VOV4.Jarai-Hrom hăng amăng dêh čar, thun 2021, hơdôm tơring čar amăng kual Dap Kơdư pơtum abih pran jua pioh pơgang klin Covid 19 rah hăng djă hnong pơđĭ kyar bơwih ƀong huă rah. Amăng anun, bruă ngă hmua Kual Dap Kơdư hơmâo djă pioh gru tơhnal sa thun tŭ yua biă mă lơ̆m hơmâo tơring čar ngă hrom ĕp anih blơi gơnam sĭ mơdrô mơ̆ng đang hmua amăng dêh čar, laih anun sĭ mơdrô pơ tač rơngiao pơhrui glăi truh 1 klai dolar.

Laih dơ̆ng, kual Dap Kơdư ăt čih pioh gru tơhnal sa thun iâu pơthưr tuh pơ alin lu kơčăo bruă ngă hmua pơprong, kah hăng bruă ngă djă asar pơjeh phun kơ bruă pơlir hơbit đang hmua, anŏ juă tơkai hlâo pơtru ttui  pơđĭ kyar hơđong kjăp.

Pơđut thun 2021, ơi Võ Đình Danh, Khua Khul lu anom bruă ngă ƀong hrom gah đang hmua pla kyâo boh troh Dak Mil, să Đức Minh, tơring glông Dak Mil, tơring čar Dak Nông pĕ tlao hok mơak. Ƀu kơnong ngă djop tơhnal pơtrun pơhrui prăk sĭ mơdrô, prăk kơmlai đôč ôh, anom ngă ƀong hrom gơñu dŏ pơsit tơlơi tơpă hăng rơnoh ngă hrom mơ̆ng hơdôm bơnah lir hơbit. Ơi Danh brơi thâo, lơ̆m gun lu bruă mă pơgang klin kheng kơtang, kơphê hăng tiu mơ̆ng anom bruă ngă ƀong hrom gơñu ăt sĭ mơdrô hơmâo nua pơmă; amăng bruă kơđông ƀiă či abih, djop mơta gơnam sĭ mơdrô añăm pơtam, boh troh asăt mơtah mơ̆ng sang bruă gơñu arăng blơi abih.

Yôm hloh dơ̆ng, wơ̆t hăng mơnuih ƀôn sang ngă hmua, anom ngă ƀong hrom hăng sang sĭ mơdrô lêng kơ djă bong kjăp tơlơi pơmin, djru nao rai tơdruă kiăng găn rơgao tơlơi tơnap tap:

"Anom ngă ƀong hrom gơmơi kơnong sĭ mơdrô kơphê. Bơ añăm pơtam lĕ sĭ mơdrô tơrong dô klĭ jŭ mriah. Amăng mông klin kheng hai, gah kông ty ngă hrom ăt arăng rai blơi đôč. Kông ty anai yơh ngă hrom gơmơi hơdôm thun rơgao laih anun truh ră anai gơñu ăt blơi hăng ĕp anih sĭ mơdrô kơ gơmơi, dŏ pơđĭ brơi nua  gơmơi sĭ gơnam amăng bơyan klin hơmâo hai. Gơmơi ƀuh gơñu ngă bruă tâ̆u biă mă”.

Kơphê ăt jing gơnam sĭ mơdrô lăp djă pioh rơnoh klai dolar mơ̆ng gơnam

đang hmua kual Dap Kơdư

Lơ̆m anun, hơdôm gơnam sĭ mơdrô kah hăng añăm pơtam hla rơ̆k, boh troh mơ̆ng hơdôm tơring čar amăng kual Dap Kơdư găn rơgao tơlơi tơnap tap, pơklaih ƀiă tra amăng tơlơi hŭi rơhyưt hăng hơdôm gơnam sĭ mơdrô juăt hơmâo kah hăng kơphê, kơtăk kơsu, tiu pok pơhai hluai hĭ anŏ gun, pơđĭ kyar lăp bơni. Ƀu kơnong đĭ rơnoh prăk pơhrui glăi đôč ôh hăng 2 boh tơring čar dưi pơhrui glăi truh 1 klai USD, thun 2021, gơnam boh troh đang hmua kual Dap Kơdư dŏ ba nao mut tơma kơtang truh pơ anih anom sĭ mơdrô ruah biă mă kah hăng dêh čar Japan laih anun kual EU, djă pơtong pioh anăn gơnam sĭ mơdrô tŭ yua hiam klă hăng anŏ pơblih phrâo, đĭ tui mơ̆ng djop sang bruă sĭ mơdrô.

Ơi Lê Đức Huy, Khua phun anom bruă Simexco Dak Lak, anom bruă sĭ mơdrô tuh pơ alin-sĭ mơdrô kơphê hăng tač rơngiao hăng gơnam sĭ mơdrô gơnam đang hmua prong  hloh ƀơi tơring čar lăi: prăk apah pơdŭ pơgiăng tui jơlan ia rơsĭ thun 2021, ƀơi anŏ pơmă hloh 10 wơ̆t pơkă hăng rơnoh apah tơđar, bruă jao gơnam sĭ mơdrô kơ hơdôm anih blơi tơnap biă mă, samơ̆ sĭ mơdrô hăng tač rơngiao mơ̆ng sang bruă anai ăt đĭ na nao, lu hloh mơ̆ng hlâo truh ră anai, dưi pơhrui glăi  270 klăk USD. Tui hăng ơi Huy boh tŭ yua anai yua hơdră phrâo ĕp anih sĭ mơdrô, tuh pơ alin djơ̆ lăp lu thun hăng anai, mơ̆ng bruă pơlir hơbit akŏ pơjing anih pla sa hnong truh pơ bruă ruah mơnuih hlăk ai hloh apăn bruă.

Yua thâo lir hơbit hăng anih ngă hmua pla pơjing, sang bruă Simexco Dak Lak hơmâo lu boh troh tŭ yua hiam; pơblih brơi mơnuih hlăk ai hloh ngă khua apăn bruă hmao kru, anun anom bruă hơmâo pơtruh hăng lu mơnuih sĭ mơdrô hrom mơ̆ng jar kmar lơ̆m hrơi blan tơnap tap, gleh glar hai:

“Thun hlâo tơnap tap biă mă pioh kơ ta či nao čuă hơdôm ƀing ngă hrom sĭ mơdrô, kiăng hrăm tui tơlơi thâo thăi mơ̆ng gơñu sĭ mơdrô online, hơduah ĕp mơnuih blơi, anih sĭ mơdrô online thun hlâo mrô anai đĭ lu, lu hloh dua wơ̆t, hơmâo sĭ 16 rơbâo tơn. Yua kơ ƀing gơñu thâo jĕ giăm pơtruh nao rai klă hăng mơnuih blơi yua, thâo bơ ră ruai  djơ̆ tơlơi mă bruă mơ̆ng Simexco, kah hăng ngă bruă hăng anih pla pơjing, pla kơphê hơđong, đing nao pơgang ayuh hyiăng, ngă hrŏ ƀiă yua jrao sat laih anun nao mă rup video livestream ƀơi djop sang măi dŏ mă bruă.

Laih anun lu hră rơkâo blơi gơnam, ƀing gơñu hlong report lăi kơ tuai blơi hmao kru. Dưm amăng kơsăk giong ƀing gơñu update pơthâo brơi nao kơ tuai blơi mơtam. Tui anun, ƀing tuai blơi ƀuh bruă ngă anun kah hăng gơñu pô mơtam čih hră sĭ mơdrô. Ngă tui anun yơh pơtrut sĭ mơdrô pơkra gơnam tŭ yua hiam”.

Boh sầu riêng ăt jing boh sĭ mơdrô pơmă bruă bơwih ƀong huă mơ̆ng kual Dap Kơdư, mah kơđông hĭ mơ̆ng pơdŭ pơgiăng

Thun 2021 lĕ sa thun tơnap tap biă mă, ăt thun hơmâo boh tŭ yua mơ̆ng amăng bruă ngă hmua ƀơi kual Dap Kơdư hăng anih sĭ mơdrô kơphê, tiu, kơtăk kơsu rŭ glăi, rơnoh sĭ mơdrô hăng tač rơngiao đĭ tui mơ̆ng 20% pơngŏ pơkă hăng thun hlâo. Atur kơ bruă ngă hmua ƀơi kual Dap Kơdư ăt dưi ngă kjăp tui lu kơčăo bruă tuh pơ alin pla pơjing, rông mơnong hăng pơkra ming gơnam sĭ mơdrô. Tui hăng ơi Nguyễn Huỳnh Phú Lâm, Kơ-iăng Khua Khul mơnuih hlăk ai ngă bruă sĭ mơdrô tơring čar Gia Lai, bruă tơring čar pơhưč lu kơčăo bruă pơprong čem rông hlô mơnong amăng thun 2021 lĕ sa tơlơi pơhing hiam klă.

Tơdah ngă gêh găl klă pioh kơ sĭ mơdrô tuh pơ alin pok pơhai lĕ kơnong 43 kơčăo bruă dưi hơmâo Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar tŭ ư brơi tuh pơ alin, rơnoh prăk rơkâo tuh pơ alin truh 5.600 klai, tơring čar Gia Lai amra pơmin nao kơ bruă akŏ pơjing ngă hmua pơgang ayuh hyiăng-ba yua boh thâo ia rơgơi măi mok-bơwih bơwăng sĭ mơdrô djơ̆ glông pioh pơđĭ kyar hơđong kjăp:

"Ƀu dŏ glăi ƀơi bruă čem rông đôč ôh, dŏ pơlir hăng bruă sĭ mơdrô pơđĭ rơnoh sir krep, kah hăng pơdong sang măi pơkra mơnong ƀong čem hlô mơnong, laih anun kăng anih pla pơjing, pioh sĭ kơ sang măi k'uă pơkra mơnong ƀong čem hlô mơnong rông. Abih tơlơi anun, pơjing rai tơlơi bơwih ƀong huă sĭ mơdrô pơđĭ kyar, mơ̆ng anun lŏn tơnah hăng lu dram gơnam mơ̆ng mơnuih ƀôn sang amăng tơring čar ăt dưi pơđĭ nua mơ̆n".

Ăt ƀu wor rơbit ôh sa tơlơi ƀuh sit nik thun 2021, mơnuih ngă hmua kual Dap Kơdư rơbuh tơbor dŏ sa hnong lu blan na nao mơtam amăng bơyan pĕ boh kruăi, boh trôl, boh pơ-ô̆, pĕ mơkai sĭ trun nua soh, sĭ mơdrô ƀu hơmâo pô blơi, răm ƀăm lu biă mă. Ơi Phạm Tuấn Anh, Khua Gơnong bruă Đang hmua hăng Pơđĭ kyar plơi pla tơring čar Dak Nông lăi lĕ, tơlơi răm ƀăm tui anun sit mơ̆n ƀu thâo dơneh đuăi ôh. Phun ñu lĕ pơlir hơbit ĕp anih sĭ mơdrô aka ƀu truh kih, kaih đơi, ƀu sĭ mơdrô hmao klôn lơ̆m gơnam đang hmua mơnuih ƀôn sang truh bơyan pĕ boh laih.

Kiăng pơhlôm hơđong sĭ mơdrô kjăp amăng rơnuk ngă bruă phrâo, Dak Nông pơtong sit, khom tơgŭ ngă bruă akŏ pơjing lir hơbit mơnuih ngă hmua, ngă hrom hăng sang sĭ mơdrô, pơlir khŏp hăng anih pla pơjing, anih ming pơkra hăng truh pơ anih sĭ mơdrô. Kiăng dưi ngă tơlơi anai, tơring čar pơtrut kơtang pơhưč djop anom bruă sĭ mơdrô pơprong, pơtô hrăm kơ mơnuih ngă bruă pơlir sang bruă ngă ƀong hrom hăng anom sĭ mơdrô anet, ngă gêh găl pioh kơ sang sĭ mơdrô bơwih ƀong anun jing asar pơjeh lir hơbit:

“Ƀing gơmơi ăt ĕp lăng pơtong glăi hơdôm anih anom pơkra ming gơnam tam boh troh đang hmua amăng tơring čar. Sa amăng hơdôm tơlơi prong mơ̆ gơñu bưp lĕ kơƀah anih pla pơjing, kiăng hơmâo mơnong pơkra ming sĭ mơdrô. Anai yơh tơlơi pơdah thâo pơ anăp hăng anom bruă wai lăng đang hmua laih anun ngă hiư̆m pă hơmâo anih pla pơjing sĭ glăi boh troh hơđong. Ƀing gơmơi glăk ngă hrom lu sang bruă sĭ mơdrô laih anun anom ngă ƀong hrom amăng tơring čar ngă tui ƀơ ƀrư̆ kiăng djop sang măi dưi djop boh troh k’uă pơkra pơjing gơnam sĭ mơdrô djơ̆ tơhnal pơkă jua kơtang amăng sang măi.

Bơ hơdôm group pơprong hơmâo lu tơlơi thâo tom găn rơgao, gơñu ƀu kiăng djru ba hơgĕt dơ̆ng tah, prăk kăk thơ, gơñu kơnong kiăng anih ngă bruă hră pơar tơpă djơ̆ lăo, gong gai kơnuk kơna khom ngă hrom gơñu. Tơlơi anun yơh, gơmơi amra ngă djru kơ sang bruă sĭ mơdrô, bơwih brơi bruă pơkra ming mơ̆ng djop kông ty group anai”.

Thun 2021, pă boh amăng rơma tơring čar kual Dap Kơdư hơmâo rơnoh pơđĭ kyar sĭ mơdrô boh troh đang hmua lu hloh; dua amăng rơma tơring čar sĭ mơdrô hăng tač rơngiao pơhrui glăi truh 1 klai dolar, brơi ƀuh tơlơi thâo, anŏ kơtang amăng bruă ngă hmua pla pơjing mơnuih ngă hmua hăng anom sĭ mơdrô ƀơi kual Dap Kơdư dưi đĭ tui yơh. Hrom hăng anun, ƀuh rơđah boh tŭ yua mơ̆ng sa thun tơnap tap, lêng kơ ƀuh anŏ pơblih kah hăng tơlơi bơngač pơčrang ƀlip ƀlăp ƀơi anăp mơta hăng rơnoh sĭ mơdrô pơblih phrâo laih anun lir hơbit kơtang. Anai yơh amra jing pran kơtang pioh kơ bruă ngă hmua kual Dap Kơdư ăt pơtrut ngă bruă ba glăi boh tŭ yua amăng rơnuk phrâo pơ anăp.

Nay Jek: Pơblang