VOV4.Jarai-Thun 2022 truh laih, rĭm čô ƀing ta čang rơmang amăng sa thun phrâo mơak klă, rơnuk rơnua hơdip mơda kơdok kơdor kah hăng tơđar laih anun pơmin kơ bruă kiăng ngă brơi kơ sang anŏ, plơi pla kual Dap Kơdư pơđĭ kyar tui.

Mah klin kheng Covid 19 tơnap tap, samơ̆ thun 2021, tơring čar Gia Lai ăt pơđĭ kyar lăp bơni biă mă prăk pơhrui glăi kơ kơnuk kơna rơbêh 7000 klai. GDP pơkă dưm dưm rĭm čô mơnuih mă bruă sa thun hơmâo pơhrui glăi truh 56 klăk 31 rơbâo prăk. Amăng thun anai, hơmâo dơ̆ng 17 boh să ngă djơ̆ tơhnal pơkă plơi pla phrâo, tơlơi hơdip mơda mơ̆ng ană plơi pơblih tui ƀơ ƀrư̆.

Ơi Wut, Khua khul wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam plơi Đơk Rơng, să Đak Gla, tơring glông Đak Đoa čang rơmang amăng thun phrâo 2022, klin kheng dưi pơgăn hĭ, mơnuih ƀôn sang ăt hmư̆ hiăp ngă tui jơlan hơdră mơ̆ng Ping gah hăng kơnuk kơna pioh pơklaih ƀun rin hơđong kjăp, ăt kah hăng pơgang hơđong anăn plơi pla phrâo mơ̆ să phrâo ngă giong:

“Plơi pla pơblih phrâo, jơlan glông hơmâo laih, sang anŏ hiam klă, mơnuih ƀôn sang amăng plơi pla ta thâo gum pơgôp. Pơ anăp anai, mơnuih ƀôn sang ăt khom gir run, ƀu sư̆ rơbư̆ ôh, ĕp bruă mă, ră anai ƀing ta kiăng ƀư̆ pơkra pran jua ƀing alah mă bruă, juăt bơjak hyu mơñum tơpai asơi. Kâo kiăng ană plơi gir run hloh mă bruă bơwih ƀong huă, mah klin kheng duăm ruă hiư̆m pă, ăt čang rơmang ană plơi pla ta anăm ngă amưng ôh ƀơi anăp kơ klin kheng, laih anun pơtrut pơđĭ kyar tơlơi hơdip kiăng huăi ư̆ rơpa hrup đưm hlâo”.

Bơ amai Anhưng mơnuih ngă bruă gru grua să Čư̆ Đang Ya, tơring glông Čư̆ Pah, Gia Lai brơi thâo, să Čư̆ Đang Ya hmư̆ hing biă hăng pơhưč lu tuai hyu ngui nao ĕp lăng čư̆ apui kơdir đưm hăng lăng bơnga ang đang rơya djop plơi pla. Samơ̆ thun 2021, klin covid 19 ngă kơ tuai nao ngui pơ anih anai hrŏ hĭ lu biă mă. Samơ̆, yua hơmâo tơlơi gir run mơ̆ng kơnuk kơna hăng anom bruă ia jrao, laih anun tơlơi gum pơgôp mơ̆ng mơnuih ƀôn sang, anun ră anai klin kheng dưi pơgăn ƀơ ƀiă, mơnuih ƀôn sang glăi čang rơmang rŭ glăi bruă tuai hyu ngui amăng bơyan ngă yang thun phrâo djuai ania ta pơ anăp hăng amăng thun 2022: 

Amăng thun 2021, klin kheng tơnap tap biă mă, samơ̆ hơmâo ping gah, kơnuk kơna djru anun mơnuih ƀôn sang hơmâo anŏ huă, hơđong amăng hơdôm hrơi dŏ pơčlah, guang dar yua klin. Amăng thun 2022 anai, kâo čang rơmang abih ană plơi ăt hmư̆ hiăp pơtô amăng bruă pơgang klin, laih dơ̆ng gir run mă bruă ngă hmua pioh pơđĭ kyar bơwih ƀong huă sang anŏ, kiăng tơlơi hơdip mơda trơi pơđao yâo mơak”.

Thun 2021 phrâo rơgao, Dak Ndrung jing anih ƀă klin covid 19 lu blung a amăng tơring glông Dak Song, Dak Nông. Yua hơmâo tơlơi git gai khut khăt mơ̆ng anom bruă ping gah, gong gai kơnuk kơna, hrom hăng pơtrut pơtô pơblang ngă tui djơ̆ anun yơh klin dưi pơgăn hĭ. Amăng bruă mă ngă hmua pla pơjing ăt hơmâo lu tơlơi pơblih mơ̆n, boh nik ñu nua sĭ kơphê hăng tiu đĭ soh, tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang pơblih phrâo hơđong mơ̆n. Ơi Điểu Minh-Khua Jơnum min wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam să Dak Ndrung, tơring glông Dak Song lăi:

“Čang rơmang mơ̆ng mơnuih ƀôn sang thun phrâo lĕ, mơta sa kiăng Ping gah, kơnuk kơna pơtrut dơ̆ng bruă pơhlôm, pơgang klin covid 19. Ngă hiư̆m pă abih bang ană plơi pla ƀu djơ̆ hơjăn ƀơi Dak Ndrung hăng hơjăn Dak Song ôh abih bang amăng dêh čar, pioh kơ mơnuih ƀôn sang nao pơpă hai dưi soh, ta hơđong pran jua yua hơmâo tlâ̆o djop ia jrao vaccine pơgang laih. Dua lĕ thun 2022 kơsu, kơphê mơnuih ƀôn sang hơmâo nua ƀiă. Hơdôm thun hlâo nua kơphê, tiu rơgêh đơi anun tơnap tap, samơ̆ ră anai nua đĭ ƀiă, mơnuih ƀôn sang hok mơak biă mă”.

Thun 2021 yua thâo tuh pơ alin blơi kmơ̆k hơbâo pruai, wai lăng djơ̆ hơdră anun yơh 500 phun kơphê sang anŏ ayong A Thiê̆u, 27 thun hăng amai Y Čap, 23 thun dŏ pơ plơi Đak Ka Long, să Đak Hring, tơring glông Đak Hà, Kon Tum mơboh lu hloh kơ thun hlâo. Mơ̆ng prăk sĭ kơphê hăng hơdôm mơta mơnong pơkŏn, rơkơi bơnai hlăk ai anai dưi pơdong sang kjăp, hiam rô̆ amăng lŏn đang rơbêh 200 met karê, blơi thun hlâo. Ayong A Thiê̆u brơi thâo kiăng pơđĭ kyar bơwih ƀong huă sang anŏ, ñu pơčrông sai hăng bơnai laih anun pơsit ruah jơlan gah, thun phrâo pơ anăp, amra nao mă bruă apah pơ dêh čar tač rơngiao:

“Thun hlâo, klin kheng tơnap tap đơi, ngă gleh glar amăng bruă bơwih ƀong huă. Samơ̆ kâo ăt hok mơak mơ̆n yua nua kơphê đĭ nua ƀiă. Thun hlâo, kâo gir run ngă hmua pla kơphê hăng đang anet đôč amăng đang sang, sĭ kơphê hơdôm hơpluh klăk prăk man pơdong sang. Thun phrâo lăi hơmâo sang phrâo kiăng mơak đôč. Mah hnun, klin kheng tui anai, ƀu thâo hơbin abih klin, yua bơbeč djơ̆ tơlơi hơdip mơda ta tơnap biă mă.

Kơñ pơgi tơđah klin plai ƀiă, kâo hăng mơnuih ƀôn sang pơ anai pơmin, tơdah dưi amra nao mă bruă pơ Sài Gòn, Bình Dương, ataih hloh lĕ nao mă bruă apah pơ dêh čar tač rơngiao, kah hăng pơ Đài Loan, Hàn Quốc, Japan, čang rơmang dưi pơđĭ tui tơlơi hơdip mơda bơwih ƀong kơ sang anŏ”.

Să Dă Sar, tơring glông Lạc Dương, Lâm Đồng jing anih hơđong, samơ̆ bruă pơhlôm, pơgang klin covid 19 dưi hơmâo ping gah, gong gai kơnuk kơna hăng mơnuih ƀôn sang pơ anai lăng yôm biă mă. Tui hăng ơi Liêng Jrang Haroky, Khua să Dă Sar, rơngiao kơ pơđĭ tui tơlơi thâo hluh kơ mơnuih ƀôn sang pơhlôm pơgang klin, mơnuih ƀôn sang hur har ngă bruă pla pơjing pơđĭ tui bơwih ƀong huă sang anŏ.

Yua kơ anun, khă hơmâo klin covid 19 ngă tơnap tap hai samơ̆ pơđĭ kyar bơwih ƀong huă ăt hơmâo boh tơhnal mơ̆n. Hơmâo tơlơi gum tơngan hrom, gum pơgôp pran jua abih bang mơnuih ƀôn sang, bruă pok pơhai ngă tui dua bruă bơwih ƀong huă hăng pơgang klin tui hluai tơlơi gêh găl phrâo amra ngă bruă hơmâo boh tơhnal tŭ yua hloh pơ anăp adih. Ơi Liêng Jrang Haroky brơi thâo:

“Bơyan ngă hmua thun  2020-2021, klin kheng covid ngă kơtang biă mă, bơbeč truh tơlơi hơdip mơda amăng dêh čar lăi hrom hăng să Dă Sar hnun mơ̆n, mah tui anun, mơnuih ƀôn sang djop djuai ania mơnuih mơnam amăng să ăt dưi pơgang hơđong laih anun pơđĭ kyar pla kơphê. Thun 2021, kơphê hrŏ, samơ̆ nua đĭ ƀiă djru hrom ngă mơak tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang kiăng hơđong, tơlơi bơwih ƀong huă mơnuih mơnam să Dă Sar ăt amra pơđĭ kyă tui pơ anăp, mơnuih ƀôn sang hok mơak.

Să ăt hlăk pơtrut ngă tui Hră pơtrun mrô 128 mơ̆ng kơnuk kơna amăng hrơi blan rơnang phrâo, Hrom hăng lu hơdră pơtrut ngă tui dua bruă pơđĭ kyar bơwih ƀong huă rah, pơgang klin covid 19 rah kiăng ba glăi boh tŭ yua”.

Thun phrâo anai, sang anŏ amai H’Hĕ Niê, dŏ pơ ƀôn Pan B, să Êa Yông, Krông Pač, Dak Lak hok mơak biă mă dưi dŏ amăng sang phrâo pơdong. Sang tơlơi khăp pap djru man pơdong prong rơhiah 43 met karê, yua kơ anom bruă tơdăm dra mut phung tơring čar djru hrom rơnoh prăk 80 klăk, amăng anun sang anŏ ñu 20 klăk prăk. Ƀing tơdăm dra hlăk ai să Ea Yông djru man brơi lan sang hăng bêtông 20 met karê.

Amai H’Hĕ brơi thâo, sang anŏ ñu sang anŏ ƀun rin, ƀu hơmâo lŏn ngă hmua ôh, tơlơi bơwih ƀong huă lĕ hyu mă bruă apah, dua rơkơi bơnai mơtam mă bruă apah, kơnong djop ƀong huă rơgao hrơi hăng čem 2 čô ană bă nao hrăm hră. Tơlơi kiăng hơmâo sang kjăp sui thun laih, ră anai hơmâo sit nik laih. Anai yơh amra jing pran kơtang pơtrut pran jua kơ sang anŏ amăng thun phrâo gir run hloh mă bruă bơwih ƀong huă, hrưn đĭ amăng tơlơi hơdip mơda.

“Hok mơak biă mă yua thun anai čơkă thun phrâo amăng sang phrâo mơ̆n. čang rơmang amăng thun phrâo anai, klin kheng dưi pơgăn ƀiă, tơlơi suaih pral djop mơnuih dưi pơgang djơ̆ hnong, mơnuih amăng sang anŏ abih bang suaih pral, hơđong yơh mă bruă bơwih ƀong huă. Kâo pô kiăng lu tơlơi suaih pral, hơmâo bruă mă hơmâo prăk tla hnưh čan. Hnun kah hơđong bơwih ƀong hrưn đĭ”.

Nay Jek: Pơblang