VOV4.Jarai -  Dưi jao bruă wai lăng pơgang rơbêh kơ 29.000 ektar dlai klô hăng lŏn dlai, amăng hơdôm thun rơgao gơnang kơ rơbêh kơ 27.000 ektar dlai dưi apăh wai lăng dlai, Sang bruă bơwih ƀong mơnuih ƀôn sang sa ding kơna plah tơsiong đang kyâu Kon Braih (tơring čar Kontum) hmâo laih prăk mă yua hơđong kơ bruă wai lăng pơgang dlai klô. Hrom hăng anun tơlơi hơdip mơda mơng mơnuih apăn bruă, mơnuih mă bruă mơng sang bruă ăt dưi pơplih phrâo mơn jai hruă kơjăp hloh hăng sang bruă, pơkĕ hrom hloh hăng dlai klô. Yap hrom đơ đam tơring čar Kontum, ră anai hmâo rơbêh kơ 3.400 bôh sang anô̆ hăng 49 bôh plơi pla gum hrom čơkă wai lăng, pơgang năng ai ñu 348.000 ektar dlai.

Hrơi hơpă tui anun sôh grŭp mơnuih apăn bruă, mơnuih mă bruă mơng Sang bruă bơwih ƀong mơnuih ƀôn sang sa ding kơna plah tơsiong đang kyâu Kon Braih, gak wai ƀơi Anom wai lăng pơgang dlai Đăk Kôi 1, gah să Đăk Kôi, tơring glông Kon Braih ăt mut amăng dlai ngă bruă wai lăng, pơgang dlai dưi jao mơn. Tơdah kah hăng hlâo adih pel ĕp sa bôh kơdư, kual klung hŭp lăng huĭ hmâo ƀing dŏp kyâu, ƀudah mơnuih ƀôn sang jah dlai ngă đang hmua ƀudah ƀu djơ̆ kơnong kơ rơbat tơkai ôh, ƀiă biă ñu hơdôm mông, djơ̆ anô̆ ñu rơngiă ha mơkrah hrơi kah mơng nao truh ƀơi anih hmâo tơlơi. Ră anai lĕ pha ra laih, gơnang kơ prăp lui playcam, grŭp mơnuih hyu tir kơnong kơ ruah mă sa anih gêh gal laih anun tit pioh măi anăp nao truh anih kiăng lăng ƀuh. Ayong Trần Văn Tiệp brơi thâo:

“Ră anai hmâo prăk apah pơgang dlai klô sa lĕ gơnam mă yua kơ pô, gơnam pơgang djop mơta Sang bruă bơwih brơi tơlơi hơdip adơi ayong klă biă. Ră anai hmâo măi mok kah hăng playcam djru lu biă. Biă ñu bruă thâo krăn jah ngă đang hmua. Đưm hlâo adih amăng dlai čroh hnoh, ataih pô ƀu dưi nao truh ră anai juang sa dar amra dưi mă abih rŭp amăng anun, ta dưi pơčrang lăng abih, hmâo gru nam hơget thơ ta thâo hmao tlôn pơgăn mơtăm”.

Mă yua flycam kiăng wai lăng pơgang dlai klô

Dong mơng thun 2011 pơ̆ anăp, lom akă hmâo hơdră bruă apah pơgang dlai klô, biă ñu lom Sang bruă bơwih ƀong mơnuih ƀôn sang sa ding kơna plah tơsiong đang kyâu Kon Braih ƀu dô̆ ngă tui bruă mă kyâu, tơlơi hơdip mơda mơnuih mă bruă tơnap tap biă. Hrom hăng anun prăk kơ bruă wai lăng pơgang dlai klô rim thun ƀu lu. Anai yơh jing bôh than ngă dlai răm rai apui ƀong amăng bơyan phang hăng hmâo ƀing dŏp kyâu, phă dlai ngă đang hmua kuh thun. Ơi Nguyễn Văn Quý, Kơ-iăng Khua Sang bruă bơwih ƀong mơnuih ƀôn sang sa ding kơna plah tơsiong đang kyâu Kon Braih brơi thâo, hơdră bruă apah pơgang dlai klô hmâo dong pran pơtrut kơ mơnuih mă bruă pơgang dlai klô hăng ngă rŭ đĭ tơhnal phrâo amăng hơdôm blah dlai klô:

“Mơng thun 2011 truh thun 2020 hơnong ñu sa thun Sang bruă pơhrui mơng bruă pơgang dlai klô yŭ ngŏ kơ 13 klai prăk. Mơng prăk anai Sang bruă hmâo pơphun pok pơhai jao pơgang dlai klô kơ plơi pla. Mơng hơdră bruă anun hmâo ngă pơplih laih tơlơi pơmin mơng mơnuih ƀôn sang pioh kơ bruă wai lăng pơgang dlai klô. Dua dong lĕ Sang bruă ngă tui bruă wai lăng mă pô pioh kơ khul gơgrong pơgang dlai mơng Sang bruă pioh tla prăk blan kơ mơnuih apăn bruă, mơnuih mă bruă hơnong ñu mơng 8 truh 9 klăk prăk sa čô mơnuih sang blan”.

Lăi pơhing kơ hơdră bruă apah pơgang dlai klô

Mơng mrô prăk hăng pơkă nua hơnong ñu năng ai ñu 570.000 prăk sa ektar, rim thun Sang bruă bơwih ƀong mơnuih ƀôn sang sa ding kơna plah tơsiong đang kyâu Kon Braih hăng plơi pla hmâo prăk mă yua hơđong kơ bruă wai lăng pơgang dlai klô hăng pơplih tơlơi hơdip mơda mơnuih ngă bruă pơgang dlai klô. Ayong Lê Hữu Diễn, mă bruă ƀơi Anom măi mok Sang bruă bơwih ƀong mơnuih ƀôn sang sa ding kơna plah tơsiong đang kyâu Kon Braih, hmâo 21 thun mă bruă pơgang dlai klô, drơi pô ñu hmâo găn rơgao lu črăn bruă hrom hăng hơdôm blah dlai klô, brơi thâo:

“Hmâo prăk pơgang dlai klô tơlơi hơdip mơnuih apăn bruă, mơnuih mă bruă ƀing gơmơi dưi pơđĭ tui. Hơdôm hơdră gum djru dưi hmâo khua git gai lăng ba brơi djop tum hloh. Pơhrui prăk mơng hrơi hmâo pơgang dlai apah truh ră anai đĭ năng ai ñu mơng 3 truh 4 wot bơhmu hăng hlâo adih. Ƀing gơmơi ƀuh hơđong pran jua kĕ phĭ hăng bruă mă lu hloh”.

Bôh nik bruă ngă tui hơdră bruă tla prăk pơgang dlai klô ƀơi  Sang bruă bơwih ƀong mơnuih ƀôn sang sa ding kơna plah tơsiong đang kyâu Kon Braih brơi ƀuh, anai lĕ hơdră bruă yôm pioh hơdôm bôh anom pô dlai ƀơi Kontum wai lăng, pơgang hăng pơđĭ kyar pơlar dlai klô klă hloh.

Tơring čar Kontum ră anai hmâo rơnoh gôm lŏn năng ai ñu 63%, dlông hloh ƀơi kual Dăp Kơdư. Hơdôm thun rơgao, Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar Kontum hmâo ngă tui hơdră bruă jao lŏn, jao dlai hăng apăh wai lăng dlai klô kơ mơnuih ƀôn sang hơdip giăm dlai klô. Gơnang kơ anun, tơlơi pơmin pơgang dlai klô mơng neh wa mơnuih ƀôn sang dưi pơđĭ tui, hrŏ trun tơlơi phă dlai, djru hrŏ trun rin rơpa, biă ñu amăng kual neh wa djuai ania ƀiă. Ơi Hồ Thanh Hoàng, Khua Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar Kontum brơi thâo: Đơ đam tơring čar hmâo rơbêh kơ 3.400 bôh sang anô̆ hăng 49 bôh plơi pla gum hrom čơkă wai lăng pơgang năng ai ñu 384 rơbâo ektar dlai, dưm dưm hăng 67% kual lŏn hmâo dlai mơng tơring čar Kontum. Truh ră anai, Keh prăk mă yua rơbêh kơ 26 klai prăk kơ hơdôm mơnuih hăng plơi pla lĕ pô dlai; giăm truh 100 klai prăk kơ hơdôm bôh anom čơkă mă yua kơ hơdôm bôh sang bruă, Jơnum min mơnuih ƀôn sang să apah.

“Amăng hơdôm blan dô̆ glăi mơng thun 2021, Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar amra đing nao pok pơhai sa dua bôh yôm bruă phun. Sa lĕ jăng jai čan hlâo prăk pơgang dlai klô thun 2021 kơ hơdôm pô dlai lĕ khul, hơdôm Jơnum min mơnuih ƀôn sang să, tơring kual. Ba nao dong prăk djru pơdŏng jơlan gah wai lăng dlai kơjăp kơ hơdôm bôh anom pô dlai dô̆ glăi mơng prăk apah wai lăng thun 2021 mơng Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar tui Tơlơi pơsit mrô 1054 lơ 27/10/2020 mơng Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar. Tơdah tơlơi klin Covid-19 dưi wai lăng amra pơphun Jơnum klah čun 10 thun ngă tui hơdră bruă apah prăk wai lăng, pơgang dlai klô ƀơi tơring čar, pơkĕ hrom hơdor glăi 10 thun pơdŏng Keh prăk pơgang hăng pơlar dlai klô tơring čar”./.

            VOV Tây Nguyên: Pô čih – Siu H’ Prăl: Pô pơblang