VOV4.Jarai-Mah bưp tơlơi tơnap tap yua bơbeč djơ̆ mơ̆ng klin kheng Covid 19 ƀơi lu tơring čar, bruă ruah khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar tal XV hăng ƀing pơ ala mơnuih ƀôn sang djop gưl mơ̆ng thun 2021-2026 tŭ yua hiam klă hăng mrô mơnuih nao plĕ hră ruah khua truh 99%, pioh glăi sa tơlơi kơđŏm hiam klă amăng amăng pran jua mơnuih ƀôn sang plĕ hră amăng dêh čar ta kơ sa gưl plĕ hră ruah khua tơpă sit, glăm ba hăng pơčeh phrâo. Tui anun yơh, yuă mơ̆ng pơpă pơƀut sa tơlơi hrăm kơ tal plĕ hră ruah khua anai?

Lăng glăi tal plĕ hră ruah khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar hăng ƀing pơ ala mơnuih ƀôn sang djop gưl phrâo pơphun, Khua git gai pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar ơi Vương Đình Huệ, Khua Khul wai lăng bruă ruah khua dêh čar lăi pơtong, tal plĕ hră ruah khua anai ngă djơ̆ tơlơi phiăn, pơkrem, rơnuk rơnua hăng jing “Hrơi mơak prong kơ lŏn ia”.

“Tơring čar hơmâo mrô mơnuih nao plĕ hră ruah khua ƀiă biă mă ñu 98%. Hơdôm anun rơnoh mơnuih plĕ hră sa tơlơi tŭ yua biă mă laih, laih dơ̆ng ƀing ta hơmâo ruah djop 500 čô mơnuih ngă pô pơ ala mơnuih ƀôn sang ƀơi dêh čar. Hơmâo tơring čar kah hăng Bắc Giang lĕ khom pơphun brơi kơthung plĕ hră truh kơ 4.300 boh kơthung, pioh brơi mơnuih ƀôn sang dŏ amăng anih pơčlah mơnuih mơnam plĕ hră ruah khua”.

Amăng hrơi blan klin kheng hơđuh rai tơnap tap, samơ̆ truh 99% mrô mơnuih plĕ hră ruah khua, tơlơi anun ƀuh rơđah pran jua mơak gum pơgôp mơ̆ng djuai ania, jai hrơi tơnap tŭ mơ̆n, lông lăng prong hai ăt pơgôp pran kơtang mơ̆ng abih bang mơnuih ƀôn sang ană plơi pla ala ƀôn. Yua kơ anun, sa tơlơi hrăm blung a mơ̆ng tal plĕ hră ruah khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar tal 15 hăng ƀing pơ ala djop gưl mơ̆ng thun 2021-2026 jing tơlơi đăo kơnang, laih dơ̆ng ha pran jua hăng tơlơi thâo hluh mơ̆ng mơnuih ƀôn sang dêh čar.

Mah mông nao plĕ hră ruah khua klin Covid 19 ƀă hyu tơnap tap hai, samơ̆ tơlơi ta ƀuh ñu phrâo lĕ, tal ruah khua anai hơmâo bơblih hơdră jak iâu ruah khua. Pơ ala kơ bruă bưp ƀơi anăp mơta, pơphun lăng nao rai amăng tivi, ƀing tơbiă anăn pơdah ƀô̆ mơta amăng tivi lăi pơthâo bruă gơñu či ngă brơi mơnuih ƀôn sang lăng hăng pơmin tong ten či ruah pô hlơi.

Lu tơring čar mă yua boh thâo ia rơgơi phrâo, mơneč mă tơlơi gêh gal đut tơhnal ia rơgơi phrâo tơlơi pơhing pôr pơthâo, pơhiăp hăng mikrô brơi mơnuih ƀôn sang hmư̆ djop jơlan glông nao pơhmua hăng glăi pơ plơi pla. Pơ anih hơmâo klin, ƀơi 2 boh tơring čar Bắc Giang hăng Bắc Ninh lu tơlơi tơnap tap klin kheng ngă, samơ̆ ngă tui hơdră pơčeh phrâo, djru hrom ba truh tŭ yua bruă ruah khua.

Bắc Giang hơmâo rơbêh 4 rơbâo kơthung hip plĕ hră ba hyu, mrô mơnuih plĕ hră lu, djop grup pơphun bruă ruah khua hơmâo nao tơl sang phyiang tơl adring mơtam brơi ană plơi plĕ hră ruah khua, kiăng gơñu pô čih mă plĕ mă ruah hlơi pô gơñu kiăng ruah. Khua jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Bắc Giang, Lê Ánh Dương lăi:

Tơlơi hrăm yôm biă mă hơmâo tơlơi git gai mơ̆ng Ping gah, kơnuk kơna, khua mua pơ ala dêh čar yoh mrô sa ba truh boh tŭ yua hiam klă tal plĕ hră ruah khua amăng mông bă hăng tơlơi tơnap tap lông lăng phrâo anai:

"Bruă pơphun plĕ hră ruah khua ƀing gơmơi pơmin nao hơdră brơi mơnuih dŏ amăng anih pơčlah phara dưi plĕ hră mơ̆n, kual guang dar ƀu brơi tơbiă hyu, mơnuih ƀôn sang dưi plĕ hră ruah mơnuih gơñu kiăng plĕ. Rơngiao kơ hơdôm boh hip, kơthung plĕ hră ruah khua dưm sa anih, hơmâo pơphun grup djă hyu kơthung brơi mơnuih ƀôn sang dŏ pơ sang anŏ ƀudah pơ anih guang dar plĕ hră djơ̆ tơlơi phiăn”.

Tơlơi tơpă rơđah rơđong mơ̆ng bruă pơčrông sai, lăi pơthâo, ruah mơnuih brơi tơbiă anăn, brơi ană plơi pơgôp hiăp lăi nao kơ ƀing tơbiă anăn, kiăng ruah mă mơnuih lăp, djơ̆ či ngă pô pơ ala kơ mơnuih ƀôn sang tal plĕ hră anai. Tui hăng ơi Ngô Sách Thực, Kơ-iăng Khua Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam Việt Nam lăi: pơdjơ̆ nao tơlơi pơhing tong ten rơđah rơđong anun, djru kơ mơnuih ƀôn sang plĕ hră ruah djop 500 čô mơnuih ngă pô pơ ala gưl dêh čar:

"Ƀing tơbiă anăn ruah khua arăng ruah mă tui hnong pơkă amăng Tơlơi phiăn ruah khua, Tơlơi phiăn pơphun bruă khua mua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar hăng tui hăng tơlơi pơtô ba mrô 36 mơ̆ng Anom bruă pơphun bruă ping gah dêh čar, Hră pơčrâo trun mrô 45 mơ̆ng Ding jum Kơđi čar pơkă kơ bruă ruah khua. Amăng anun, rơngiao kơ 5 mơta tơlơi pơkă djơ̆ hnong kah hăng tong ten hăng dêh čar, kơnuk kơna, Phiah phiăn; hơdôm tơlơi pơkă kơ tơlơi thâo, tơlơi hrăm, pran jua hiam, tơlơi pơmin tơpă, tơlơi suaih pral, tơlơi gêh găl bruă mă, tơlơi jĕ giăm hăng ană plơi….ăt lăi pơten mơ̆n kơ mơnuih tơbiă, dưi pơhiăp đĭ, khin ngă tui, ba gru hlâo ngă djop tơlơi pơtrun jơlan hơdră ping gah, kơnuk kơna ta”.

Sa tơlơi hrăm dơ̆ng yom hloh dưi tŭ mă mơ̆ng tal plĕ hră ruah khua anai dŏ hơmâo hơdai gum hrom kơplah wah Khul pơphun bruă ruah khua dêh čar, djop jơnum min ruah khua tơring čar, ƀôn prong hăng djop sang bruă pôr tơlơi pơhing abih sa thun rơgao. Anun lĕ bruă ngă pơhaih tơpă, tong ten, djơ̆ hnong, mơnuih ƀôn sang ngă pô, bơkơnar, tơpă amăng rĭm bruă prăp rơmet ruah khua.

Djă kjăp tơlơi glăm ba mơ̆ng Sang bruă djop djuai ania mơnuih mơnam Việt Nam dêh čar hăng djop gưl laih anun djop sang bruă ngă ding kơna pơtrut pơsủ mơnuih ƀôn sang, ƀing plĕ hră ruah khua amăng dêh čar hur har ruah khua. Mơ̆ng anun, akŏ pơjing tơlơi mơak, đăo kơnang, hok kơdok nao plĕ hră ruah khua, pơđĭ tui tơlơi thâo hluh, tơlơi dưi, glăm ba amăng bruă kơđi čar. Ơi Bùi Văn Cường, Khua čih pioh anom bruă khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar, Khua anom bruă pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar, khua anih khul pơphun bruă ruah khua dêh čar lăi:

“Bruă mă pơtô pơblang hơmâo bơblih phrâo pơčeh phrâo hăng tŭ yua, ƀing ngă bruă hyu pơtô pơblang dưi prăp lui tong ten biă mă. Hơdră pơtô pơblang hơmâo prăp lui djop laih anun pôr lu wơ̆t, pôr na nao re se djơ̆ bruă, phun bruă pơkă hlâo. Tơlơi anun yơh ngă  mơak hur har, hing ang kơ ană plơi pla amăng dêh čar.

Pơ anai ta ƀuh rơđah, ping gah git gai, kơnuk kơna ngă tui tơlơi dưi kơ mơnuih ƀôn sang hơmâo lu anom bruă tơlơi pơhing pôr hmao kru, hing ang jing pran kơtang pok pơhai bruă ruah khua ba glăi boh tŭ yua sit nik”.

Boh tŭ yua mơ̆ng ruah khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar tal 15 hăng ƀing pơ ala mơnuih ƀôn sang djop gưl mơ̆ng thun 2021-2026 brơi ƀuh, pran jua djuai ania, tơlơi gum hrom khut khăt mơ̆ng djop gơnong bruă kơđi čar, hơmâo tơlơi bơngač prong djop tơlơi gêh găl, khă klin kheng tơnap tap hai.

Tơlơi mut hrom sa pran jua hăng tơlơi pơmin glăm ba mơ̆ng giăm 70 klăk čô mơnuih ƀôn sang plĕ hră ăt jing tơhnal yôm djru hrom ba truh boh tơhnal tŭ yua klă tal plĕ hră ruah khua anai jing sa tơlơi phiăn djơ̆ lăp amuñ amĕ mơ̆n sit lăi “Tơnap rơbâo rơbăn hai mơnuih ƀôn sang ngă hrom ăt giong abih mơ̆n”.

Nay Jek : Pơblang