VOV4.Jarai-Hrom hăng pơblih phrâo tơlơi pơmin mă bruă ngă đang hmua, pla pơjing, lu mơnuih ngă hmua, sang bruă ngă hrom bơwih ƀong huă, sang sĭ mơdrô ƀơi Dak Lak hlăk ngă tui bruă lir hơbit amăng bruă ngă hmua pla pơjing. Hơdôm bruă ngă anun, djru mơnuih ngă hmua hơđong pran jua pơkra ming gơnam sĭ mơdrô. Anom ngă ƀong hrom pok prong hơdră mă bruă. Sang bruă sĭ mơdrô hơmâo gơnam blơi hơđong na nao. Lir hơbit pơkra ming sĭ mơdrô tŭ yua, pơđĭ tui rơnoh gơnam sĭ mơdrô, anăp nao bruă ngă hmua hơđong kjăp kơ tơring čar.

Hơdôm thun giăm anai, gơnam sĭ mơdrô hơmâo anăn “Braih hơdjă Thăng Bình HTB” mơ̆ng anom ngă ƀong hrom sĭ mơdrô gơnam đang hmua Thăng Bình, să Čư̆ Kty, tơring glông Krông Bông dưi tŭ mă anăn gơnam sĭ mơdrô OCOP 4 asar pơtŭ gưl tơring čar. Biă mă ñu, akŏ thun 2022, anom ngă ƀong hrom hơmâo kĭ hră sĭ braih hơdjă ba nao pơ dêh čar New Zealand, hăng yak ngă blung a ba sĭ 6 tơn. Ră anai, ană braih Thăng Bình HTB ăt akŏ pơjing 26 boh anih sĭ mơdrô ƀơi 12 boh tơring čar amăng dêh čar ta. Ơi Võ Văn Sơn, Khua anom ngă ƀong hrom sĭ mơdrô gơnam đang hmua Thăng Bình brơi thâo:

“Hlâo adih lir hơbit pioh pơsir tơlơi tơnap tap amăng bruă ngă hmua pla pơjing, samơ̆ tơdơi anai pơsir tơlơi tơnap tap amăng bruă ngă hmua kơ mơnuih ngă hmua laih anun pơsir dơ̆ng tơlơi tơnap tap ĕp anih sĭ mơdrô anun lĕ merketing hơduah mơnuih blơi. Mơnuih ngă hmua hlâo adih kơnong thâo ngă hmua pla pơjing đôč samơ̆ ră anai ba gơnam sĭ mơdrô nao pơ anih sĭ mơdrô khom ngă marketing, hyu ĕp anih sĭ mơdrô anun lĕ yak ngă phrâo anom ngă ƀong hrom djru mơnuih ngă hmua pioh ba gơnam sĭ mơdrô truh pơ anih sĭ mơdrô prong”.

Anom bruă sĭ mơdrô pơtô brơi mơnuih  ngă hmua pla boh vải ƀơi tơring glông Ea Kar hơdră anung hĭ pioh lui sui klă hloh

Bruă pơtrut kơtang amăng bruă ngă hrom pla pơjing, sĭ mơdrô pơjing rai gơnam sĭ mơdrô hơdjă rơgoh, rơnuk rơnua sa bruă mă kiăng ječ biă mă mơ̆ng anom bruă sĭ mơdrô. Pơ anai kông ty pơčruh ngăn Damaca Nguyên Phương, să Phú Lộc, tơring glông Krông Năng, lơ̆m ngă hrom pơlir hơbit sĭ mơdrô, kông ty ƀuăn: mơnuih ngă hmua dưi pơgang ba hơđong laih anun sĭ mơdrô gơnam đang hmua huăi bơbeč sat đơi ôh; dưi hơmâo sang bruă sĭ mơdrô tuh pơ alin djru pơjeh phun pla laih anun blơi abih gơnam sĭ mơdrô. Laih dơ̆ng, anom bruă sĭ mơdrô ăt păp lui mơ̆n gơnam sĭ mơdrô pioh ba sĭ mơdrô, boh tŭ yua dưi wai lăng klă. Yă Nguyễn Thị Thu Phương, khua kông ty brơi thâo:

"Ră anai mơnuih ngă hmua kơnong ngă hmua pla pơjing tui hluai tơlơi gêh găl gơñu dưi ngă đôč. Mơnuih ngă hmua pơjing mă pô tui anun ƀu sa hnong ôh kiăng pơjing rai gơnam sĭ mơdrô hiam pioh ba sĭ mơdrô. Yua kơ anun, djop anom bruă khom ngă hrom kiăng mơnuih ngă hmua pơjing rai gơnam sĭ mơdrô kah hăng pĕ pơhrui djơ̆ hrơi blan, pla pơjing djơ̆ hrơi blan mơ̆n. Ăt kah hăng bruă wai lăng ngă hiư̆m pă kiăng gơnam sĭ mơdrô hiam tŭ yua, ƀu djơ̆ hơjăn mơnuih ngă hmua ôh, djop sang bruă sĭ mơdrô ăt kah hăng anom bruă kơnuk kơna djru mơnuih ngă hmua gum hrom hnun kah mơ̆ng ba glăi boh tŭ yua”.

Samơ̆ ƀuh rơđah, ƀơi Dak Lak hơmâo lir hơbit amăng bruă pơkra ming gơnam sĭ mơdrô mơ̆ng đang hmua dŏ ƀiă đơi, aka ƀu lu ôh, tuh pơ alin kơ bruă pơkra ming aka djơ̆ lăp ôh anun yơh ĕp anih sĭ mơdrô aka ƀu hơđong….Rơđah biă mă ñu gơnam sĭ mơdrô kah hăng ka kao, Dak Lak hơmâo anih pla truh kơ 1.200 ha, samơ̆ bruă ngă hrom anai kiah dŏ ƀơi 200 boh sang anŏ đôč ngă hrom ding kơna anom ngă ƀong hrom, grup ngă ƀong hrom raih daih. Tơlơi anai yơh ngă kơƀah gơnam sĭ mơdrô ba nao pơ anih anom sĭ mơdrô. Ơi Trương Ngọc Quang, Khua kông ty TNHH Ka kao Nam Trường Sơn lăi lĕ:

“Pơđĭ kyar anih pla boh tỏh pioh sĭ mơdrô ră anai ƀơi Dak Lak năng ai hơmâo 1.200 ha kiăng hơmâo jơlan hơdră pơtum lu hloh pioh pơđĭ kyar lu mơta. Mơ̆ng anun djru kơ mơnuih ngă hmua ƀudah anom bruă ngă ƀong hrom hơmâo hơdră ngă kơtang hloh kiăng gơñu thâo hluh kơ bruă ngă hrom lĕ sa amăng hơdôm bruă či kiăng hăng akŏ pơjing rơnoh sĭ mơdrô hơđong kjăp”.

Anom ngă ƀong hrom pơtruh nao rai blơi gơnam sĭ mơdrô mơ̆ng ngă hmua hăng

hơduah ĕp anih sĭ mơdrô

Tui hăng ơi Nguyễn Hoài Dương, Khua Gơnong bruă ngă hmua hăng pơđĭ kyar plơi pla tơring čar Dak Lak, amăng hrơi mông kah hăng ră anai, akŏ pơjing rơnoh sĭ mơdrô hơmâo rơnoh lĕ kiăng pơhlôm hơđong anih anom sĭ mơdrô boh troh đang hmua. Kiăng djru ba kơ bruă ngă hrom Dak Lak      sem lăng hăng ngă tui djơ̆ Hră pơtrun mơ̆ng kơnuk kơna brơi pơtrut ngă hrom, lir hơbit ngă hmua pla pơjing truh kơ bruă sĭ mơdrô.

Amăng anun, pơtum nao kơ jơlan hơdră djru tuh pơ alin kah hăng: Pơkra ming blung a, akŏ pơjing čih anăn sĭ mơdrô hăng lăi pơthâi phun tơdŭ anih anim đang hmua. Ơi Nguyễn Hoài Dương lăi:

“Pơtô brơi djru ngă gêh găl klă hloh kơ djop tơring glông, kual ngă hmua amăng tơring čar. Biă mă ñu hơdôm kual hơmâo tơlơi gêh găl pla pơjing, lu djuai  boh troh yôm, bruă pơtruh nao rai ngă hrom lĕ yôm biă mă amăng bruă pơkra ming gơnam sĭ mơdrô. Pơtong glăi bruă anai gơnong bruă đang hmua rơkâo jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar pơsit akŏ bruă djru gơnam sĭ mơdrô, mơ̆ng anun pơtruh brơi kơ djop tơring čar, kual amăng dêh čar pioh ba sĭ mơdrô gơnam tam boh troh đang hmua kơñ pơgi anai”.

Dak Lak ră anai hơmâo rơbêh 380 boh anom ngă ƀong hrom hăng rơbêh 90 boh sang bruă pơkra ming gơnam sĭ mơdrô, ba nao pơ dêh čar tač rơngiao. Gơnam tam sĭ mơdrô boh troh đang hmua  mơ̆ng tơring čar lĕ, ƀuh ƀô̆ mơta amăng 68 boh dêh čar, kual lŏn amăng rŏng lŏn tơnah, biă mă ñu ba nao truh pơ anih sĭ mơdrô prong dêh čar Mi, Japan, Angle, Prang…..

Anai lĕ hơdôm atur tơlơi gêh găl yôm amăng bruă ngă hrom gah bruă ngă hmua. Tơdah tơring čar Dak Lak tŭ mă tơlơi gêh găl ngă tui lir hơbit pơđĭ rơnoh prăk sĭ mơdrô kah hăng pơblang laih tơlơi jŭ yap mơ̆ng bruă ngă hmua hơđong kjăp anăp nao pơ anih sĭ mơdrô prong.

                                                                                                                                                     Hương Lý pô čih-Nay Jek: Pơblang