VOV4.Jarai- Dak Lak lĕ tơring čar hơmâo lu tơlơi dưi amăng pơđĭ kyar bruă ngă hmua. Amăng tơlơi pơtrun mơng Jơnum Ping gah tơring čar tal 7, rơwang thun 2021-2025 pơsit tong bruă pơđĭ kyar ngă hmua tui jơlan pơhrui lu hloh, hơđong kjăp lĕ 1 amăng 6 bruă akŏ phun kiăng pơđĭ kyar bơwih ƀong huă amăng tơring čar. Amăng hơdôm thun laih rơgao, Dak Lak hơmâo lu tơlơi pơtrun, hơdră bruă pơhưč tuh pơ alin amăng bruă ngă hmua. Sit biă ñu lĕ amăng bruă ngă hmua mă yua boh thâo phrâo. Pơjing bruă ngă hmua pơplih phrâo, hơđong kjăp tơring čar glăk pơtrut kơtang tuh pơ alin amăng bruă anai.

Hăng tơlơi čang rơmang hơmâo gơnam mơng đang hmua hơdjă, pơhlôm brơi tơlơi suaih pral kơ mơnuih blơi yua. Kông ti pơčruh ngăn Ban Mê Green Farm, phường Tân Thành, plơi prong Buôn Ma Thuột hơmâo mă yua boh thâo măi mok phrâo amăng bruă pla pơjing phun trong mơsăm boh troh Nova. Tơdơi kơ rơbêh 5 thun kơsem min, pla lông lăng kông ti hơmâo pơjing rai boh thâo, bruă wai lăng hăng pruih ia brơi phun pla, truh ră anai, phun trong mơsăm boh troh Nova bluh đĭ hiam hăng pơđĭ kyar lăp djơ̆ hăng lŏn mơnai laih dong ayuh hyiăng ƀơi kual Dap kơdư, pơhrui glăi hơmâo hmăi hăng hiam hơdjă. Kiăng kơ ba truh tơlơi anai, hrŏm hăng tơlơi gir run mơng kông ti ăt hơmâo tơlơi gum djru mơng lu anom bruă tuh pơ alin amăng bruă ngă hmua mă yua boh thâo phrâo. Yă Nguyễn Thái Thanh, Khua kông ti pơčruh ngăn Ban Mê Green Farm brơi thâo:

“Amăng hrơi blan laih rơgao kông ti ƀing gơmơi hơmâo hơdôm anom bruă tuh pơ alin kiăng pơđĭ kyar dong gah boh thâo măi mok amăng bruă ngă hmua, anun lĕ ƀing gơñu pơkra pơjing hơdôm boh thâo măi điện tử hăng tơdơi anai amra pơmut hrŏm amăng plang blocchange kiăng kơ dưi ĕp ƀuh amăng tar ƀar rŏng lŏn tơnah kiăng kơ lu mơnuih thâo gơnam tam mơng ƀing gơmơi hăng thâo gơnam anai hiam hơdjă hă ƀŭ”.

Pô pơ ala brơi kôn gti pơčruh ngăn Ban Mê Green Farm lăi pơthâo kơ bruă pla pơjing phun trong mơsăn boh troh Nova hăng Khua git gai Ping gah Dak Lak

Anai lĕ sa amăng hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô gah pơkra pơjing, sĭ mơdrô pơ tač rơngiao gơnam đang hmua hơdjă, ơi Phạm Hưũ Thời, Khua kông ti TNHH ngă hmua Nhất Thống brơi thâo: Dak Lak lĕ tơring čar hơmâo lu tơlơi dưi amăng pơđĭ kyar gah ngă hmua hăng lu gơnam đang hmua rơnoh yôm ba sĭ mơdrô pơ tač rơngiao anun lĕ: kơphê (200.000 ektar), kơsu (40.000 ektar), tiu (21.000 ektar). Dak Lak hơmâo lu tơlơi dưi mơng ayuh hyiăng, lŏn mơnai hăng hơdôm tơlơi gal pơkŏn kiăng kơ djơ̆ hăng tơlơi rơkâo amăng bruă ngă hmua anăp nao pla pơjing gơnam hơdjă mă yua boh thâo phrâo. Pơhmutu lĕ thun 2020 hơdôm gơnam mơng añăm tam, hơbơi pơtơi, tiu, ca cao, kơphê mơng đang hmua pla pơjing gơnam hơdjă Čư̆ Bao, plơi prong Buôn Hồ, tơring čar Dak Lak hơmâo arăng tŭ yap gơnam hơdjă USDA mơng kual Mi kô̆ hăng hră tŭ yap gơnam hơdjă mơng JAS dêh čar Japan. Samơ̆, tui ơi Phạm Hữu Thời bruă pla pơjing mă yua boh thâo phrâo ƀơi Dak Lak dŏ anet raih daih, dŏ kơƀah anom bruă tuh pơ alin hơmâo tơlơi dưi kiăng djru ba hơdôm boh thâo măi mok phrâo mă yua amăng bruă ngă hmua. Yua anun kiăng kơ dưi ngă tui hơdôm hơnong pơkă pơđĭ kyar ngă hmua mă yua boh thâo phrâo hăng đĭ tui rơnoh gơnam đang hmua, tơring čar kiăng đing nao pơhưč tuh pơ alin ngă gêh gal dong kơ anom bơwih ƀong sĭ mơdrô:

“Kiăng kơ dưi ngă tui hơdôm hơnong pơkă gơnam hơdjă mơng blung a truh pơ gơnam pơkra tuč rơnuč truh tơl tơngan kơ mơnuih blơi lĕ tơlơi kiăng kơ anom bơwih ƀong sĭ mơdrô ngă ha amăng plĕ amăng hơdôm gơnam anai. Samơ̆ kiăng kơ dưi ngă tui tơlơi anai hăng boh tŭ yua mơng bruă pơkra pơjing kiăng kơ hơmâo tơlơi dong yua, đing nao mơng djop ƀon lan kiăng kơ djru brơi anom bơwih ƀong sĭ mơdrô gêh gal amăng bruă pơkra pơjing”.

Khua git gai Ping gah tơring čar Dak Lak Nguyễn Đình Trung hmư̆ tơlơi pơgôp hiăp mơng anom bruă tuh pơ alin amăng ngă hmua mă yua boh thâo phrâo

Tui ơi Nguyễn Đình Trung, Ding kơna Ping gah dêh čar, Khua git gai Ping gah tơring čar Dak Lak, amăng hơdră pơđĭ kyar gơnong bruă ngă hmua amăng tơring čar, hrŏm hăng bruă pơplih gơnong bruă ngă hmua tui hơdră tŏ ngă tui tơlơi gal ƀơi rĭm boh ƀon lan, pơlir hăng anih anom sĭ mơdrô, hluai tui ayuh hyiăng pơplih, mut hrŏm jar kmar. Khul apăn bruă Ping gah tơring čar rơkâo gơnong bruă ngă hmua tŏ tui pơplih phrâo hăng pơplih klă dong amăng bruă pơphun bơwih ƀong; đing nao pơđĭ kyar pơlir hăng gơnam rơnoh yôm, pơkra pơjing hơmâo hră tŭ yap, mă yua boh thâo phrâo, gơnam đang hmua hiam, pla pơjing gơnam hơdjă … Tơring čar amra ngă gêh gal kiăng pơhưč anom bơwih ƀong sĭ mơdrô tuh pơ alin amăng bruă ngă hmua. Ơi Nguyễn Đình Trung brơi thâo:

“Tơring čar pơphun bruă pơplih mă yua lŏn mơnai kah hăng dưm dăp glăi hơdôm kual pla pơjing kiăng kơ pơhlôm brơi gơnam tam, djơ̆ hăng tơlơi sit nik lơ̆m anom bruă tuh pơ alin nao pơ tơring čar amra hơmâo sa anih kiăng anom bruă tuh pơ alin kơsem min, pel ĕp hăng pơsit tuh pơ alin. Dua dong lĕ pơlir kơplah wah djop anom bruă. Anai lĕ tơlơi glăm ba mơng tơring čar, tơring čar amra ngă gong amăng pơlir hơbit. Tlâo lĕ, bruă man pơkra anih anom, jơlan glông, dơnao pơkŏng ia hăng hơdôm anih pơkŏn djru brơi hơdôm ring bruă ngă hmua mă yua boh thâo phrâo”.

Kiăng kơ pơplih phrâo amăng pơđĭ kyar ngă hmua mă yua boh thâo phrâo, rơwang thun 2016-2020, tơring čar Dak Lak glăk đing nao jak iâu pơhưč tuh pơ alin amăng hơdôm akŏ bruă phun anun lĕ: Kual ngă hmua mă yua boh thâo phrâo să Ea Kpam (tơring glông Čư̆ Mgar); Kual ngă hmua mă yua boh thâo phrâo să Ea Tu (plơi prong Buôn Ma Thuột); kual ngă hmua mă yua boh thâo phrâo să Hoà Xuân (Buôn Ma Thuột); man pơdong sang măi pơkra pơjing gơnam đang hmua ƀơi Anih tuh tia pơkra pơjing Hoà Phú, Tân An (Buôn Ma Thuột); kual tuh tia pơkra pơjing Phú Xuân (Čư̆ Mgar); kual ngă hmua mă yua boh thâo phrâo Krông Ƀuk (tơring glông Krông Ƀuk).

Siu Đoan: Pơblang