VOV4.Jarai - Ơi Pyoh (tơkeng thun 1959, ƀơi plơi Pơ Chak, să H’Ra, tơring glông Mang Yang, tơring čar Gialai) brơi thâo, mơng akô̆ thun 2021 truh ră anai, klin Covid-19 ngă tơlơi hơdip neh wa amăng plơi bơdjơ̆ nao lu biă. Rơwang blung a, neh wa bơngot biă. Khă hnun hai, gơnang kơ dưi hmâo tơlơi lăi pơhing mơng gong gai plơi pla, biă ñu lĕ ƀing mă bruă gah ia jrao, neh wa hmâo lu laih tơlơi pơplih amăng tơlơi hơdip mơda rim hrơi hăng bơwih ƀong huă kiăng juăt tui, pơhlôm klă amăng klin ruă ngă. Ră anai, bruă gôm adung mơbah, pơdjai kơman hăng djă pioh rơwang ataih nao rai ƀơ ƀrư̆ jing juăt laih mơng drơi pô ơi Pyoh hăng sang anô̆. Ơi Pyoh brơi thâo:

 “Klin ruă Covid-19 ngă na nao, anun čang rơmang djop mơnuih ngă tui klă bruă pơgang hlôm hlâo klin ruă kah hăng gôm adung mơbah kiăng pơgang drơi pô ăt kah hăng djop mơnuih. Hmâo tơlơi suaih pral lĕ bruă bơwih ƀong huă mơng truh kih. Bơni kơ Ping gah, Kơnuk kơna lăng ba, pơphun tlâ̆o vaccine pơgang klin, pha brơi bơnal gôm adung mơbah kơ mơnuih ƀôn sang. Kâo amra gir run ngă tui hăng pơsur sang anô̆, plơi pla ngă klă, kiăng klin ruă ƀu lar hyu, kiăng djop mơnuih suaih pral”.

Ayong Rčom Thuân, dŏ ƀơi plơi Mơ Nông Yố 1, să Ia Ka, tơring glông Čư̆ Pah hơmâo 5 ar hmua pơdai hăng 1 ektar đang kơphê. Lơ̆m klin Covid-19 hơđuh đĭ, ñu hăng neh met wa amăng plơi ăt nao ngă hmua mơn kiăng kơ pơhlôm brơi tơlơi hơdip mơda. Yua ƀu hơmâo prăk kak, ngă kơ đang kơphê ƀu hơmâo prăk tuh pơ alin yua anun pơhrui glăi ƀu hơmâo ôh. Amăng thun 2022, lơ̆m klin Covid-19 pơgang hĭ yơh, neh met wa đing nao bơwih ƀong huă kiăng kơ hơmâo lu dong prăk pơhrui.

“Amăng 2 thun klin kheng lar hyu neh met wa ăt nao ngă hmua mơn, mơ̆ ƀu ngă bruă hơget pơkŏn ôh, tơlơi hơdip tơnap tap biă mă, djop plơi pla lêng kơ tui anun soh. Amăng thun 2022 klin dưi pơgang hĭ yua anun neh met wa gêh gal amăng bruă bơwih ƀong huă, dưi nao pơ anai pơ adih ĕp prăk, ƀing gơmơi ăt dưi ngui ngor atông čing hring hơgor, yua anun ƀing gơmơi hok mơ-ak biă mă”.

Hơdôm hrơi rơgao klin ruă Covid-19 ngă tơnap, bơdjơ̆ nao djop tơlơi hơdip mơda, bruă mă mơng mơnuih ƀôn sang amăng kual asuek, ataih, kual djuai ania ƀiă dô̆ mơng tơring čar Kontum. Ƀơi anăp tơlơi anai, gong gai hăng gơnong bruă ia jrao mơng tơring čar hmâo laih lu jơlan gah hmao tlôn pơgang pơgăn klin ruă, hơđong tơlơi hơdip mơda hăng hơkrŭ glăi bruă bơwih ƀong huă. Ơi A Bông, ƀơi plơi Kon Leng, tơring kual Măng Đen, tơring glông Kon Plông đăo gơnang kơ hơdôm bruă pơgang, pơgăn klin ruă Covid-19 hăng hơkrŭ glăi bruă bơwih ƀong huă mơng gong gai hăng gơnong bruă ia jrao ƀơi plơi pla:

“Hơdôm hrơi rơgao, yua kơ klin ruă ngă tơnap, ngă lar hyu amăng plơi pla anun mơnuih ƀôn sang hlơi hlơi leng kơ huĭ. Khă hnun hai, gơnang kơ hmâo Ping gah, Kơnuk kơna lăng ba, gơnong bruă ia jrao djru gum hơdôm hrơi jê̆ hăng anai klin ruă ngă plai ƀiă laih, neh wa hơđong pran jua pơđĭ kyar bơwih ƀong. Kâo đăo gơnang kơ tơlơi git gai mơng Ping gah, Kơnuk kơna, tơlơi gum djru mơng gơnong bruă ia jrao, tơlơi gum hrom sa pran mơng abih bang mơnuih ƀôn sang amăng pơgi kơdih anai klin ruă amra dưi pơgăn hĭ. Ră anai, kah hăng abih bang hơdôm bôh tơring glông amăng tơring čar Kontum klin ruă kah hăng ƀu ƀuh dong tah, mơnuih ƀôn sang mơ-ak pran jua, hơđong pran jua bơwih ƀong huă ngă đang hmua”.

Tơdơi kơ giăm 3 thun bưp tơnap tap yua bơbeč mơng klin Covid-19, kông ti TNHH Êđê Café kơ ayong Y Pôt Niê, ƀơi plơi Kla, să Drai Sap, tơring glông Krông Ana, tơring čar Dak Lak ăt gir run tŏ tui mă bruă hăng hơđong amăng bơwih ƀong sĭ mơdrô. Hăng lu plang pơhing phara, tŭ mă hơdôm ứng dụng amăng internet kiăng kơ lăi pơthâo hăng sĭ gơnam tam yua anun kông ti ăt hơmâo lu mơnuih blơi gơnam amăng lŏn ia hăng ba sĭ mơdrô pơ tač rơngiao anun lĕ Japan, Hàn Quốc, Singapore. Ayong Y Pôt Niê brơi thâo, hrŏm hăng bruă tŏ tui na nao amăng bruă mă, amăng hơdôm hrơi anai, kông ti ăt rơkâo hơdră djru mơng gong gai kiăng kơ djru brơi mơnuih ƀon sang pla glăi kơphê, plih hĭ đang kơphê tha, pĕ pơhrui ƀu hơmâo kiăng kơ pla djuai kơphê phrâo mơboh hăng hiam hơdjă ba hyu sĭ mơdrô mơng kông ti, mơng anun pơgôp đĭ tui prăk pơhrui brơi mơnuih ƀon sang.

“Mah găn rơgao thun blan tơnap tap yua bơbeč mơng klin kheng samơ̆ amăng thun blan anai kông ti Êđê Café glăk gir run gum hrŏm, djru brơi neh met wa pla glăi kơphê, buč hĭ hơdôm phun kơphê tha hăng pla glăi pơjeh phrâo, kiăng pơhrui hơmâo ƀiă dong, laih dong djru brơi kmơk, anah phun sầu riêng kiăng kơ pla pơplah amăng đang kơphê kơ mơnuih ƀon sang”.

Ƀơi tơring čar Lâm Đồng, ngă juăt pơhlôm, pơplih tañ, wai lăng ba glăi bôh tơhnal klin Covid-19, djop bruă pơđĭ kyar bơwih ƀong – mơnuih mơnam mơng tơring čar hmâo hơđong glăi kah tơđar laih. Amăng anun, rơngiao kơ bruă wai lăng tuai čuă ngui hăng hơdôm bruă bơwih ƀong sĭ mlia, tơlơi ngă đang hmua mơng mơnuih ngă đang hmua hmâo tañ juăt laih, mơnuih ngă đang hmua tuh pơplai dong, pok prong bruă bơwih ƀong huă, pơđĭ tui bôh tơhnal mơng bruă ngă đang hmua. Tui hăng ơi Đa Guot Vinh, Khua Khul mơnuih ngă đang hmua tơring čar Lâm Đồng, hmâo bôh tơhnal anai lĕ gơnang kơ pran pơsit prong mơng Kơnuk kơna amăng pơtrut ngă tui dua mơta bruă sa wot pơđĭ kyar bơwih ƀong rah, ngă klă rah bruă pơgang pơgăn klin, tañ ngă hơđong glăi kah hăng hlâo adih. Ơi Đa Guot Vinh, pơsit:

“Tơlơi klin ruă Covid-19 ƀơi tơring čar hmâo plai ƀiă laih, yua anun yơh bruă bơwih ƀong huă ngă đang hmua mơnuih ƀôn sang amăng tơring čar kah hăng pơwot glăi kah hăng hlâo adih laih. Ƀu dô̆ hmâo hlơi huĭ ƀudah bŏng glăi hăng tơlơi ƀu hơđong kơ bruă sĭ gơnam tam kah hăng hơdôm hrơi blan klin kheng ngă anun ôh. Ră anai bruă bơwih ƀong huă ngă đang hmua mơng neh wa glăk dưi hmâo hơdôm gưl, hơdôm gơnong bruă đing nao hăng djru bruă bơwih ƀong huă tui djơ̆ kơčăo bruă. Khul mơnuih ngă đang hmua tơring čar ăt hmâo pok pơhai mơn hơdôm bruă gum djru, pơsur mơnuih ngă đang hmua kơtưn ngă đang hmua, pơđĭ klă gơnam tam pơhrui glăi hăng nua gơnam tam”.

Siu H’ Prăk – Siu Đoan: Pơblang