdôm bôh anom bơwih ƀong, sĭ mơdrô, ngă tui dô̆ čơlah mơnuih mơnam khut khăt. Lom anai, bruă pơgăn klin mơng Việt Nam dưi ngă tui hăng tơhnal pơkă 5 mơta pơgang klin hăng tlâ̆o vaccine, ia jrao pơjrao hăng măi mok laih anun tơlơi pơmin mơng mơnuih ƀôn sang hrom hăng phun than: Pơčrang lăng, dô̆ čơlah, pơjrao; hrom hăng anun pơkĕ hrom djơ̆ kơplah wah pơgang hlôm hlâo hăng pơgăn klin. Amăng vaccine dưi lăng lĕ bruă mă tŭ yua hloh pioh pơgang, pơgăn klin Covid-19. Hăng tơhnal lăng tơlơi suaih pral, tơlơi hơdip mơnuih ƀôn sang yôm hloh, blung hlâo, Kơnuk kơna hmâo pok pơhai laih bruă tlâ̆o vaccine.
Mơng 3 blan hlâo adih, tal blung a, bruă tlâ̆o vaccine pơgang Covid-19 ječ hăng hơdră pơkă prong hloh amăng gru grua tlâ̆o pơgang ƀơi Việt Nam dưi pơphun sit nik, hăng tơhnal tlâ̆o pơgang brơi năng ai ñu 75 klăk čô mơnuih, hăng 150 klăk ară tlâ̆o amăng ha mơkrah rơnuč thun 2021 hăng akô̆ thun 2022. Sa blan hlâo kơ anun, Vaccine pơkom pioh pơgang Covid-19 dưi pơjing kiăng tŭ mă, wai lăng, mă yua hơdôm mrô gum djru, gum hơgôp hăng prăk, vaccine mơng hơdôm khul grŭp, mơnuih amăng dêh čar ta hăng dêh čar tač rơngiao; bruă blơi mut, kơsem min, pơkra vaccine amăng lŏn ia. Amăng mông lăi pơthâo Keh prăk, Khua dêh čar ta, ơi Phạm Minh Chính ol kơdol pran jua lăi:
“Lŏn ia ƀing ta dô̆ tơnap tap, Ping gah hăng Kơnuk kơna hmâo gir run hăng glăk gir run samơ̆ kiăng hmâo tơlơi gum tơngan hrom hăng pran jua mơng abih bang plơi pla, mơnuih mơnam. Hrơi anai, pơ ala kơ Ping gah, Kơnuk kơna, Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam, kâo iâu pơthưr abih bang mơnuih ƀôn sang mut sa jua tơma sa pran pơgăn klin. Rim tơlơi gum hơgôp leng kơ hmâo bôh tŭ yua kơ tơlơi pơhlôm hloh kơ drơi pô, sang anô̆ ƀing ta, kơ plơi pla hăng abih bang mơnuih mơnam. Anai lĕ keh prăk mơng tơlơi gum djru, mơng pran jua gum hrom hơbit, mơng tơlơi đăo gơnang, mơng pran jua mut hrom kiăng ƀing ta yak rơgao tơlơi tơnap, djru pơjing sa Việt Nam truh kih”.
Hơdôm hrơi pơphun bruă tlâ̆o vaccine, Việt Nam phrâo hmâo giăm truh 4 klăk liều vaccine mơng Khul pơlir Covax gum djru hăng blơi dong kiăng tlâ̆o pơgang kơ mơnuih ƀơi anăp pơgang klin. Pơsit, hăng djop hơdră khom djop brơi vaccine kơ mơnuih ƀôn sang kiăng ngă phun than kơ tơlơi hơdip pơwot glăi kah hăng tơđar tui hơdră phrâo, dưi hmâo tơlơi tŭ ư mơng Ding jum kơđi čar, Grŭp git gai Ping gah, Khua dêh čar hmâo pơdŏng Grŭp hyu mă bruă mơng Kơnuk kơna kơ pơtom hiăp pioh kơ vaccine yua kơ Khua Ding jum pơtom hiăp dêh čar ta, ơi Bùi Thanh Sơn ngă Khua Grŭp. Ƀing khua mua git gai Ping gah, Kơnuk kơna ƀu thâo kơ hrơi mlăm, na nao hmâo hơdôm bruă bưp, bơkơtuai amăng telephone hăng khua hơdôm bôh dêh čar, hơdôm khul grŭp pơkra jrao, hơneč mă đut hlah djop tơhnal kiăng hmâo jrao pơgang, Khua mir sir dêh čar ta, ơi Nguyễn Xuân Phúc amăng tal nao čuă giăng mah sit nik pơ̆ dêh čar Cuba hăng nao pơhmư̆ mông Jơnum abih bang bơkơtuai hrom gưl dlông mơng Khul pơgang rơnuk rơnua Sang gum hơbit djop dêh čar tal 76 ƀơi dêh čar Mi hmâo laih lu bruă mă kiăng hơduah ĕp vaccine kơ Việt Nam amăng thun anai hăng hơdôm thun tô̆ tui. Khua mua hơdôm ding jum, gơnong bruă, tơring čar, ƀôn prong, anom bơwih ƀong, ƀirô pơtom hiăp tui anun mơn. Kiăo tui hrơi blan, gir run ƀu pơdơi kiăng ba glăi bôh tơhnal yôm phăn anun lĕ mrô vaccine pơ̆ dêh čar Việt Nam jai hrơi jai lu tui. Yap truh akô̆ blan 10 anai, pơtom hiăp kơ vaccine hmâo ba glăi kơ lŏn ia lu hloh kơ 60 klăk liều vaccine. Pơkă lăng hlâo truh akô̆ blan 11, Việt Nam amra tŭ mă giăm rơdêh kơ 40 klăk liều mơng hơdôm mrô pơtom hiăp hăng blơi ba glăi. Khua Ding jum pơtom hiăp dêh čar ta, ơi Bùi Thanh Sơn lăi rơđah:
“Sa lĕ, pơsit dong hơdră pơtrun ha sa hăng hluh gah mơng Ping gah hăng Kơnuk kơna ta lĕ pơgang tơlơi suaih pral mơnuih ƀôn sang lĕ jing yôm hloh hăng blung hlâo hloh, iâu pơhrui đut hlah djop mrô hmâo amăng lŏn ia hăng jar kơmar, amăng anun hmâo vaccine, ngă bruă bơwih ƀong – mơnuih mơnam hăng tơlơi hơdip mơnuih ƀôn sang pơwot glăi kah hăng tơđar tañ hloh tơdah dưi. Dua lĕ, pơsit pran jua prong hăng khop hloh mơng Kơnuk kơna amăng ngă tui bruă tlâ̆o vaccine kiăng pơhư prong bruă pơgang kơ abih bang mơnuih ƀôn sang. Khom pơtrut kơtang bruă pơtom hiăp kơ vaccine kiăng tañ hmâo, ba vaccine, gơnam mă yua gah ia jrao hăng ia jrao gun pơjrao mơnuih ƀă Covid-19 glăi pơ̆ dêh čar lu hloh hăng tañ hloh tơdah dưi”.
Hăng jơlan gah “ƀu hmâo hlơi lui lơi gah tlôn amăng tal klin ngă, ƀu hmâo hlơi dŏng gah rơngiao bruă tŭ mă vaccine”, truh akô̆ blan 10, đơ đam dêh čar ta hmâo laih rơbêh kơ 50 klăk čô mơnuih dưi tlâ̆o pơgang ară tal sa; 14 klăk čô mơnuih dưi tlâ̆o djop ară tal 2 vaccine. Sa dua anih anom kual klin ngă hmâo laih 80% truh kơ 90% mrô mơnuih ƀôn sang dưi tlâ̆o pơgang vaccine ară tal sa. Mơng tơlơi pơmin dô̆ čang rơmang, truh kơ tơlơi mơ-ak hăng wot tơlơi mơ-ak gơnang kơ vaccine hmâo pơdah rơđah tui rim ară tlâ̆o pơgang yôm phăn:
-Glông hơdră tlâ̆o jrao pơgang dưi hmâo ơi ia jrao ruah tơbiă tŏng ten, lăi pơthâo kơ ƀing gơmơi amra hmâo tơlơi ba glăi tơdơi kơ tlâ̆o pơgang;
-Sit yơh vaccine ñu jing kơ pô sa pran pơgang, pơgăn klin. Tơdah Covid hmâo truh ƀơi anih pô dô̆ hai ta ăt hơđong pran jua hloh mơn yua kơ ta čang rơmang lĕ drơi jăn pô hmâo jrao pơgang laih.
Anun lĕ hơdôm tơlơi pơdah mơng mơnuih ƀôn sang lom dưi tlâ̆o vaccine pơgang Covid-19 mơ̆ ƀing gơmơi čih glăi. Tơdơi kơ 90 hrơi hmâo klin ngă kơtang ngă tui bruă tlâ̆o pơgang hăng hơdôm rơbăn čô mơnuih mă bruă gah ia jrao hrơi mlăm “ƀong huă, đih pit” hăng vaccine kiăng tlâ̆o pơgang kơ mơnuih ƀôn sang, truh ră anai, bôh tơhnal mơng hơdôm ară tlâ̆o jrao pơgang ƀuh rơđah lom mrô mơnuih djai hơnong ñu 300 čô mơnuih sa hrơi ƀơi ƀôn prong Hồ Chí Minh hlâo adih, ră anai hrŏ trun laih ƀơi rơnoh 2 mrô. Mrô mơnuih ƀă hơnong ñu đơ đam dêh čar mơng 10 rơbâo čô sa hrơi truh dô̆ yŭ kơ 4 rơbâo čô mơnuih sa hrơi. Mrô mơnuih ruă kraih ăt hrŏ trun mơn năng ai ñu 40%. Pơkă lăng hlâo hmâo giăm truh 20 rơbâo čô ơi nai ia jrao kual Pơngŏ dêh čar gum djru kơ ƀôn prong Hồ Chí Minh hăng sa dua bôh tơring čar gah Dơnung dêh čar dưi pơwot glăi pơ̆ sang, djă ba tơlơi đăo gơnang mơ-ak amăng ƀrư̆ dưi ngă kơdun hĭ klin ruă.
Tơlơi truh kih dưi pơgăn klin lĕ tơlơi truh kih mơng mơnuih ƀôn sang. Hăng hơdră pơtrun, bruă ngă tañ pơgang, pơgăn klin pơplih tañ, djơ̆ hăng amăng rim črăn, amăng anun hmâo bruă pơsit pơsir vaccine hluai tui bruă yua vaccine jing phun, yôm phăn, Việt Nam hmâo laih tơlơi đăo gơnang pioh truh kih, kah hăng tơlơi pơhiăp mơng Khua dêh čar ơi Phạm Minh Chính amăng tơlơi jơnum giăm anai:
“Ƀing ta hmâo tơlơi đăo gơnang pơtrut kơdun hĭ klin ruă ba glăi hơđong tơlơi suaih pral kơ mơnuih ƀôn sang hăng pơđĭ kyar lŏn ia pơdrong asah. Tơlơi đăo gơnang anun yua bruă mă mơng rim ƀing ta, tơlơi đăo gơnang lĕ mơng rim ƀing ta hăng tơlơi đăo gơnang anun lĕ mơng lŏn ia ƀing ta, mơng phiăn juăt gru grua hur har mơng djuai ania. Ƀing ta đăo gơnang lĕ, rơgao kơ bruă mă anai, ƀing ta prong kơtang hloh, kơjăp pran jua hloh, gơgrong kơjăp hloh kiăng pơdŏng lŏn ia kơtang, kơjăp, yua kơ tơhnal mơnuih ƀôn sang pơdrong lŏn ia kơtang, pơtă, dưm kơnar hăng thâo rơgơi./.
Chu Thúy Ngà (Ban thời sự): Pô čih – Siu H’ Prăk: Pô pơblang
Viết bình luận