VOV4.Jarai -  Bruă pok pơhai, ngă tui ba glăi bôh tơhnal hơdră bruă apah pơgang dlai klô jing yak pơđom pioh hăng gơnong bruă dlai kyâu, pơjing hơdră prăk kak phrâo, kơjăp, plai ƀiă tơnap kơ ngăn dăp kơnuk kơna djru yôm phăn pơgang hăng pơlar dlai klô kơjăp Kontum. Anai lĕ tơlơi pơsit mơng Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Kontum amăng mông Jơnum klah čun 10 thun ngă tui hơdră bruă apah pơgang dlai klô, pla kyâu pơ ala nao ƀơi tơring čar pơkĕ hrom hơdor glăi 10 thun pơdŏng Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar Kontum.

Tơlơi pơhiăp amăng mông pok phun Jơnum, ơi Nguyễn Hữu Tháp, Kơ-iăng Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Kontum, Khua Khul wai lăng Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar lăi rơđah, rơgao 10 thun ngă tui, mơng thun 2011-2020, apah pơgang dlai klô jing laih sa hơdră bruă prong djơ̆ hăng tơlơi kiăng sit dưi hmâo hơdôm gưl gong gai, hơdôm bôh ƀirô, khul grŭp, mơnuih tŭ ư hrom dŏng yua ngă tui, mơnuih ƀôn sang anăp nao gum hrom klă hơdră bruă tañ mut amăng tơlơi hơdip mơda hăng ba glăi hơdôm bôh tơhnal lăp yap ba ngă brơi bruă bơwih kơ dlai klô jing sa bôh than ƀuh rơđah mơng Gơnong bruă đang hmua hăng pơđĭ kyar ƀôn lan tơring čar. Ơi Nguyễn Hữu Tháp, lăi:

“Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar pơphun klah čun 10 thun hơdră bruă apah prăk pơgang dlai klô kiăng dưi pơsit lom pơphun ngă tui hơdră bruă. Hơdôm bôh tơhnal dưi ngă, akă dưi ngă, dô̆ hơnong, bôh than ba truh mơng anun hmâo hơdôm tơlơi rơkâo đĭ, pơsit jơlan gah pơđĭ kyar rơwang 10 thun pơ̆ anăp 2021-2030. Amăng mông Jơnum anai rơkâo ƀing khua git gai hơdôm gơnong bruă, anom bruă, khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông, plơi prong, hơdôm bôh anom pô dlai, hơdôm anom bruă mă yua prăk pơgang dlai klô đing nao kơsem min hăng bơkơtuai hơdôm jơlan gah pơsir kiăng ngă tui hơdră bruă apah pơgang dlai klô hăng pla kyâu pơ ala nao jai hrơi jai klă hloh, plai ƀiă đut hlah hơdôm bruă akă ngă, akă dưi ngă”.

Rơgao 10 thun ngă tui hơdră bruă apah pơgang dlai klô, Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar Kontum pơhrui glăi hmâo abih bang rơbêh kơ 1.900 klai prăk. Keh prăk hmâo pơsir brơi giăm truh 1.800 klai prăk yua kơ hơdôm pô dlai lĕ khul grŭp, sang anô̆, mơnuih, plơi pla dưi hmâo Kơnuk kơna jao lŏn, jao dlai hăng Jơnum min mơnuih ƀôn sang gưl să dưi hmâo Kơnuk kơna jao bruă gơgrong wai lăng pơgang dlai klô. Prăk yua pơgang dlai klô djru pơgang 384.000 ektar dlai ngă tui bruă pơgang, hmâo dưm dưm hăng 67% kual dlai klô mơng tơring čar ƀu yap kual lŏn pla kơ su, hăng sa dua phun pla pơkon. Gah pla kyâu pơ ala nao, 7 thun rơgao, tơring čar Kontum pla hmâo rơbêh kơ 2.200 ektar hăng djru mơnuih ƀôn sang pla hmâo rơbêh kơ 647 ektar pioh yua. Ơi Hồ Thanh Hoàng, Khua Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar Kontum pơsit, hơdră bruă apah pơgang dlai klô glăk jai hrơi jai mut amăng tơlơi hơdip hăng hmâo bruă mă yôm phăn hăng gơnong bruă dlai kyâu mơng tơring čar:

“Mơng prăk apah pơgang dlai klô hmâo pơtlaih laih tơlơi tơnap prăk kak kơ gơnong bruă dlai kyâu pioh tuh pơplai kơ bruă wai lăng, pơgang hăng pơlar dlai klô lăi hrom ƀơi tơring čar, biă ñu hơdôm Sang bruă đang kyâu hmâo prăk pioh djă lui bruă mă amăng hơdôm hrơi pơdơi mă kyâu pơtâu, mă lŏn ngă đang hmua, sĭ mơdrô bưp lu tơlơi tơnap. Djă pioh hơđong hăng jai hrơi jai pok prong hơdôm jơlan pơhrui prăk mơng prăk pơgang dlai klô kiăng yua kơ bruă wai lăng pơgang hăng pơlar dlai klô ƀơi tơring čar. Ƀing pô dlai lĕ gong gai gưl să hơkrŭ pơsir tơlơi kơƀah prăk kak, hmâo gơgrong hlâo laih kơ prăk yua rim thun pioh pok pơhai bruă yua prăk pơgang hăng pơlar dlai klô, djru hơđong lŏn dlai hmâo ră anai wot mrô, anô̆ klă hăng pơlar dlai kyâu phrâo. Tơlơi hơdip mơnuih apăn bruă, mơnuih mă bruă, mơnuih ƀôn sang gum hrom pơgang dlai klô dưi pơplih ƀuh rơđah biă, hơđong pran jua mă bruă hăng kĕ phĭ hăng dlai klô”.

Hrom hăng bôh than dưi ngă, amăng mông jơnum klah čun 10 thun ngă tui hơdră bruă apah pơgang dlai klô, pla kyâu pơ ala nao ƀơi tơring čar pơkĕ hrom hăng hơdor glăi 10 thun pơdŏng Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar Kontum, ƀing khua pơ ala ăt tơpă ară lăi tơbiă sa dua tơlơi akă dưi ngă, akă gal hơkrŭ pơsir kiăng ngă tui klă hloh dong bôh tơhnal mơng hơdră bruă, rơđah rơđông kah hăng: Ăt dô̆ mơn tơlơi akă lăi pơthâo, kaih nô̆p prăk mơng sa dua anom bruă mă yua prăk pơgang dlai klô; Sa dua pô dlai akă pơsit hăng yua prăk pơgang dlai klô kơ sang anô̆, mơnuih, plơi pla čơkă bruă jao wai lăng pơgang dlai klô hmao tlô... Pơhiăp amăng mông pơjưh bruă Jơnum, ơi Nguyễn Hữu Tháp, Kơ-iăng Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Kontum, Khua Khul wai lăng Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar ba tơbiă sa dua jơlan pơsir kiăng hơkrŭ glăi hơdôm tơlơi akă dưi ngă amăng ngă tui hơdră bruă yua prăk apah pơgang dlai klô, amăng anun biă ñu lăi rơđah bruă mă mơng Gơnong bruă đang hmua hrom hăng Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar:

 “Gơnong bruă đang hmua hăng pơđĭ kyar ƀôn lan tơring čar hăng Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô, hơdôm bôh anom bơdjơ̆ nao pơtô brơi dong hơdôm bôh anom pô dlai ngă tui hơdră bruă tui djơ̆ tơlơi pơkă. Ngă klă bruă pel ĕp wai lăng, mă yua prăk pơgang dlai klô mơng ƀing pô dlai lĕ pô pơphun. Pok pơhai bruă pel ĕp, lăng tui bruă pla kyâu pơ ala nao ƀơi tơring čar, Anom wai lăng dlai kyâu gum hrom hăng hơdôm bôh anom bơdjơ̆ nao hmâo bruă mă kiăng pơsir hơdôm khul grŭp, mơnuih, hơdôm anom bruă ƀu ngă tui kĭ pơkôl hơdôm hră jao bruă apah pơgang dlai klô, jŭ yap nô̆p prăk yua apah pơgang dlai klô tui tơlơi pơkă hăng hơdôm pô dlai lĕ hơdôm khul grŭp Kơnuk kơna yua prăk apah ƀu djop, djơ̆ hrom pơkă prăk yua pơgang dlai klô kơ mơnuih čơkă mă bruă jao dlai klô”.

Hăng bruă ngă tui ba glăi bôh tơhnal Hơdră bruă yua prăk apah pơgang dlai klô, ƀrô djơ̆ tal hơdor glăi 10 thun pơdŏng, Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar Kontum ư-ang čơkă mă Khăn gru bơkơtưn mơng Khua dêh čar ƀơk brơi khul ngă giong prong bruă mă, abih bang bruă jai ba jơlan hlâo bruă bơkơtưn khăp kơ lŏn ia tơring čar Kontum thun 2020. Tal anai Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Kontum ăt ƀơk brơi mơn hră bơni kơ 3 grŭp, 5 čô mơnuih, 12 bôh plơi, 6 bôh sang anô̆ hmâo bôh than prong amăng ngă tui hơdră bruă yua prăk apah pơgang dlai klô hăng pla kyâu pơ ala nao ƀơi tơring čar amăng 10 thun rơgao./.

Khoa Điềm: Čih – Siu H’ Prăk: Pơblang