VOV4.Jarai - Tơdah dong mơng hrơi hơđuh đĭ klin tal pă amăng rơnuč blan 3 thun anai, pơhmu hăng hơdôm tal hơđuh đĭ hlâo anun, tal hơđuh đĭ phrâo anai bơbeč nao kơtang hloh amăng djop mơta amăng bơwih ƀong huă-mơnuih mơnam. Mrô mơnuih ƀă klin Covid-19 hăng djai đĭ lu hloh, mơng anun kiăng kơ hơmâo hơdră pơgang klin brơi lăp djơ̆ amăng rĭm hrơi blan, kah amăng rĭm hrơi. Ăt amăng hrơi blan tơnap tap hloh anai, tui tơlơi git gai mơng Ping gah, pok pơhai bruă ha amăng plĕ, hơdeč hmar djơ̆ hăng tơlơi sit nik mơng Kơnuk kơna djru brơi ƀôn prong Hồ Chí Minh hăng hơdôm tơring čar kual Dơnung, kah hăng đơ đam dêh čar ta ƀơƀrư̆ pơgang hĭ klin. Lu anih bơbeč nao kơtang biă mă ră anai glăk rŭ hơkrŭ glăi djop mơta. Mah pơ anăp dŏ lu tơnap tap, yua kơ klin kheng tŏ tui ngă tơnap tap, klin lar hyu tañ, ƀu hơmâo thâo, samơ̆ đơ đam dêh čar ta hơmâo “gum tơngan hrŏm-ha pran sa jua găn rơgao tơnap pơgang hĭ klin”.
Lăng glăi djop mơta amăng hrơi blan hơđuh đĭ klin tal pă, ƀu djơ̆ kơnong Việt Nam đôč ôh mơ̆ hơdôm dêh čar amăng rŏng lŏn tơnah lêng bơbeč nao kơtang hloh. Klin djuai phrâo Delta him lăng amra ngă tơnap tap hloh, glăi ba glăi lu tơlơi lông, tơlơi hŭi rơhyưt amăng bruă pơgang klin amăng djop dêh čar, mah hơdôm dêh čar pơdrong asah, rơgơi gah bruă ia jrao anun lĕ dêh čar Mi ăt hơmâo hơdôm rơtuh čô mơnuih djai rĭm hrơi yua kơ klin Covid-19 ngă. Dêh čar Angle rĭm hrơi hơmâo rơbêh 30 rơbâo čô mơnuih ƀă klin, Nga rơbêh 25 rơbâo čô…Hơmâo lu dêh čar anun lĕ Australia ƀudah Singapore…tui hơnong pơkă huăi hơmâo mơnuih ƀă klin Covid-19 ăt dưi pơgang klin amăng hơdôm blan đôč, ră anai ăt ƀuh klin djuai Delta lar hyu amăng mơnuih mơnam mơn.
Mơng tơlơi ngă hŭi rơhyưt mơng djuai klin Delta, Việt Nam ăt hnun mơn. Lơ̆m virus amuñ lar hyu giăm 300 wŏt pơhmu hăng djuai hlâo anun, bruă ngă lar hyu tañ mơng suă jua. Truh rơnuč rơwang hrơi tơjuh laih rơgao, đơ đam dêh čar hơmâo rơbêh 850 rơbâo čô mơnuih ƀă klin. Covid-19 ngă djai rơbêh 20 rơbâo čô mơnuih. Bruă pơjrao brơi mơnuih ƀă klin bưp tơnap tap hloh. Anom bruă ia jrao amăng đơ đam dêh čar rĭm hrơi ăt gơniă yơh, ră anai jai kơƀah djop mơta dong. Ƀơi hơdôm ƀon lan amăng kual hơmâo klin, pơ djop anih tơdah hơmâo anih anom amra mă yua kiăng kơ ngă sang ia jrao pơjrao brơi mơnuih ƀă klin …Samơ̆ ăt ƀu djop brơi kơ hơdôm rơbâo ƀudah hơdôm pluh rơbâo čô mơnuih ƀă klin kiăng pơjrao rĭm hrơi. Bruă mă mơng hơdôm anom bruă djru pơgang klin ăt ƀu ba glăi tŭ yua lơi yua mơnuih ƀă klin djuai Delta tañ ruă kraih biă mă. Lu mơnuih bral rơngal, hning rơngŏt yua kơ mơnuih amăng sang anŏ ƀu dưi găn rơgao tơlơi djai brŭ.
“Ană anŏ gơmơi hơmâo 3 čô mơnuih ƀă klin Covid-19, rơkơi kâo kơtrâ̆o truh pơ 78 kĭ samơ̆ ăt ƀu dưi pơjrao suaih lơi”.
Gum hrŏm amăng tơhrơi mlăm tlam mơguah hăng mơnuih ƀon sang amăng rơbêh 6 blan pơgang klin, Kơnuk kơna hơmâo pơƀut djop anom bruă djru pơgang klin. Khua dêh čar ta ơi Phạm Minh Chính hơmâo lu wŏt lăi pơtong, kiăng kơ pơƀut lu mơnuih djru bruă, pơhlôm brơi tơlơi suaih pral kơ mơnuih ƀon sang. Jai tơnap tap, glêh glar jai gum pơgôp kiăng kơ hơmâo hơdră pơgang klin lăp djơ̆:
“Pơtrun pô, đing tơngia hmư̆ tơlơi pơgôp, ruah hơdôm hơdră bruă klă hloh kiăng pơphun ngă, jak iâu djop anom bruă kơđi čar hăng abih bang mơnuih ƀon sang djru pơgang klin, hơđong tơlơi hơdip mơda. Lăng bruă tơnap tap, tơlơi lông lĕ tơlơi pơtrut kiăng hrưn đĭ, gir run, pơdah pran kơtang hăng ngă bruă klă dong. Kiăng kơ hơđong amăng pran jua, gir kơtir, khin hơtai kiăng kơ ngă pơgiong hơdôm hơnong pơkă, hơdră bruă hơmâo ba tơbiă samơ̆ kiăng hơdeč hmar, thâo pơčeh, hluai tui tơlơi sit nik, ngă rah lăng glăi rah, pơhrua klă tui, anăm sư̆ rưbư̆, añăm hăt he ôh”.
Hrơi blan klin Covid-19 tal 4 kơtang biă mă, phara hăng tơlơi him hlâo hăng aka ƀuh ôh hlâo anun. Kiăng kơ ba tơbiă hơdôm hơdră bruă, tơlơi pơsit yôm phă, Kơnuk kơna lêng kơ kiăo tui lăng bruă sit nik. Amăng hơdôm hrơi klin lar hyu kơtang mơtăm, Khua dêh čar hăng khua mua amăng Kơnuk kơna ta hơmâo lu wŏt nao tơl anih hơđuh đĭ klin anun lĕ ƀôn prong Hồ Chí Minh, Bình Dương…pel ĕp, git gai bruă pơgang klin. Khul git gai pơgang klin dêh čar ăt hơmâo lu wŏt mă bruă lăng nao rai mơng ataih hăng hơdôm kuận, tơring glông, plơi prong, laih dong hăng hơdôm rơbâo anih jơnum lăng nao rai mơng ataih ƀơi să, phường, tơring kual, hluai tui anun kiăng kơ pel ĕp hăng git gai kjăp dong bruă pơgang klin ƀơi ƀon lan. Bruă git gai pơgang klin pơphun na nao, thâo pơčeh phrâo hăng pơkrem. Ăt lĕ tal blung a ngă tui tơlơi git gai mơng Khua dêh čar lăng phường, să lĕ anih phun pơgang klin laih anun akŏ pơjing hơdôm rơbăn grup pơgang klin, hơjan hlim tŭ mơn ăt gơgrong dŏ gak wai pơgang hơdôm kual mơtah amăng plơi pla, pơčlah hĭ kual amuñ ngă lar hyu klin. Anom bruă ia jrao ăt hơmâo ngă tui tơlơi gơgrong kơtang mơng ƀing gơñu. Hăng hơbô̆ bruă “Anom bruă ia jrao dar hyu djop anih”, hơdôm anom bruă ia jrao phường, să hơmâo nao khăm pơjrao tañ hloh kơ mơnuih ƀon sang, tơl rĭm plơi pla, rĭm boh sang măi. Khua git gai Ping gah tơring čar Bình Dương Nguyễn Văn Lợi brơi thâo:
“Lơ̆m ƀuh mơnuih F0 tơdah mơnuih ƀon sang hlơi tlâ̆o 2 ară, 1 ară vaccine brơi pơčlah mă pơ sang brơi mơñum jrao, kiăo tui lăng tơdah kơtang amra ba nao pơ sang ia jrao. Ƀing gơmơi guang dar brơi djơ̆ anih, laih dong pruih ia jrao, pơčlah mơnuih F0, F1 tơdơi anun sa, dua hrơi amra brơi bơwih ƀong sĭ mơdrô glăi tui hơđăp, kiăng kơ pơčlah hĭ ƀing F0 krư̆ bah amăng sang măi lĕ bruă kiăng ngă. Anai lĕ bruă jao mơng anom bruă ia jrao hyu khăm pơjrao tui hluai kiăng”.
Tui tơlơi git gai mơng Kơnuk kơna, sa tal gum djru prong aka ƀu ƀuh ôh hlâo anun brơi kơ ƀôn prong Hồ Chí Minh hăng hơdôm tơring čar kual Dơnung pơgang klin mơng đơ đam dêh čar. Rĭm boh tơring čar, ƀôn prong pơkiăo nao ƀing nai ia jrao, ơi ia jrao nao pơ ƀon prong Hồ Chí Minh. Ƀing mơnuih djru pơgang klin, grup pơgang klin Covid-19 amăng plơi pla, djop khul grup, ƀing gum djru mah tha rơma kah hăng hlăk ai, hăng pran gum pơgôp abih bang mơnuih, amra tuh rơyuh pran jua yua kơ tơlơi suaih pral kơ abih bang mơnuih, yua kơ tơlơi dưi kơ dêh čar, djuai ania ta…Hơdôm rơbăn nai ia jrao, ơi ia jrao, hlăk ai, čơđai sang hră nao djru pơgang klin. Pran gum pơgôp mơng abih bang mơnuih djơ̆ thun blan, mơng anun ba glăi lu tơlơi tŭ yua. Tui tơlơi git gai khut khăt mơng Kơnuk kơna, ding jum, gơnong bruă hăng gong gai ƀon lan, klin Covid-19 amăng đơ đam dêh čar ta ƀơƀrư̆ pơgang hĭ. Tơdơi kơ sui hrơi pơčlah, tơlơi hơdip dưi pot glăi tui hơđăp ƀơi lu tơring čar, ƀôn prong mơng kual Kơdư truh pơ kual Dơnung.
Siu Đoan: Pơblang
Viết bình luận