VOV4.Jarai - Hơdôm thun laih rơgao, lu sang anŏ ƀơi tơring glông Čư̆ Sê, tơring čar Gia Lai khin hơtai tuh pơ alin, man pơdong sang rông čim čang črah hăng tơlơi čang rơmang ĕp jơlan phrâo amăng pơđĭ kyar bơwih ƀong huă. Hăng nua sĭ hruh čim čang črah lêng kơ đĭ hăng sĭ mơdrô hơđong, lu sang anŏ rông čim čang črah dưi pơhrui glăi mơng hơdôm klăk prăk truh pơ hơdôm klai prăk rĭm thun.

Ơi Phạm Tiến Dũng lĕ mơnuih ba jơlan hlâo amăng bruă rông čim čang črah ƀơi Čư̆ Sê. Ñu brơi thâo, thun 2014, lơm 8 ektar hmua pla tiu kơ sang anŏ djai ruh yua hlăt mŏt pơčrăm, ñu pel ĕp bruă bơwih ƀong phrâo. Lơ̆m ƀuh Čư̆ Sê hơmâo lu tơlơi gal rông čim čang črah, laih anun ñu tuh pơ alin man pơdong anih rông hăng ba glăi tŭ yua.

“Blan 10/2014 sang anŏ man pơdong sang prong 90m2, rơbêh 7 thun rông amăng sang prong 90m2 dưi pơhrui glăi dưm dưm 20 kĭ amăng ha blan. Ră anai đơ đam anih rông čim čang črah prong rơbêh 1.000m2. Pơhrui lu hloh mơng sang man pơdong blung hlâo anun hăng sang man pơkra tal dua, sang phrâo man pơdong tal dua prong 300m2, pơhrui mơng 7-8 kĭ ha blan. Rông čim čang črah kiăng sui thun, amăng thun tal sa, tal dua, tal tlâo pơhrui ƀơƀiă đôč, truh thun tal pă, rơma kah mơng lu ƀiă. Akŏ thun 2022 nua sĭ đĭ lu biă mă, nua sĭ truh pơ 24,25 klăk prăk sa kĭ hruh čim krô”.

Sang rông čim čang črah ƀơi tơring glông Čư̆ Sê

Kar kăi tui anun, sang anŏ ơi Lã Văn Phóng, dŏ ƀơi tơring kual Čư̆ Sê ăt pơhrui hơđong mơng rông čim čang črah. Thun 2016, ñu tuh pơ alin rơbêh 300 klăk prăk man pơdong sang rông čim čang črah, hăng tor păng hăng bơbung, măi mơñi jak iâu čim nao dŏ, măi ngă pơđao rơ-ơ̆ kiăng kơ čim hor nao dŏ. Tơdơi kơ 6 thun rông, ră anai rĭm blan ơi Phóng pơhrui glăi rơbêh 100 klăk prăk mơng bruă rông čim čang črah.

“Lơ̆m kâo phrâo rông kâo nao pơ Ayun Pa kĭ pơkôl hăng kông ti Yến Khánh Hoà yua lơ̆m anun kâo kiăng ngă bruă rông čim čang črah. Glăi kâo ngă lông lăng blung a lĕ 120m2, găn rơgao 6 thun, amăng thun laih rơgao pơhrui mơng 50 truh pơ 60 kĭ. Kơnong rơngiă prăk tuh pơ alin blung a, tơdơi anun lơ̆m hơmâo hruh pơhrui mơtăm, sa blan rơngiă 2 truh 3 rơtuh prăk duh ia, apui lơtrik, bruă rông čim čang črah kar kăi hăng pla tiu, kơphê, tơdơi 3 thun kah mơng dưi pơhrui”.

Ră anai, amăng tơring glông Čư̆ Sê hơmâo giăm 230 boh sang rông čim čang črah, pơhrui glăi 50 kĭ hruh čim krô amăng sa blan. Hăng nua sĭ mơdrô mơng 20 truh pơ 24 klăk prăk amăng sa kĭ, prăk pơhrui mơng rĭm boh sang anŏ dưm dưm mơng 20 truh pơ 70 klăk prăk amăng sa blan, đa hơmâo sang anŏ truh pơ hơdôm klăk prăk. Ơi Nguyễn Văn Hợp, Khua anom bruă ngă hmua hăng pơđĭ kyar ƀon lan tơring glông Čư̆ Sê brơi thâo: hơbô̆ bruă rông čim čang črah blung hlâo ba glăi prăk pơhrui lu hăng hơđong brơi kơ mơnuih rông. Anom bruă hơmâo črâo brơi hơdôm sang anŏ kơ bruă ngă hră pơ-ar, tơlơi pơkă lơ̆m rông čim čang črah kiăng pơhlôm huăi hơƀak jrăk, huăi ngă rơngañ hăng pơhlôm gơnam hiam hơdjă.

“Gah boh thâo rông čim, anom bruă črâo ba hơdôm sang anŏ blung hlâo kiăng ngă hră pơ-ar bơdjơ̆ nao bruă čih anăn bơwih ƀong sĭ mơdrô, ngă hră pơ-ar pơsit anih pơhlôm gơnam hơdjă amăng pơkra pơjing kiăng pơhlôm lơ̆m pơhrui čim čang črah dưi sĭ hruh čim čang črah hiam hơdjă hloh brơi mơnuih blơi. Sui thun pơ anăp amra črâo brơi djop sang anŏ pơgiong hră pơ-ar kiăng mut hrŏm hăng OCOP ƀơi tơring glông, anăp nao pơjing anăn apăn sĭ mơdrô Yến Sào ƀơi Čư̆ Sê”.

Hruh čim čang črah mơnuih rông ƀơi Čư̆ Sê pơhrui

Laih dong, kiăng wai lăng hơdôm anih rông čim čang črah, Anom bruă ngă hmua hăng pơđĭ kyar ƀon lan tơring glông Čư̆ Sê rơkâo djop sang anŏ kiăng čih anăn hăng Gong gai ƀon lan kơ bruă rông čim čang črah kah hăng tuh pơ alin man pơdong sang rông. Laih dong, rơkâo djop anih rông kiăng kiăo tui lăng čim, pơphun pruih ia jrao kiăng pơdjai klin kman ƀơi anih rông, gơnam yua, rơmet pơagaih asuk ruk djơ̆ hăng tơlơi pơkă. Laih dong, kiăng kơ plai ƀiă jua mơñi mơng măi jak iâu čim rai dŏ, gơnong bruă bơdjơ̆ nao rơkâo hơdôm anih rông kiăng kơ ngă tui hơdôm tơlơi pơkă lơ̆m pĕ hơdôm măi mơñi jak iâu čim nao dŏ mơng 6 mông mơguah truh pơ 9 mông mơmŏt hăng kŏm ƀu brơi pĕ măi mơñi prong dong mơng 9 mông mơmŏt truh pơ 6 mông mơguah hrơi tơdơi. Anom bruă ngă hmua hăng pơđĭ kyar ƀon lan gum hrŏm hăng anom bruă bơwih bơwang gah ngă hmua tơring glông hăng Jơnum min mơnuih ƀon sang hơdôm să, tơring kual hrŏm hăng hơdôm anom bruă bơdjơ̆ nao amăng tơring glông nao pel ĕp kiăng ngă tui djơ̆ tơlơi pơkă lơ̆m pĕ măi mơñi, hăng pơgang klin kman ƀơi hơdôm anih rông čim čang črah.

Ƀu djơ̆ kơnong ƀơi Čư̆ Sê, ƀơi kual Ngŏ Dơnung tơring čar Gia Lai ăt man pơdong lu anih rông čim čang črah. Amăng anun, plơi prong Ayun Pa hơmâo laih hơdôm rơtuh boh sang rông čim čang črah. Boh tŭ yua ba glăi mơng rông čim čang črah hơmâo ngă “mơdưh” pran hrưn đĭ pơdrông asah mơng mơnuih ƀon sang Ayun Pa. Kiăng kơ bruă rông čim čang črah dưi pơđĭ kyar hơđong pơlir hăng bruă wai pơgang anih dŏ hơdip jum dar, Khul pơ ala mơnuih ƀon sang tơring čar Gia Lai hơmâo hră pơtrun: Amăng 5 thun dong mơng thun 2020, djop anih rông čim čang črah amăng plơi pla, tơring kual, plơi pla ala ƀon amra ƀu rông dong tah hăng ruh ba nao rông djơ̆ anih pơkă.

Siu Đoan: Pơblang