VOV4.Jarai-Hăng rơnoh čih pioh hơmâo 500 čô mơnuih ƀă kman duăm ruă djơ̆ klin amăng 10 hrơi blung a blan 1, tơring glông Lak jing tơring glông ƀơi Dak Lak ră anai dŏ yap anih mriah, hnong pơkă hŭi rơhyưt hloh klin ngă, hŭi ƀă kơtang biă mă. Ƀơi anăp kơ tơlơi hŭi rơhyưt klin Covid 19, lu tơhan djop anom bruă amăng tơring čar Dak Lak tañ kăng pơpha anih, pioh pơkă hnong hŭi rơhyưt hăng tui kru, hơduah ĕp guang dar kual klin ngă kơtang, khut khăt pơhrŏ ƀiă mrô mơnuih ƀă klin, pơtrun hĭ hnong hŭi rơhyưt klin ngă, pơgang tơlơi mơak kơ mơnuih ƀôn sang ngă yang thun phrâo djuai ania ta ƀong Tết rơnuk rơnua mơak klă.

Jing hĭ F1 lơ̆m hơmâo jĕ giăm bơ ră ruai hăng mơnuih ƀă klin yua ƀu thâo ôh ƀơi să Dak Nuê, amai H’Phil Nêung, ƀôn Bang, să Dak Liêng, ră anai dŏ mă bruă ƀơi să Dak Nuê brơi thâo, blung a ăt hŭi mơ̆n, tơdơi kơ anun ñu iâu telephôn kơ sang ia jrao să laih anun ƀing ơi ia jrao pơtô brơi hơdră brơi dŏ pơčlah mă hơjăn pơ sang anŏ ăt kah hăng ngă tui hơdôm tơlơi pơtô pơgang klin, ñu ngă tui djop, djơ̆ brơi abih mơnuih amăng sang anŏ ngă tui.

Tơring glông Lak kơtưn tlâ̆o vaccine pơgang Covid 19 kơ mơnuih ƀôn sang

Yua kơ anun, abih sang anŏ ñu huăi hơgĕt ôh, dưi găn rơgao hĭ klin laih anun anŏ sư̆ rơbư̆ lơ̆m hnang blung aka ƀu thâo. Amai H'Phil brơi thâo, tơdơi kơ tal ƀiă tra ƀă klin, ñu hăng sang anŏ thâo hluh rơđah hloh kơ tơlơi hŭi rơhyưt mơ̆ng klin Kheng laih anun ăt thâo rơđah hloh mơ̆n kơ tơlơi pơtrun ngă tui pơgang klin:

"Lơ̆m thâo ta hơmâo jĕ giăm ră ruai hăng mơnuih F0 ƀă klin tui anun ăt bơngơ̆t mơ̆n samơ̆ blơi hla plang, hla boh kruăi, rơya hăng hơtŭk kơhul mơtam, tuh ia jrao hơdrap kơhul sa hrơi 1-2 wơ̆t mơguah hăng tlam, laih anun jeñ toih, rơsun hơtŭk ia dưm nao amăng ia hlor pơ-iă laih anun ta hrip. Kâo tui anun, tŭ yua biă mă, kâo ƀuh abih amăng sang anŏ gơmơi huăi ƀă klin ôh”.

Să Dak Nuê ră anai sa amăng 2 boh anih hơmâo klin lu mơnuih ƀă amăng tơring glông Lak. Nai sĭ ia jrao Đặng Thị Mỹ Hạnh, Kơ-iăng Khua sang ia jrao să Dak Nuê brơi thâo: Mơ̆ng lơ 17/12 thun hlâo truh ră anai tơlơi pơhing klin amăng să ƀă lu biă mă, tơnap tap mơ̆n yua hơmâo lu anih ƀă klin amăng plơi pla, lăp gleng nao lĕ pơ ƀôn Pai bi hơmâo 80 čô mơnuih ƀă.

Anih klin anai, să khom guang dar hĭ amăng ha boh plơi laih anun ngă tui hơdră tui kru, hơduah ĕp mơnuih jĕ giăm amăng să. Hơmâo đơ đa ƀu gưt ngă hrom ôh, sang ia jrao să khom brơi mơnuih ngă bruă nao tơl hmua, jak glăi brơi mă ia khak pioh pơčrang laih anun pơtô lăi mơnuih ƀôn sang thâo hluh. Amai Hạnh lăi lĕ, kơƀah anŏ ngă hrom mơ̆ng mơnuih ƀôn sang  yơh hŭi biă klin ƀă hyu kơtang amăng tơring glông anai:

“Ƀơi plơi pla gơmơi bưp tơlơi tơnap tap hloh lĕ yua tơlơi juăt mơ̆ng mơnuih ƀôn sang, ƀing đah rơkơi juăt mơñum tơpai hrom sa đing, čeh tơpai, dua lĕ dŏ hrom sa boh sang lu mơnuih, lu hnơr, pơtô laih mơ̆n samơ̆ tơnap yua aka ƀu thâo pơblih ôh tơlơi juăt hơđăp.

Dua dơ̆ng lĕ, lơ̆m jĕ giăm hăng ƀing F0 lĕ arăng ƀu gưt nao pơ anih brơi dŏ pơčlah ôh, gơñu kâo duăm ƀiă kơ ta mơ̆ng nao, kâo hlăk găng añrăng đôč, arăng ƀu gưt nao ôh, Khua mua git gai tơl khua git gai ping gah să, khua jơnum min mơnuih ƀôn sang să nao tơl sang pioh jak iâu, pơtrut pơsur brơi pơgang klin".

Nai ia jrao tơring glông Lak mă ia khak pơčrang kman kơ mơnuih

arăng đăo đing hŭi ƀă klin

Tui hăng ơi Nguyễn Thanh Hưng, Khua git gai Ping gah să Dak Nuê, tơring glông Lak lăi, truh ră anai să hơmâo čih pioh rơbêh 250 čô mơnuih F0. Him lăng  anŏ ƀă hyu ăt lu đôč tơdah gong gai kơnuk kơna să ƀu ngă tui khut khăt, kơtang hloh pơgăn klin phrâo anai. Khul git gai pơgang klin să jơnum hăng ngă tui khut khăt pơtong lăng phun ñu mơ̆ng pơpă klin hơđuh rai kơtang:

“Ƀing gơmơi juăt jơnum pơtô lăi ƀing khua mua amăng plơi, brơi khom hyu pơtô lăi kơ mơnuih ƀôn sang boh nik ñu amăng bơyan či ngă yang thun phrâo djuai ania, khom ngă tui djơ̆ 5 mơta hơdră pơgang klin. Mơ̆ng anun, pơgang klin amăng să gơmơi ƀuh hơdră 5 k jing ngă tui 5 mơta hơdră pơgang klin ăt klă hloh, boh nik ñu truă bơnal gôm ƀô̆ laih anun dŏ ataih tơdruă rơbêh dua met, ƀu dưi pơtum lu mơnuih sa bit, hŭi klin ƀă hyu.

Amăng bơyan Tết pơ anăp anai gir hyu ĕp lăng kiăng thâo tong ten amăng să kiăng pơtă pơtăn mơnuih ƀôn sang thâo hluh, ngă tui djơ̆ amăng tơlơi dŏ dong ƀong huă pơhiăp nao rai ăt khom truă bơnal gôm ƀô̆ pioh pơgang klin”.

Ơi Phạm Phú Anh, Kơ-iăng Khua anom bruă ia jrao tơring glông Lak brơi thâo, ƀơi anăp kơ tơlơi tơnap klin ƀă hyu, tơring glông hơmâo ngă tui hơdră pơtrut kơtang hyu pơtô lăi, pôr pơthâo pioh mơnuih ƀôn sang thâo hăng ngă tui 5 mơta tơlơi pơtrun pơgang klin, pơtrut bruă tlâ̆o pơgang vaccine, kiăng abih blan 1 abih bang amăng tơring glông dưi djop 90% mrô mơnuih mơ̆ng 18 thun pơngŏ tlâ̆o djop 2 arăt vaccine laih anun prăp lui tlâ̆o arăt tal 3 dơ̆ng kơ ƀing amuñ ƀă, ƀing ngă bruă giăm mơnuih ƀă klin hăng tlâ̆o djop brơi kơ čơđai mơ̆ng 12-17 thun.

Tơring glông ăt akŏ pơjing anih pơjrao kơ ƀing F0 pơtum pơ sang ia jrao hơđăp djop 50 boh sưng đih pơjrao ƀing duăm djong. Khă hnun ră anai anih anai aka ƀu pok ôh, hlăk dŏ tơguan tơdah hơmâo F0 ba nao mơtam, ƀudah tŭ jum giong ba nao pơ anih pơjrao mơnuih ruă Covid 19. Bruă ngă kăng anih, pơgang klin, krăo lăng ƀơi hơdôm anih amuñ ƀă ăt hơmâo tơring glông pơphun ngă djơ̆ mơ̆n:

“Mơta sa lĕ pơkjăp glăi bruă pơhlôm pơgang klin amăng tơring glông, hrom hăng bruă anai, khua mua git gai pơgang klin mơ̆ng tơring glông truh pơ să, plơi pla, pơ să lĕ akŏ pơjing khul nai ia jrao hyu pơjrao tơl sang. Gơnam yua mă bruă lĕ djop mơ̆n, djop sang ia jrao hơmâo oxy soh, hơmâo măi Sensor pioh pơkă oxy amăng drah, đing pơkă anŏ hlor drơi jăn, ia jrao gun lĕ ăt prăp lui djop laih, pơtô hrăm kơ ƀing nai ia jrao wai lăng hăng pơjrao mơnuih ƀôn sang amăng plơi, pơtô brơi hơdră test hmar amăng plơi pla, kiăng tañ ƀuh F0'’.

Tơlơi gum hrom khut khăt mơ̆ng djop sang bruă hăng gong gai kơnuk kơna amăng tơring glông Lak hơmâo ba glăi boh tŭ yua klă hiam hơdôm hrơi giăm anai, mrô mơnuih ƀă klin hrŏ trun laih. Anai lĕ tơhnal ƀuh klă tơring glông Lak tañ pơblih hĭ ia iom mriah hŭi rơhyưt jing anih plai ƀiă hŭi rơhyưt, kiăng anăp nao jing glăi anih ia mơtah rơnuk rơnua huăi hơmâo mơnuih ƀă klin phrâo dơ̆ng.

Nam Trang pô čih-Nay Jek: Pơblang