VOV4.Jarai - Mơguah lơ 10/3/1975, hơdôm anih phun mơng khul ling tơhan ha amăng plĕ kơsung mut anih ngă hơkrŭ Mai Hắc Đế hăng hơdôm anih anom ling tơhan pơ̆ plơi prong Buôn Ma Thuột (ră anai lĕ plơi prong Buôn Ma Thuột) mơng ayăt hăng tañ tlaih rơngai, pok tơbiă bruă blah ayăt truh ƀơi Buôn Ma Thuột gru grua ngă phun than anăp nao tlaih rơngai đơ đam kual Dơnung dêh čar pơlir hơbit lŏn ia. Tơdơi kơ 47 thun tlaih rơngai, Buôn Ma Thuột hmâo pơplih laih tui jơlan “rơnuk phrâo, tâ̆o yâu, hăng djă pioh gru grua”, jing plơi prong phun kual Dăp Kơdư.

Đại tá Nguyễn Xuân Thụ, 67 thun, ding kơna Trung đoàn 25 Khul ling tơhan tlaih rơngai Trung Trung Bộ gum hrom ƀơi anăp bruă blah ayăt ƀơi Dăp Kơdư thun 1975, ră anai lĕ jing mơnuih ƀơi plơi prong mơ̆ ñu gum hrom tlaih rơngai. Čuă anih dưm bôh phao Mai Hắc Đế, phường Tân Thành, ñu lăi pơthâo, tơdơi kơ blah ngă kual anai djơ̆ bôh ƀôm bôh min ngă, mơnuih ƀôn sang dô̆ hơdip mơda hui dui. Samơ̆ ră anai, Mai Hắc Đế jing laih kual plơi prong drưp drăp, klă hiam, bơwih ƀong sĭ mơdrô drưp drăp. Anăn Mai Hắc Đế ăt jing laih Gru grua đưm gưl lŏn ia ta. Ơi Thụ hơdor glăi:

“Trung Đoàn 25 ƀing gơmơi čơkă mă bruă blah pơgăn jơlan 21 (anun lĕ jơlan 26 mơng Buôn Ma Thuột nao Nha Trang ră anai). Anom bruă ƀing gơmơi blah pơgăn hăng dlông kơdư 519, gah Pơngŏ tơring kual Mdrak, anun lĕ anih gak Bảo An. Ƀing ta pơnah phao mơng mơguah lơ 5/3, kiăng pok phun bruă blah prăp lui kơsung blah ƀơi plơi prong Buôn Ma Thuột. Lom mơguah lơ 10/3, khul ling tơhan Khul tlaih rơngai lĕ Sư Đoàn 320 blah ƀơi anăp mut amăng kual Mai Hắc Đế tơdơi kơ anun mă glăi Buôn Ma Thuột; bơ̆ Sư Đoàn 10 lĕ đing nao blah pơgăn anih ngă hơkrŭ Đức Lập (tơring glông Dăk Mil, tơring čar Daknông ră anai), truh mơmot lơ 11/3 lĕ hơdôm puih kơđông khul ling tơhan tlaih rơngai hmâo ngă pô ƀơi tơdron blah. Bruă blah ayăt ƀơi Dăp Kơdư tlaih rơngai abih bang”.

Plơi prong Buôn Ma Thuột glăk anăp nao tơhnal pơkă plơi prong tâ̆o yâu, rơnuk anai hăng djă pioh gru grua bôh thâo

Mơng sa plơi prong răm rai yua kơ blah ngă, tơdơi kơ 47 thun pơjing pơđĭ kyar, truh ră anai Buôn Ma Thuột hmâo hăng glăk jing plơi prong hur har pran jua, pơplih phrâo, djă pioh gru grua bôh thâo. Tơlơi hơdip mơnuih ƀôn sang jai hrơi jai dưi pơđĭ tui, jơlan nao rai, bruă ia jrao, pơtô juăt, rơhuông adai lŏn mơnai... jai hrơi jai dưi pơplih phrâo. Tha plơi Y Siu Byă ƀơi ƀuôn M’đuk, phường Ea Tam brơi thâo:

“Hlâo adih tơlơi hơdip neh wa dô̆ tơnap tap, samơ̆ tơdơi kơ dưi hmâo Ping gah hăng Kơnuk kơna lăng ba lĕ, ƀơbrư̆ dưi pơplih laih. Ră anai jơlan nao rai amăng plơi pơkra hăng ƀê tông abih laih, abih bang mơnuih ƀôn sang hmâo apui lơtrik yua, 95% hmâo ia hơdjă yua. Kual plơi pla lĕ ăt hmâo sang hră, sang ia jrao, sang wai lăng čơđai hăng sang jơnum plơi pla. Hơdôm bôh sang anô̆ mơnuih ƀôn sang hmâo rơbêh thut, đa lĕ lu sang anô̆ blơi kloh rơdêh krua...”.

Ơi Nguyễn Đình Trung – Ding kơna Ping gah dêh čar, Khua git gai Ping gah tơring čar Daklak git gai mă bruă hăng Grŭp apăn bruă Ping gah plơi prong Buôn Ma Thuột kơ akô̆ bruă pơđĭ kyar plơi prong Buôn Ma Thuột

Buôn Ma Thuột lĕ plơi prong hmâo lu mơnuih ƀôn sang kual Dăp Kơdư. Plơi prong ră anai hmâo giăm truh 380 rơbâo čô mơnuih ƀôn sang, rơbêh kơ 40 djuai ania adơi ayong dô̆ hơdip hrom. Gah jơlan nao rai, ră anai plơi prong hmâo anih dŭ pơgiăng gơnam tơdron rơdêh por amăng lŏn ia hăng glăk anăp nao hơdôm jơlan por nao pơ̆ dêh čar tač rơngiao; Jơlan nao rai amăng plơi prong, kơtuai guai Ngŏ, Yŭ glăk pơkra giong hĭ; Anih pơtô juăt, bruă ia jrao jai hrơi jai pơđĭ kyar; 8 bôh să mơng plơi prong ăt ngă giong tơhnal pơkă mơng lŏn ia ta pơdŏng plơi pla phrâo mơn; 13 bôh phường leng kơ phường tâ̆o yâu; pơhrui glăi hơnong ñu sa kô̆ mơnuih mơng plơi prong hmâo giăm truh 100 klăk prăk amăng thun 2021; lu kual ƀut sang măi, hơdôm rơwang bruă sang dô̆ dưi tuh pơplai jai hrơi jai lu tui; Rơnoh đĭ kyar hơnong ñu 5 thun rơgao leng kơ hmâo rơnoh mơng 11 -12% sa thun. Ơi Từ Thái Giang – Khua git gai Ping gah Buôn Ma Thuột lăi pơthâo, kiăng pơdŏng Buôn Ma Thuột plơi prong phun Dăp Kơdư, hơdôm gưl gơnong bruă glăk pơdong hăng pok pơhai hơdră djơ̆ tui pơđĭ kyar rim tal:

“Plơi prong glăk pơtlaih klă hơdôm anih dô̆ đôm gah lŏn mơnai, ruah mă ngă pơhư̆č mơnuih tuh pơplai djơ̆ kiăng pơđĭ kyar bơwih ƀong. Pơtrut kơtang pơtô juăt mơnuih apăn bruă, mơnuih mă bruă čar hmâo bôh thâo prong hmao kiăo tui jơlan 4.0 kiăng pơplih phrâo hơdôm mơta hră pơ-ar. Pơđĭ tui tơlơi pơmin mơng khul mơnuih ping gah, mơnuih ƀôn sang gah tơlơi pơmin tơhnal yôm phăn amăng bruă pơdŏng pơđĭ kyar plơi prong, pơjing pran pơtrut ngă giong bruă hmâo ba tơbiă”.

Pơđĭ kyar plơi prong Buôn Ma Thuột rơnuk anai, djă pioh gru grua bôh thâo plơi pla

Tui hăng ơi Nguyễn Đình Trung – Khua git gai Ping gah tơring čar Daklak, amăng Klah čun mrô 67 mơng Ding jum kơđi čar thun 2019 črâo rơđah bruă pơkă kual pơđĭ kyar truh thun 2030, tơhnal lăng truh thun 2045, plơi prong Buôn Ma Thuột, anih phun mơng tơring čar Daklak amra jing plơi prong phun mơng kual Dăp Kơdư, tui jơlan gah “tâ̆o yâu, pơplih phrâo hăng hmâo lu gru grua bôh thâo”. Kiăng ngă tui tơhnal anai, hơdôm thun rơgao Ping gah hăng Kơnuk kơna hmâo tuh pơplai laih hơdôm pluh rơbâo klai prăk pơdong hơdôm ring bruă phun kah hăng: Jơlan Hồ Chí Minh găn Daklak, Sang ia jrao prong kual Dăp Kơdư, jơlan guai plơi prong Ngŏ, Yŭ, pơkra glăi pơhư prong Anih dŭ pơgiăng gơnam tơdron rơdêh por Buôn Ma Thuột... djru pơtrut pơđĭ kyar kơtang plơi prong lăi ha jăn ăt kah hăng kual Dăp Kơdư lăi hrom. Ơi Nguyễn Đình Trung brơi thâo, Tơlơi pơtrun pơsit Jơnum Ping gah tơring čar Daklak tal 17 rơwang bruă 2020-2025 ăt hmâo pơdŏng hăng črâo tơbiă mơn kơčăo bruă phun pơ̆ anăp anai kiăng pơdŏng plơi prong Buôn Ma Thuột jing plơi prong phun kual Dăp Kơdư tui pran jua klah čun mrô 67 mơng Ding jum kơđi čar.

“Sa lĕ, khom đing nao pơkă kual Buôn Ma Thuột djơ̆ hăng tơlơi pơkă mơng tơring čar hăng đơ đam dêh čar, hrom hăng anun gum hrom kơjăp kual pơkă abih bang gah man pơdŏng ăt kah hăng pơkă kual lŏn drŏn pơ̆ anăp anai. Dua lĕ, khom đing nao tuh pơplai pơđĭ kyar Buôn Ma Thuột abih bang, kơjăp amăng djop bruă. Kiăo tui anun lĕ, khom iâu pơhrui abih pran hmâo amăng tơring čar pô hăng mơng gah rơngiao lĕ ngăn rơnoh tuh pơplai mơng Kơnuk kơna kiăng đing nao pơđĭ kyar hơdôm rơwang bruă phun, bĕ ngă raih daih, amăng ƀrư̆ pơplih Buôn Ma Thuột jing plơi prong phun kual Dăp Kơdư. Hăng 4 lĕ, pơđĭ kyar bơwih ƀong – mơnuih mơnam ƀơi plơi prong Buôn Ma Thuột hluai tui tơlơi pơplih phrâo hơdră pơđĭ kyar bơwih ƀong, đing nao pơđĭ kyar dơlăm, hơdră dăp glăi khom đĭ tui ƀơƀrư̆ rơnoh đĭ kyar măi mok...”.

 Hăng tơhnal gal hmâo hơđăp hrom hăng pran pơsit mơng glông bruă kơđi čar, tơlơi gum hrom ha pran mơng hơdôm gưl mơnuih ƀôn sang, pơgi kơdih anai ƀu sui dong tah Buôn Ma Thuột glăk amăng ƀrư̆ yak kơjăp anăp nao tơhnal pơkă jing plơi prong phun kual Dăp Kơdư. Anai lĕ plơi prong lăp dô̆ hơdip mơda mơng ƀu djơ̆ kơnong kơ hơdôm bôh tơring čar kual Dăp Kơdư ôh mơ̆ ñu dô̆ pioh kơ đơ đam dêh čar ta dong./.

            Tuấn Long: Čih – Siu H’ Prăk: Pơblang