VOV4.Jarai - Thun 2021 bă kơ tơlơi tơnap hăng hơdôm anô̆ pioh glăi mơng klin Covid-19 glăk ƀơ ƀrư̆ rơgao hĭ, samơ̆ hăng ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang kual klin ngă, anun lĕ sa thun bă kơ pran jua tơhan hăng mơnuih ƀôn sang, pran jua ƀing gŏp.

Kơnong hơdôm mông mơng hrơi hmâo tơlơi pơtrun, sa sang ia jrao pơjrao mơnuih djơ̆ klin dưi pơdŏng, sa anom pơčrang lăng kơman dưi pơjing; akă hmâo 48 mông, sa bruă mă ječ dưi pok pơhai hăng măi, gơnam tam mă yua rơnuk anai hăng mơnuih mă bruă mơng ƀôn prong Hà Nội găn rơgao hơdôm rơbâo km nao pơ̆ ƀôn prong Hồ Chí Minh hăng hơdôm bôh tơring čar kual Dơnung djru hơdôm anih anom pơgang, pơgăn klin. Anun lĕ hơdôm bruă ngă ječ amăng krah rơnuk anai mơng Ling tơhan Wa Hồ ƀơi anăp “ayăt Covid-19”. Thượng tướng Võ Minh Lương, Kơ-iăng Khua Ding jum khul ling tơhan brơi thâo:

 “Ƀơi anăp tơlơi anun Ding jum khul ling tơhan hmâo pok pơhai laih 9 bôh anih pơjrao mơnuih djơ̆ klin, hrom hăng 175, laih anun ơi ia jrao ling tơhan kual Ngŏ pơdŏng 2 anom pơjrao mơnuih djơ̆ Covid”.

Lom pơjrao dô̆ jing tơlơi lông mơng bơnah mơnuih ruă lom lu mơnuih ruă ƀu gum hrom pơjrao, mă đuăi măi mok mơng drơi jăn, hơtom hơtoh, taih ơi ia jrao hăng mơnuih mă bruă gah ia jrao... Samơ̆ mơng tơlơi thâo hluh đut hlah, ƀing ơi ia jrao ling tơhan ăt abih pran jua bơwih brơi mơn. Kah hăng tơlơi lăi pơthâo mơng Thượng tá Vũ Đình Ân, mă bruă ƀơi Anom pơjrao mơnuih ruă Covid:

“Pô ruă ƀu dưi suă jua, tơlơi bral hơngal anun, pơsuh gơñu lĕ yua kơ glô kơƀah oxy mơ̆, pô ƀu păp ñai brơi thơ, ta amra ngă soh tơlơi pơkă, hăng bôh than pioh glăi pô ruă amra djai”.

Bơ̆ Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn, Khua Sang ia jrao ling tơhan 175 ruai glăi: “Juăt ñu sa čô mơnuih ruă lĕ abih bang sang anô̆ bơngot, ha anai sang anai, pơgi sang adih. Samơ̆ anai sa jăn hơdôm tal tơnap suă jua mơng pô ruă Covid-19 ñu kơtang hiưm hơpă”.

Tal klin Covid-19 ngă kơtang ƀơi ƀôn prong Hồ Chí Minh pơđom pioh dơlăm amăng akô̆ glông pô tơdăm phrâo rơbêh kơ 20 thun kah hăng Dương Thanh Hoàng, mă bruă  ƀơi Ƀirô git gai khul ling tơhan quận 7, Ƀirô pơtrun bruă ling tơhan ƀôn prong hăng ƀing gŏp amăng hơdôm grŭp hyu mă bruă yôm phăn: Pơsir drơi jăn mơnuih djai yua kơ Covid-19 ngă ăt dô̆ mưn na nao mơn amăng pran jua. Ƀing gơñu khom găn rơgao hơdôm tơlơi anun, hơdôm tơlơi huĭ hơyư̆t amăng pran jua kiăng gum hrom ƀing gŏp ba mơnuih djai klin nao dor, čuh hăng hơdră kơđiăng, lăi pơthâo hăng jao glăi drơi jăn pô djai glăi pơ̆ sang anô̆ pô djai:

“Hrơi hmâo lu mơnuih djai mơng 10-15 čô mơnuih sa hrơi, djơ̆ anô̆ ñu ƀing gơmơi glăi truh kơ krah mlăm laih anun glăi hmâo tơlơi pơhing ƀing gơmơi nao dong truh kơ mơguah hrơi tơdơi kah hăng dưi glăi”.

Ƀu djơ̆ kơnong kơ ƀơi anih phun hăng kơman Sars-CoV-2 ôh, khul ling tơhan dô̆ gum hrom amăng djop mơta bruă mơng dô̆ čơlah truh bruă bơwih brơi tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang, pơhlôm hơđong mơnuih mơnam. Khul ling tơhan hmâo iâu pơhrui wot rơdêh por truh kơ rơdêh dang wang pioh pơgiăng gơnam yua gah ia jrao, gơnam tam kiăng yua ba nao pơ̆ rim sang ia jrao, rim gah kual mơnuih ƀôn sang dô̆. Ling tơhan bă kơ ia hâ̆u yua kơ pơ-iă hang, ƀudah bă kơ ia yua kơ hơjan samơ̆ rim anung jrao, kg braih, bôh mơnŭ, păt añăm hla rok ăt dưi rơnăk klă jao tơl tơngan mơnuih ƀôn sang mơn lom tơnap tap. Tơlơi gir run wor bit drơi pô mơng ƀing gơñu dưi hmâo mơnuih ƀôn sang pơpŭ biă:

“Kâo ƀu thâo lăi hiưm hơpă dong tah, kơnong kơ thâo bơni abih bang, ăt gơnang kơ ƀing ling tơhan mơng dưi tui anai, bơ̆ sang anô̆ kâo ƀu thâo ngă hiưm hơpă ôh. Bơni biă mă yơh”.

Gong gai hơdôm anih anom kual klin ngă pơsit yôm tơlơi gum hơgôp pran jua, bôh tơhnal mơng khul ling tơhan amăng rơwang tơnap tap hloh. Kơ-iăng Khua git gai Ping gah ƀôn prong, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang ƀôn prong Hồ Chí Minh Phan Văn Mãi brơi thâo:

“Ling tơhan ƀu djơ̆ kơnong kơ kơdŏng glăi tui bruă pơtrun mơng pô git gai ôh mơ̆, gơñu dô̆ kơdŏng glăi mơng hơtai bôh pô dong, ling tơhan hmâo nao truh hăng mơnuih bôn sang lom mơnuih ƀôn sang tơnap, mơnuih ƀôn sang duam ruă, lom mơnuih ƀôn sang bŏng glăi hăng tơlơi djai hơdip hăng đa lĕ bơngot brơi kơ mơnuih ƀôn sang ƀu bưng rơngiă hĭ. Kâo pơmin amăng gru grua mơng khul ling tơhan amra hmâo hơdôm tơhnal phrâo lăp ư-ang hloh kơ ling tơhan djru kơdŏng klin”.

Amăng bruă kơdŏng glăi “ayăt ƀu ƀuh rơđah” Covid-19 giăm dua thun rơgao, sa wot dong pơsit hơdôm gru grua phiăn juăt klă hiam mơng Khul ling tơhan mơnuih ƀôn sang Việt Nam, anun lĕ: “Khă amăng hơdôm tơlơi hơpă tơnap tap, khul ling tơhan leng kơ pô ba jơlan hlâo”. Ƀơi djop tơlơi, tơnap ƀudah gêh gal, gru rŭp ling tơhan Wa Hồ jing laih anih gơnang kơjăp mơng mơnuih ƀôn sang. Kơnong kơ yap tal klin ngă tal 4, Ding jum khul ling tơhan dêh čar hmâo ngă tui laih bruă git gai ling tơhan prong hloh yap mơng tơdơi kơ blah ngă hăng bruă kơtưn ba nao rơbêh kơ 130.000 čô ling tơhan djru ƀôn prong Hồ Chí Minh hăng hơdôm bôh tơring čar ƀơi kual Dơnung dêh čar pơgăn Covid-19./.

Nguyên Nhung (Ban thời sự): Čih – Siu H’ Prăk: Pơblang