VOV4.Jarai - Hơdôm bôh tơring čar Dăp Kơdư yak rơgao thun Tân Sửu bă kơ tơlơi tơnap yua kơ klin Covid-19, hmâo bôh tơhnal lăp pơtrut pơsur biă amăng abih bang hơdôm tơhnal pơkă bruă mă amăng sa thun. Lăng yôm hơdôm bôh than dưi ngă mơ̆ khom gir run kah mơng dưi ngă, kơđiăng hăng tơlơi lông dô̆ gah anăp, Dăp Kơdư glăk bă kơ tơlơi čang rơmang hăng pran pơsit amăng sa thun phrâo pơsir nam rơka hơđăp, pơgăn hơdôm tơlơi amra truh phrâo pơđĭ rah rơnoh pơđĭ kyar.

Giăm truh Tết Nhâm Dần, tuai čuă ngui plơi prong Đà Lạt, tơring čar Lâm Đồng kah hăng dik dăk tơdơi kơ sa mlăm pit wor. 1840 bôh sang jưh tuai hmâo rơkâo hlâo pơjưh abih laih amăng sa blan; hơdôm homestay hmâo pơhrôp ƀơƀlip kiăng čơkă tuai. Đang bơnga plơi prong hăng hơdôm kual ngui ngor ƀuh pơsôh hloh jua hơdôm grŭp tuai pơhiăp tlao. Ơi Phan Minh Trường, Khua git gai Đang Ánh Sáng Đà Lạt, sa amăng hơdôm kual ngui ngor phrâo hăng rơnuk anai brơi thâo: Ñu lăng tui kơjăp tơlơi klin Covid-19 ngă, ƀuh klin ƀơi hơdôm ƀôn prong pơprong leng kơ dưi ngă hơdư̆ klă biă. Ñu mưn ƀuh rơđah gơnong bruă tuai čuă ngui hmâo pơphun laih bruă hơkrŭ glăi. Hăng kiăng bư̆ bôr đĭ kơ tơhnal ngă tui, anom bơwih ƀong hmâo pơdŏng laih sa glông bruă pơgang pơgăn klin kơjăp.

“Ƀing gơmơi prăp lui djop gơnam yua pơgang pơgăn klin kơ mơnuih mă bruă, mơng bơnal gôm adung mơbah truh kơ mơnil pơgang ia čač, gơnam pơgang tơngan. Tuai nao pơ̆ kual Ánh Sáng lĕ leng kơ dưi pơkă lăng ayuh pơ-iă drơi jăn, rơkâo rao tơngan hăng ia pơdjai kơman hlâo kơ mut nao čuă lăng. Ƀing gơmơi hmâo prăp lui djop gơnam yap wot jơlan gah pơgang pơgăn klin, ƀu djơ̆ kơnong kơ lăi pơthâo amăng anom ôh mơ̆ dô̆ ngă hră rơkâo hăng Anom ia jrao phường 8 hăng Gơnong bruă ia jrao tơring čar Lâm Đồng dong”.

Ăt kah hăng Lâm Đồng, tơring čar Daklak glăk hmâo hơdôm gru nam hơkrŭ glăi tañ mơng bruă bơwih ƀong mơnuih mơnam. Klin ruă Covid-19 dưi pơgăn amăng rơbêh kơ 2 blan rơnuč thun, mrô mơnuih phrâo ƀă ƀu lu đơi ôh bơhmu hăng mrô mơnuih tơbiă mơng sang ia jrao; hơdôm rơwang bruă prong gah jơlan nao rai, hnoh ia dưi pơphun gah rơnoh bruă; plơi pla phrâo dưi pơdŏng tañ hloh kơ kơčăo bruă, hmâo ngă lu mơnuih tuh pơplai hmâo pran đăo gơnang hơduah ĕp truh kih ƀơi tơring čar. Yă Nguyễn Thị Thanh Thuỷ, sa čô mơnuih tuh pơplai ƀơi plơi prong Biên Hòa, tơring čar Đồng Nai lăi lĕ, yak rơgao klin ruă Covid-19, Daklak hăng sa dua bôh tơring čar Dăp Kơdư hmâo pơdah laih nua yôm pha ra, jing hơdôm anih anom lăp dô̆ hơdip, anun hmâo anô̆ gal bơkơtưn rơđah biă.

“Amăng 5 bôh tơring čar mơng kual Dăp Kơdư lĕ Daklak dưi bơkơtưn prong biă, hmâo ayuh hyiăng, lŏn drŏn kah hăng Lâm Đồng. Nao hrom hăng anun lĕ anom mă bruă ƀơi Daklak dưi hmâo Kơnuk kơna đing nao biă, hmâo jơlan đuăi hmar, jơlan nao rai ƀơi tơl hơdôm bôh să, sang ia jrao hmâo abih. Nua ñu kơnong kơ ha mơkrah ƀudah 1/3 bơhmu hăng Lâm Đồng ră anai hăng akă hmâo tơhnal blơi abih gơnam tam pioh sĭ glăi mơn”.

Thun 2021, hơdôm bôh tơring čar Dăp Kơdư bưp hơdôm tơlơi tơnap akă hmâo ôh mơng hlâo adih, samơ̆ ăt lĕ thun ngă giong prong hơdôm bruă pơkă bơwih ƀong – mơnuih mơnam. Sa dua bruă hmâo yak rơgao tơlơi tơnap, pơphun rơwang truh kih phrâo. Kah hăng tơring čar Daknông, nam rơka mơng tiu dưi pơjrao suaih laih, tiu sĭ kơ dêh čar tač rơngiao mơng tơring čar thun 2021 đĭ 30 wot bơhmu hăng thun 2020; ƀơi tơring čar Daklak, Kontum hăng Gialai, kơ su lĕ hmâo dŏng glăi laih lu thun ăt dưi mă glăi mơn nua ñu, hăng prăk pơhrui glăi rơbêh kơ 400 klăk dolar Mi. Yak truh thun 2022, hrom hăng tơlơi hơkrŭ đĭ anô̆ gal mơng phun pla sui thun mơng hlâo, Dăp Kơdư ăt ngă giong mơn lu rơwang bruă apui yua pơkra glăi, măi mok pơkra gơnam tam hăng ngă pơhư̆č dong hơdôm rơtuh rơwang bruă phrâo. Pel ĕp mơng hơdôm bôh tơring čar brơi ƀuh, anih anom tuh pơplai rơhaih, hră pơ-ar rơđah rơđông jing tơlơi mơ̆ hơdôm bôh anom čang rơmang hloh amăng hơdôm hrơi pơ̆ anăp. Hăng anai, ăt lĕ tơlơi pơkôl kơtang mơng hơdôm tơring čar kual Dăp Kơdư, kiăng pơplih phrâo hơdôm tơhnal pơkă gep dua mơta mơng thun 2022. Ơi Nguyễn Hữu Quế, Khua Gơnong bruă wai lăng kơčăo bruă hăng tuh pơplai Gialai, brơi thâo:

“Ƀing gơmơi glăk gum hrom hăng Gơnong bruă kông ngăn dlai klô rơhuông adai lŏn mơnai pơtô brơi ƀing tuh pơplai ruah mă hơdôm anih anom gêh gal, ngă hiưm hơpă kơnong kơ pơ ala glăi hăng prăk yua ƀiă, kiăng ba glăi bôh tơhnal prong hloh. Kiăng dưi hmâo tơhnal pơkă anun ƀing gơmơi amra pơplih pơkra hră pơ-ar abih bang hăng ƀing gơmơi amra pel ĕp glăi hơdôm glông bruă ngă hră pơ-ar. Tơlơi hơget dô̆ gun, ƀu djơ̆ hăng tơlơi pơkă mơng tơlơi phiăn lĕ khom ba tơbiă hăng gưl hmâo tơlơi dưi lui hĭ, kiăng ngă gal brơi klă hloh kơ pô tuh pơplai”.

Covid-19 yak blung a dưi pơgăn, hơdôm bruă bơwih ƀong gal hloh hmâo hơkrŭ glăi, lu anô̆ gal phrâo dưi pok tơbiă, hơdôm bôh tơring čar kual Dăp Kơdư hmâo gru than pioh čang rơmang kơ sa thun đĭ kyar. Khă hnun hai, hơdôm bôh tơring čar thâo rơđah mơn Covid-19 ăt jing tơlơi pơhuĭ prong, ngă gun hơdôm kơčăo bruă pơđĭ kyar. Kiăng pơplih tơlơi čang rơmang jing hĭ sit nik, kiăng biă pran jua gơgrong prong mơng abih bang glông bruă kơđi čar hăng djơ̆ pran hrom mơng mơnuih ƀôn sang hăng anom bơwih ƀong. Tui hăng ơi Nguyễn Đình Trung, amăng hơdôm hrơi jai hrơi hmâo lu tơlơi tơnap, tơlơi lông lĕ bruă gơgrong hăng tơlơi mơng hơdôm gưl Ping gah hăng gong gai khom prong; mơnuih apăn bruă, mơnuih ping gah khom ngă gru ba jơlan hlâo. Daklak amra ngă abih bang kiăng pơplih tơlơi čang rơmang thun 2022 jing hĭ sit:

“Jai bưp lu tơlơi tơnap tap, tơlơi lông lĕ jai khom ngă tui bruă gum hrom hơbit pran jua prong amăng bruă pok pơhai hơdôm bruă mă hmâo ba tơbiă; pơdŏng khul mơnuih ping gah hmâo djop bôh thâo dưm kơnar hăng bruă mă. Thun 2022 pơkă hlâo tơlơi truh amra tơnap dong. Yua anun, Grŭp apăn bruă Ping gah tơring čar hmâo črâo ba abih bang glông bruă kơđi čar amăng ngă tui hơdôm bruă mă, kiăng ngă klă rah bruă pơgang pơgăn klin hăng hơkrŭ glăi rah pơđĭ kyar bruă bơwih ƀong mơnuih mơnam mơng tơring čar”.

Yak mut thun phrâo Nhâm Dần 2022, hơdôm bôh tơring čar Dăp Kơdư hmâo djop laih apui yua, amra prăp lui kơ hơdôm tơlơi lông gah anăp. Thun 2022 amra sa thun pơđĭ kyar, sa thun pơjrao suaih. Anun ƀu djơ̆ kơnong kơ tơlơi čang rơmang ôh mơ̆ ñu dô̆ jing pran pơsit bruă kơđi čar hăng tơlơi prăp lui djop hơdôm tơlơi kiăng pioh giong hơdôm bruă prong./.

Dương Đình Tuấn: Čih – Siu H’ Prăk: Pơblang