VOV4.Jarai - Ƀơi anih pơjrao mơnuih ruă Covid 19 kơtang hăng kraih hloh pơjrao amăng ruăi sang tal 3 pơngŏ sang ia jrao prong kual Dap Kơdư, ƀing ơi ia jrao, nai ia jrao rĭm hrơi mơtam gir run kơtưn abih tơlơi thâo thăi, bruă mă, kiăng ngă mơak mă pran jua, kjăp dŏ hrom mơnuih duăm ruă.

Amăng lăm anih pơjrao ƀing duăm ƀă Covid 19 kơtang ƀơi sang ia jrao prong kual Dap Kơdư kah hăng ƀu hơmâo mông pơdơi ôh. Amăng anih pơjrao anun, ƀing nai ia jrao tom găn rơgao ƀuh lu mơta tơlơi, mưn lu tơlơi ol kơdol amăng pran jua, mơ̆ng tơlơi mơak tơl ƀlĕ ia mơta lơ̆m mơnuih duăm kraih ƀiă tra djai samơ̆ dưi tơgŭ hơdip glăi, truh pơ tơlơi rơngôt ƀlĕ ia mơta mơ̆n, pap drap yua dah abih pran jua laih gir run pơjrao kơ mơnuih ruă laih anun dŏ lăng tui đôč mơnuih djai đuăi tơ̆i pran ƀơi anăp mơta.

Ƀuh ƀô̆ mơta mơ̆ng hrơi blung a hơmâo klin mơtam hăng ngă hrom 5 tal pơjrao kơ mơnuih ruă ƀă kman covid 19 kraih, ơi ia jrao Võ Phi Bình, anom pơjrao ƀing tơbiă đuăi mơ̆ng anih kraih hloh amăng sang ia jrao lăi: anih pơjrao kơ ƀing duăm kraih, mơnuih ruă kơtang, tơlơi hơdip hăng tơlơi djai rơpih thĕr đôč, ƀuh rơđah ƀơi anăp mơta tui anun, abih bang kah hăng arăng dăp lui hlâo laih, kơnong phuih ƀiă mông mơnit đôč.

“Tơlơi pơmin mơ̆ng ƀing mơnuih ruă ƀă klin covid kah hăng dŏ tong krah tơlơi hơdip hăng tơlơi djai rơpih biă mă. Hơmâo mơnuih ruă mah tơlơi ruă aka ƀu kraih ôh samơ̆ bơngơ̆t hăng hŭi đơi anun ngă kơ duăm jai kraih kơtang tui, yua kơ anun ta khom juh alum, pơtrut pran jua gơñu, djru ngă mơak pran jua hơđong tơlơi pơmin. Hơdôm ƀing duăm kraih laih, rơngiao ngă tui hơdră pơjrao mơ̆ng ding jum ia jrao lĕ khom ngă tui hơdră dưm truă măi suă pran, pơjrao tong ten biă mă kiăng gir sua glăi tơlơi hơdip kơ arăng laih anun lu mơnuih duăm kraih laih ăt dưi pơjrao hlao hăng suaih laih mơ̆n”.

Ră anai, amăng anih pơjrao ƀing duăm ruă ƀă kman covid 19 kơtang hơmâo rơbêh 80 čô hlăk dŏ pơjrao. Lu kơ ƀing tha rơma laih hơmâo tơlơi ruă mơ̆ng hlâo kah hăng ruă mơ-añă tơbiă ia sik, ruă čơtăng arăt drah, drah nur, ruă hơtai bơbrah khăng....Nai ia jrao Nguyễn Thị Lộc brơi thâo; Mơnuih ruă tha rơma, pơ-ai buai, ƀơi anŏ tơlơi pơmin ƀu thâo čăng ôh, lŭk pŭk, ƀơi anŏ hơdor ƀơi anŏ wor rơbit. Sit ƀă klin ƀing anai juăt hao hil, pơhiăp kơ ƀing nai ia jrao. Hơmâo hơdôm mơnuih ruă hao hil biă mă, ƀu kiăng pơjrao ôh, ƀu kiăng huă ƀong hăng kiăng glăi pơ sang đôč. Nai ia jrao khom juh alum, pơđur, djong pơhiăp hrom, puăi rơnang brơi gơñu tŭ ư hăng hơdră pơjrao, boh nik ñu tơlơi pơtô ƀong huă, mơñum ia rĭm hrơi, yua kơ sit ƀă tơlơi ruă anai gơñu ƀu thâo mơhao ƀong mơñum ôh, jơlah gơñu mưn tơba đôč djop mơta mơnong ƀong huă, mơdung ƀu thâo ƀâo yua anun ƀu kiăng ƀong mơnong hơgĕt ôh. Rơngiao kơ bruă čem bu kơ mơnuih ruă ƀong, ƀing nai ia jrao khom pơblih bơnal hơmlơi ia eh mơ-añă kơ mơnuih ruă ƀu thâo tơgŭ, mă akhăn sut rơgoh, ngă rơ-ơ̆ drơi jăn, pit bra, hơpăl brơi kơ mơnuih ruă amuñ thâo suă pran....Nai ia jrao Nguyễn Thị Lộc lăi:

“Mơnuih ruă mut pơjrao pơ anao jing ƀing duăm kraih laih ƀu hơmâo mơnuih rai wai ôh, yua anun gơmơi ƀuh pap biă gơñu, anun ta mă bruă abih pran jua ta pô ngă rah bruă pơjrao duăm ruă rah laih anun ĕp lăng mơnuih ruă, đuăi nao rai brơi mơñum ia tơsâo rơmô, čem ƀong huă, mơñum brơi ia, djơ̆ mông kơ djop mơnuih ruă, rĭm mông tui anun mơtam, ƀuh gơñu kơƀah hơgĕt thơ ƀudah kiăng anŏ hơgĕt lĕ gơmơi khom dŏ jĕ ƀuh ƀô̆ mơta yơh. Gơmơi djru juh alum pơtrut pran jua ƀing ruă gir run hŏ, kiăng găn rơgao tơlơi tơnap tap tañ glăi hăng sang anŏ. Ƀơi anŏ hơmâo mơnuih ruă prong biă mă, arăng ƀu thâo tơpư̆, gơmơi djru brơi arăng juă glai, truh kơ bruă pơblư̆ nao rai đih čeng đih đang, pơblih bơnal ia eh mơ-añă tơnap biă mă, samơ̆ gơmơi ăt gir run mơ̆n”.

Tui hăng ơi ia jrao Nguyễn Tiến Dũng abih bang ƀing duăm ruă dŏ pơjrao pơ anun lêng kơ krăo lăng tong ten biă mă. Yua kơ ta kaih mă ƀiă tơnit mơnit mông đôč, tơdah hrĕ đing suă pran, mask brơi suă pran hăng oxy mơ̆ng mơnuih ruă pluč hĭ amăng mông pit thơ mơnuih ruă djai mơtam. Yua kơ anun, ƀing ngă bruă ia jrao, nai ia jrao ƀu dưi pơpĕ đuăi ôh mơ̆ng anih mơnuih ruă dŏ đih. Ăt tui hăng ơi ia jrao Dũng mơ̆n, dơ̆ng mơ̆ng tơdơi kơ tết phrâo rơgao truh ră  anai, mrô mơnuih duăm ruă mut đih pơ sang ia jrao jai hrơi lu anun yơh bruă mă kơniă hăng lu bruă hloh. Ƀing ơi ia jrao sit wăn ƀiă hlong ngă bruă kơ nai ia jrao, pô tlâ̆o ia jrao, djru ƀing mă ƀuai, ƀu kah pơpha bruă mă ơi ia jrao ƀudah nai ia jrao dơ̆ng tah. Ƀơi anŏ mơnuih ruă anai kraih, pô ruă adih kiăng dưm đing suă pran, pơmut mơ̆ng rơkông đok mơtam, abih bang đuăi nao pơtum djru bruă, gir run abih pran jua kiăng pơ hơdip glăi mơnuih ruă hŭi yang djai iâu ba:

“Tơdơi kơ ƀong tết ngă yang thun phrâo truh ră anai mơnuih duăm ruă lu tui, amăng hơdôm hrơi giăm anai mơ-ai mơtam yơh, bruă mă ăt lu tui, kơniă anih, ngă tơnap tap gleh glar biă mă. Ră anai, mơnuih duăm kraih, mơnuih tha rơma, lu mơnuih hơmâo tơlơi ruă mơ̆ng hơđăp lu mơ̆n, bruă mă lu tơnap tap biă mă. Ơi ia jrao ăt ƀu hơmâo pô kiăng lơi hơmâo mơnuih ruă djai, hơdôm ƀing ruă kraih ta gir run abih pran jua laih samơ̆ yua kơ arăng tha laih, pơ-ai buai, hơmâo tơlơi hlâo laih, ta pơjrao abih pran jua yơh kiăng pơ hơdip glăi samơ̆ ăt ƀu anăm lơi, mông anun yơh ta ruă pran jua biă mă, lăng ƀơi anŏ  rơgao hnong tơlơi thâo mơ̆ng ta laih mơ̆n”.

Ơi ia jrao kơhnăk mrô 2 chuyên khoa 2, Trịnh Hồng Nhựt, Khua anom pơjrao ƀing duăm kraih, wai lăng bruă pơjrao mơnuih ruă covid 19 brơi thâo, mơ̆ng blan 8 thun 2021 truh ră anai, djop anih pơjrao pơ tal 3 jing anih pơjrao tal rơnuč, tŭ jum pơjrao kơ ƀing mơnuih duăm kraih ƀă covid 19 jing ƀing hơmâo tơlơi hơđăp laih anun kraih biă amăng tơring čar Dak Lak. Truh ră anai, anih pơjrao anai, tŭ jum 600 čô mơnuih duăm kraih, pơjrao suaih hăng brơi trun dŏ pơjrao pơ anih tal 2 dơ̆ng giăm 400 čô. Ƀơi hrơi lu hơmâo truh 100 čô mơnuih duăm kraih pơjrao pơ anih tal 3. Mơnuih duăm kraih lu, bruă mă ăt gleh glar tui mơ̆n samơ̆ abih bang ƀing nai ia jrao hơmâo pơsit pran jua mă bruă gir run, kiăng găn rơgao hĭ tơlơi tơnap sua glăi tơlơi hơdip mơ̆ng guai či nao pơ tơlơi djai, pioh pơjrao mơnuih duăm dưi suaih, đah mơ̆ng glăi pơ sang anŏ.

“Mrô mơnuih duăm mut pơjrao pơ anih anai lu biă mă laih anun mrô mơnuih djai truh ră anai gơmơi gir run pơjrao anăm hơmâo mơnuih djai, mrô djai năng ai 0,54%, lơ̆m anun mrô mơnuih djai amăng dêh čar lĕ rơbêh 1,5% hăng amăng rong lŏn tơnah lĕ 1,4% tơlơi anun ta ƀuh hăng khin pơ-ư pơ-ang mơ̆n kơ bruă dưi ngă yua hăng tơlơi gir run lu biă mă mơ̆ng ƀing adơi ayong, adơi amai nai ia jrao mă bruă, amăng anih dŏ mă bruă lu tơlơi kơƀah gơnam yua mă bruă bơbeč truh bruă pơjrao samơ̆ gơmơi ăt gir run đut tơhnal”.

Mơnuih ruă giong pơjrao suaih, dưi glăi pơtum hăng sang anŏ anun lĕ tơlơi mơak prong hloh mơ̆ng ƀing ngă ơi ia jrao, nai ia jrao amăng anih pơjrao mơnuih ruă ƀă covid 19 kơtang hăng kraih. Mah tơlơi blah pơkơdong glăi hăng klin Covid 19 aka abih ôh, tơlơi tơnap tap gleh glar ăt dŏ lu đôč pơ anăp adih, samơ̆ hăng tơlơi gir run pran jua, tơlơi glăm ba bruă mă, sit mơ̆n gơñu amra jing hla pơgăn kjăp pioh pơgang kah hăng khiơl pơgang brơi mơnuih duăm ruă mơ̆ng mơta đao yang djai ngă, kiăng sua, ba glăi tơlơi hơdip mơda mơak klă kơ mơnuih ruă.

Nay Jek: Pơblang