VOV4.Jarai - Mơng akŏ thun truh ră anai, mrô mơnuih ƀă klin Covid-19 ƀơi tơring čar Dak Lăk jai lu tui, rim hrơi đĭ rơbêh 1 rơbâo čô mơnuih, ƀing čơđai mơng nge truh 11 thun hơmâo 15-20% amăng mrô ƀă klin. Anai lĕ mrô bơngơ̆t biă mă lơ̆m ƀing čơđai amăng hnưr thun anai aka ƀu tlâ̆o vaccine pơgang Covid-19.

Tơdơi kơ thâo ană nu 7 thun ƀă klin Covid-19, amai Trần Thị Lan ƀơi phường Ea Tam, plơi prong Buôn Ma Thuột ječ ameč iâu telephôn kơ sang ia jrao phường lăi pơthâo tơlơi ruă laih anun kiăng ƀing ơi ia jrao djru lăng ba, pơjrao ană ñu pơ sang. Hăng tơlơi pơtô ba mơng ƀing ơi ia jrao phường, ñu pơđok tui hră pơhing dong, amai Lan hơmâo wai lăng, pơjrao brơi ană ñu kiăo tui nam ruă, tơdơi kơ 3 hrơi duam uh, ră anai ană ñu hơmâo pran laih:

“Hơdôm hrơi blung a ñu duam uh lĕ kâo kiăo tui tơlơi pơtô ba mơng ơi ia jrao, brơi anet mơñu ia jrao duam, pơhrua tui ia jrao plai ƀiă pơtuk hăng ia jrao akha, brơi ƀong huă, mơñum lu ia boh troh. Mơng 3 hrơi duam lĕ kâo lăi pơthâo nao rai rim hrơi laih kơ sang ia jrao”.

Yua ană ñu ruă rơwen dlô mơng anet, anun jing tơdơi kơ thâo ană ñu ƀă klin Covid-19, amai Chu Thị Hậu, ƀơi ƀut plơi 6, phường Tân Hòa, plơi prong Buôn Ma Thuột hơmâo ba ană ñu nao pơjrao Covid-19 ƀơi Sang ia jrao prong Dap Kơdư. Amai Hậu brơi thâo, hơdôm hrơi kiăo tui wai ană ñu pơ sang ia jrao jing hơdôm hrơi glêh, bơngơ̆t kơtang kơtit. Ăt phôn hĭ mơn, tơdơi kơ ƀing ơi ia jrao lăng ba, pơjrao brơi, ană amai Hậu huăi ruă dong tah, mă glăi pran tui hơđăp laih.

“Lơ̆m phrâo ba nao ană kâo duam kơtang biă, ñu pơkrao mơ-ai mơtăm, 2-3 hrơi blung a ñu ƀu ƀong huă ôh, mut rai pơ anai hơdôm hrơi jing ñu plai laih. Hrơi anai ơi ia jrao mă ia adung pơčrang kman glăi”.

Giăm ƀơi sưng ană amai Hậu đih lĕ hơmâo sa čô nge 3 blan ăt ƀă Covid-19 mơn. Amai Trần Thị Thương, amĭ pô anet anai brơi thâo: abih sang ñu mơtăm yơh ƀă Covid-19, samơ̆ kơnong nge anet 3 blan anai đôč ruă kơtang. Bưng mơn, yua pơjrao tañ anun jing ră anai nge anai hơmâo pran laih.

“Nge anet duam, suă pran tañ, mrô oxy amăng drah ñu kơnong hơmâo 52% đôč, ñu suă pran ƀu hơđong ôh, drơi jăn ñu jŭ tit mơtăm. Lơ̆m hơmâo ba nao pơ sang ia jrao, ơi ia jrao brơi suă pran hăng oxy, giong anun nge hơmâo pran glăi laih”.

Tui hăng mrô jŭ yap mơng Anom bruă wai pơgang tơlơi duam ruă tơring Dak Lăk mơng akŏ thun truh ră anai, tơring čar čih pioh hơmâo rơbêh 80 rơbâo čô mơnuih ƀă Covid-19, amăng anun hơmâo năng ai 15 rơbâo čô čơđai mơng 0-11 thun. Yap kơnong amăng 4 hrơi giăm anai, tơring čar Dak Lăk čih pioh hơmâo rơbêh 3.500 čô mơnuih ƀă klin Covid-19 ƀơi hnưr thun 0-11 thun. Mrô čơđai ƀă klin Covid-19 đĭ tui, tơring čar Dak Lăk hơmâo akŏ pơdong kual pơjrao ƀing čơđai ƀă klin Covid-19 ƀơi Sang ia jrao prong kual Dap Kơdư amăng lơ 25/2 laih rơgao. Dong mơng hrơi hơmâo akŏ pơdong kual pơjrao ƀing čơđai ƀă Covid-19 truh ră anai, anom bruă hơmâo čơkă rơbêh 100 čô čơđai F0, amăng anun hơmâo năng ai 60 čô mơnuih suaih hăng glăi mơng sang ia jrao, 43 čô mơnuih glăk pơjrao hăng 3 čô mơnuih ruă kơtang khŏm suă pran hăng oxy.

Ƀing ơi ia jrao glăk krăp lăng tơlơi suaih pral kơ ƀing čơđai ƀă Covid-19

Tui hăng ơi ia jrao Chuyên khoa II, Nguyễn Văn Mỹ, Kơ-iăng khua anom bruă pơjrao čơđai Sang ia jrao prong kual Dap Kơdư, abih bang ƀing čơđai ƀă klinCovid-19 đih pơ sang ia jrao lĕ ƀing čơđai duam kơtang, bơkơhñăk, ruă tơda, pơtah lu, suă pran tañ hơhut, eh čroh, lui mem, lui ƀong huă, SpO2 trun. Amăng anun, hơmâo ƀing čơđai hơmâo tơlơi ruă gah drah, ruă hơtai, drơi jăn ƀu anăm pơgang glăi tơlơi duam ruă...Abih bang čơđai ƀă klin Covid-19 lơ̆m nao pơjrao pơ sang ia jrao lêng suai, hăng glăi mơng sang ia jrao tơdơi kơ 5 hrơi pơjrao. Ơi ia jrao Mỹ brơi thâo, mah suaih, glăi mơng sang ia jrao laih samơ̆ amĭ ama ƀing čơđai ƀu dưi ngă amưng ôh, kiăng krăp lăng tŏng ten. Yua dah tơdơi kơ glăi mơng sang ia jrao, čơđai ăt amuñ bưp tơlơi ruă tơdơi Covid-19 mơn, biă ñu tơlơi ruă MIS-C (Bơbrah amăng drơi jăn). Anai lĕ tơlơi ruă pơglăi kơtang, juăt ƀuh kaih (mơng 2 truh 6 wơ̆t hrơi tơjuh tơdơi kơ čơđai ƀă Covid-19. Tơdah ƀu ƀuh, ƀu pơjrao tañ, čơđai amuñ djai biă:

“Mông phrâo suaih, tơlơi ruă ăt dŏ mơn, jing yôm biă, bruă gơnam ƀong hiam rông drơi, bruă krăp lăng tơlơi suaih pral lĕ yôm biă mă. Khă hnun lơ̆m ƀing ta pơjrao Covid-19 suaih lĕ hơđong yơh, samơ̆ hăng ƀing čơđai lĕ ƀing ta khŏm krăp lăng dong mơng 2 truh 6 wơ̆t hrơi tơjuh, sem lăng čơđai hơmâo nam ruă bơdjơ̆ nao MIS-C mơn, đah mơng thâo ba nao pơ sang ia jrao krăp lăng dong”. 

Bruă akŏ pơdong anih pioh pơjrao brơi ƀing čơđai ƀă Covid-19 jing tơlơi gir run mơng Dak Lăk đah mơng plai ƀiă hơmâo tơlơi ruă kơtang mơng ƀing čơđai, samơ̆ hăng hơdôm tơlơi tơnap tap mơng klin kheng ngă, lơ̆m mrô mơnuih ƀă klin Covid-19 jai hrơi kơtang tui lĕ bruă hơmâo lu čơđai ƀă klin Covid-19 jing tơlơi ƀing ta ƀu thâo anŏ bĕ. Kiăng plai ƀiă hơmâo čơđai ƀă klin hăng ruă kơtang, rơngiao kơ bruă kiăng pơtrut tañ tlâ̆o vaccine pơgang Covid-19 kơ ƀing čơđai lĕ amĭ ama ƀing čơđai kiăng ngă tui tơlơi pơtrun 5K hăng ngă tui djơ̆ hơdră wai lăng, krăp lăng pơjrao brơi čơđai tui tơlơi pơtô ba mơng anom bruă ia jrao./.

Nam Trang: Čih - Siu H’Mai: Pơblang