VOV4.Jarai - Khánh Sơn hăng Khánh Vĩnh (tơring čar Khánh Hòa) lĕ 2 bôh tơring glông čư̆ siăng, anih dô̆ hơdip mơda mơng neh wa djuai ania ƀiă, tơnap tap. Amăng anun, tơring glông Khánh Vĩnh giăm hăng tơring čar Daklak hăng Lâm Đồng. Hrom hăng bruă tuh pơplai pơdŏng anom mă yua, 2 bôh tơring glông kual čư̆ siăng anai hmâo pơđĭ kyar hơdră bơwih ƀong huă, pơđĭ tui prăk pơhrui glăi kơ mơnuih ƀôn sang, amăng ƀrư̆ tơtlaih mơng tơring glông ƀun rin.

Sang anô̆ ayong Cao Hữu Thìn, djuai ania Raglei, ƀơi plơi Hòn Dung, să Sơn Hiệp,  tơring glông Khánh Sơn, tơring čar Khánh Hoà hmâo 7 ar lŏn ngă đang, amăng anun hmâo 5 ar lon pla sầu riêng, 2 ar pla bôh kruăi dung kơđuh mơtah. Lom dô̆ tơguan pĕ pơhrui bôh kruăi dung, ayong Cao Hữu Thìn pla plah nao rơtă dong, rơtă jŭ, kơtor klai. Yap truh rơnuč thun 2021, sang anô̆ ayong Cao Hữu Thìn pơhrui hmâo giăm truh 100 klăk prăk.

“Kâo kiăng biă tơtlaih mơng ƀun rin, pla phun kyâu, tuh pơplai ngă đang pô kơjăp hloh. Rơbêh lĕ pioh pô hmâo prăk pơkrem. Pla plah phun pla ƀiă hrơi năng ai ñu 3 blan hmâo prăk pơhrui glăi laih, mă prăk anun pô blơi kơmok kơ sầu riêng. Kâo rim hrơi nao mă bruă man pơkra, djop pioh yua kơ sang anô̆. Prăk sĭ bôh sầu riêng djă pioh pơkrem, ngă ngăn rơnoh dong pioh tuh pơplai”.

Kual pơdŏng plơi phrâo hơđong kơ neh wa djuai ania ƀiă ƀơi tơring glông Khánh Sơn

Rơbêh kơ 10 thun hăng anai, tơring glông Khánh Sơn, tơring čar Khánh Hòa pơplih kơtang phun pla mơng hơdôm djuai phun pla ƀu ba glăi bôh tơhnal hơdai nao hơdôm djuai phun pla hmâo nua hloh kah hăng sầu riêng, bôh krăi dung kơđuh mơtah, măng kụt, tơbâo mriah... Truh ră anai, tơring glông Khánh Sơn hmâo laih rơbêh kơ 1.700 ektar đang sầu riêng, lu sang anô̆ hmâo prăk pơhrui glăi hơdôm klai prăk mơng đang kơdư. Tơring glông Khánh Sơn pơphun na nao hơdôm bruă tô nao rai, pơtrut pioh lar hyu anăn păn sầu riêng. Hơdôm tơlơi tơnap neh wa djuai ania ƀiă glăk bưp kah hăng kơƀah lŏn ngă đang hmua, bôh thâo ngă đang hmua glăk ƀơƀrư̆ pơplih phrâo. Amai Cao Thị Thanh Thảo, ƀơi plơi Tà Nĩa, să Sơn Trung, tơring glông Khánh Sơn brơi thâo, sang anô̆ hmâo rơbêh kơ 1 ektar sầu riêng hrom hăng lu djuai phun bôh troh pơkon.

“Sầu riêng Khánh Sơn ăt hmâo mơn anăn păn ha jăn mơng Khánh Sơn, sa ektar pơhrui hmâo 200 klăk prăk, neh wa ƀơi anai lĕ mrô prăk anai prong biă. Hăng neh wa ƀơi anai, kiăng tơtlaih mơng ƀun rin lĕ khom djă pioh lŏn ƀơ̆i hlâo. Hmâo anih pioh pla djop mơta phun bôh troh. Neh wa nao mă bruă apah kơ hơdôm bôh sang anô̆ hmâo đang prong, hmâo rah prăk pran dưi hrăm rah glông jơlan bơwih brơi kơ phun bôh sầu riêng ƀơi sang anô̆ anun. Kiăng kơ glăi bơwih brơi kơ đang hmua pô”.

Tơring glông kual čư̆ siăng Khánh Sơn glăk hmâo lu đang phun bôh pla lu

Rơwang mơng thun 2021-2025, tơring glông Khánh Sơn pơsit hluai tui bruă pơjing kual pla phun bôh, pơlar anih tuai čuă ngui pơkĕ hăng bruă đang hmua kiăng tañ tơtlaih mơng tơring glông ƀun rin. Tơring glông hmâo ba tơbiă tơhnal pơkă truh thun 2025, ba prăk pơhrui glăi hơnong ñu mơng neh wa djuai ania ƀiă đĭ 2 wot bơhmu hăng thun 2020. Ơi Nguyễn Văn Nhuận, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông Khánh Sơn, tơring čar Khánh Hòa brơi thâo: Kiăng pơđĭ tui prăk pơhrui glăi mơng mơnuih ƀôn sang, tañ tơtlaih mơng tơring glông ƀun rin, rơngiao kơ bruă tuh pơplai kơ anom mă yua rim thun năng ai ñu rơbêh kơ 100 klai prăk, tơring glông glăk pơđĭ tui bôh thâo, pơplih phrâo hơdră ngă đang hmua mơng neh wa djuai ania ƀiă:

“Ta pơkra hơdôm jơlan pioh neh wa nao pơ̆ anih neh wa tum pơƀut bơwih ƀong huă. Hlâo adih ƀu hmâo jơlan khom đĭ hăng dlong čư̆, dông pơtơi mơng đang trun rơngiă ha mơkrah hrơi. Tơlơi pơmin hrom bruă hrưn đĭ tơtlaih mơng ƀun rin, pran pơtrut ăt hmâo mơn samơ̆ akă pơplih đĭ ôh. Bruă hyu lăi pơhing, pơsur, tuh pơplai lu kơ bruă pơtô pơhrăm, pơtô juăt kơ rơnuk hlăk ai năng ai ñu mơng 5-10 thun dong amra pha ra hĭ”.

Tơring čar Khánh Hòa ră anai hmâo năng ai ñu 6.000 bôh sang anô̆ neh wa djuai ania ƀiă ƀun rin, hmâo truh kơ 60% mrô sang anô̆ ƀun rin amăng đơ đam tơring čar. Tơring čar hmâo laih jơlan hơdră tuh pơplai pơđĭ kyar bơwih ƀong – mơnuih mơnam kual čư̆ siăng kiăng ngă dưm kơnar ƀiă kơplah wah kual čư̆ siăng hăng kual lŏn dăo. Rơwang mơng thun 2015-2020, tơring čar Khánh Hòa hmâo pioh laih năng ai ñu 400 klai prăk tuh pơplai pơdŏng anom mă yua, hơdră bơwih ƀong huă kơ 2 bôh tơring glông čư̆ siăng Khánh Sơn, Khánh Vĩnh. Ơi Nguyễn Tấn Tuân, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Khánh Hòa brơi thâo, glăk pơdŏng kual lŏn tơring čar tui jơlan gah pơplih mơng lŏn pla kyâu hơdai nao pla phun pla sui thun, pơkĕ hrom hăng bruă pơtô pơhrăm bruă, djru neh wa tañ tơtlaih mơng ƀun rin kơjăp:

“2 bôh tơring glông čư̆ siăng Khánh Sơn hăng Khánh Vĩnh, khom khin hơtai pơplih mơng lŏn dlai hơdai nao pla phun pla sui thun. Neh wa mơng dưi čơkă mă hơdôm hơdră bruă djru bơwih ƀong huă. Hlâo adih biă ñu nao pơ̆ dlai, ngă đang hmua lĕ ră anai khom pơtô juăt bruă mă, ƀơƀrư̆ hơdôm kual kah hăng Khánh Sơn, Khánh Vĩnh khom jing hơdôm kual sang măi, anih anom tuai čuă lăng dlai klô”.

Amăng rơwang mơng thun 2021-2025, tơring čar Khánh Hòa đing nao tuh pơplai dong kơ kual čư̆ siăng, hrưn đĭ abih rơwang bruă anai ƀu dô̆ ƀun rin. Tơring čar amra đing nao pơpha ngăn drăp kơnuk kơna tuh pơplai kơ kual neh wa djuai ania ƀiă – kual čư̆ siăng đĭ ƀiă biă mă ñu 1,5 wot bơhmu hăng rơwang mơng thun 2016-2020. Hrom hăng anun, tơring čar hmâo pơplih laih giăm truh 10 rơbâo ektar lŏn mơng hơdôm blah đang hmua, đang kyâu pioh pơphun jao giăm truh 3 rơbâo ektar kơ neh wa hmâo lŏn ngă đang hmua, kual lŏn dô̆ glăi jao kơ Jơnum min mơnuih ƀôn sang hơdôm bôh tơring glông wai lăng./.

Thái Bình (VOV Miền Trung): Pô čih – Siu H’ Prăk: Pơblang