Ƀattô hyu mă akan mŏng ơi Trần Quang Vịnh, dŏ ƀơi phường Hoài Nhơn Đông, tơring čar Gia Lai, phrâo nao truh pơ tơdrun kompan Quy Nhơn jưh pơdơi tơdơi kơ hyu amăng ia rơsĭ sui hrơi. Jua ƀattô mơñi, dik dăk, tơlơi iâu tơdruă ueng uang, pô pơdŭ pơdŭ kơ ñu, pô yong yong kơ ñu bai akan hơdang mơ̆ng ƀattô ba đĭ pơ hang, ơi Vịnh ăt aka ƀu hăt pơdơi ôh. Bruă blung a ñu ngă lĕ, ĕp glăi abih hră pơar, gơnam yua măi krăp lăng jơlan ƀattô nao hăng ngă giong hră pơar ba pơdah kơ sang bruă kơnuk kơna hơmâo tơlơi dưi sem glăi djơ̆ tơlơi pơkă. Anun lĕ, mơnuih juăt hyu amăng ia rơsĭ kah ơi Vịnh pơgang mă jơlan ƀattô nao pơ anăp, hyu mă akan hơdang mơ̆ng gơñu laih anun djru hrŏm amăng dêh čar ta bong glăi anăm ngă soh tơlơi pơtrun hyu mă akan hơdang amăng ia rơsĭ jar kmar pơtrun IUU.

“Măi krăp lăng jơlan nao pok hrơi mlam, kiăng pơđing hmư̆ tơlơi pơhiăp, mă rup gơmơi mơ-it glăi kơ gong gai kơnuk kơna, hră pơar pơsit dưi hyu mă akan hơdang tui Hră pơtrun mơ̆ng Kơnuk kơna, ngă djơ̆ ƀu dưi soh glăi tơlơi phiăn pơkă ôh. Trun nao amăng kual ia rơsĭ khom hơmâo djop hră pơar, tơbiă mơ̆ng tơdrun, mut nao amăng tơdrun khom pơdah thâo djop hră pơar. Hyu mă akan hơdang khom ngă tui djơ̆ tơlơi phiăn pơkă, hră pơtrun kơ ta. Ƀing gơmơi ăt thâo hluh laih, ngă soh tơlơi phiăn lĕ, kơnuk kơna bơkơhmal yơh hŏ”.

Ƀu kơnong ngă tui djơ̆ tơlơi pơkă hră pơtrun đôč ôh, hơmâo gơnam yua pơkă hnơ̆ng anŏ rơnuk rơnua djơ̆, tơlơi thâo hluh djop khom hyu trah akan hơdang, anăm nao rơgao ling pơkă guai ia rơsĭ arăng ôh, dưi hơmâo mơnuih ƀôn sang mă akan hơdang tơring čar Gia Lai pơsit rơđah laih. Khua mơgăt ƀattô ơi Nguyễn Văn Minh dŏ ƀơi phường Hoài Nhơn Đông brơi thâo, hơdôm tơlơi pơkă bruă pơtrun sem lăng rĭm hrơi mơtam, ĕp tong ten biă mă jing sa črăn amăng bruă khom ngă sit trun nao amăng kual ia rơsĭ pơ ataih.

“Tơlơi pơtrun mơ̆ng Kơnuk kơna lĕ khom ngă tui djơ̆, hră pơar khom djop mut tơbiă amăng tơdrun kompan pơdah brơi lăng djop, gơnam yua pông kơsu pơhlom ƀlung ia, gêt pơčruih apui ƀong hơmâo soh. Ngă soh ling pơkă guai ia rơsĭ dêh čar tač rơngiao lĕ ră anai, mơnuih ƀôn sang sit mơ̆n ƀu khin nao tơl ôh”.

Mơ̆ng akŏ thun 2025 truh ră anai, tơring čar Gia Lai ƀu čih pioh anăn ƀattô pơpă ôh ngă soh glăi tơlơi pơkă bruă pơtrun hyu mă akan hơdang tui tơlơi phiăn IUU jar kmar. Đại uý Lê Văn Hòa, Khua sang bruă ĕp lăng gah tơhan pơgang guai dêh čar Mũi Tấn, Khua mua tơhan pơgang guai tơring čar Gia Lai brơi thâo, boh tơhnal dưi ngă anai, hơmâo tơlơi gum hrŏm lu mơ̆ng tơhan hyu tir amăng ia rơsĭ, krăp lăng tong ten biă mă, lăi pơthâo kơ ƀing hyu mă akan hơdang anăm ngă soh tơlơi pơkă nao rơgao ling. Ƀơi anih tơdrun kompan đĭ trun mă akan hơdang, ƀing tơhan pơgang guai dêh čar nao ĕp rĭm boh ƀattô, song nan anet prong lơ̆m hlâo či nao, phrâo glăi truh pơ anih jưh či hang ia rơsĭ laih anun pơtô brơi mơnuih ƀôn sang ngă djơ̆ tơlơi phiăn.

“ Anom bruă gơmơi pơphun na nao pơtô lăi mơnuih ƀôn sang hyu mă akan hơdang tơdơi kơ glăi mơ̆ng hyu mă akan hơdang mutt ƀơi tơdrun akan, khom hơmâo gru kơnăl pơčrang mă QR kiăng thâo bruă ngă soh glăi mơ̆n hăng tơlơi pơtrun IUU. Hlơi ngă soh lĕ, anom bruă ngă hră pơtrun bơkơhmal kiăng tañ arăng lơ̆m lui hĭ hră kak kơñĭ ƀơi anăn Việt Nam”.

Hrŏm bruă hyu sem lăng, pel ĕp ƀơi anăp, dưm măi pơčrang boh thâo ia rơgơi ăt hlăk ngă tui, kiăng hơmâo anŏ krăp lăng amăng bruă mă, jơlan hyu amăng ia rơsĭ mă hơdang. Ƀơi klâo tơdrun akan prong Quy Nhơn, Đe Gi hăng Tam Quan, tơring čar Gia Lai, glông bruă dưm măi lăng sŭ eCDT pioh sem lăng hăng wai pơgang djop boh ƀattô mut tơbiă ƀơi tơdrun kompan, pơdŭ pơgiăng akan hơdang hăng ĕp thâo anăn krăn pô phun tơdŭ anih hyu trah akan. Abih bang 5.609 boh ƀattô čih anăn ƀơi tơring čar hơmâ dưm truă măi lăng sŭ eCDT. Rơbêh 3.400 boh ƀattô prong anŏ dlông mơ̆ng 15 met pơngŏ lĕ dưi dưm truă măi čih pơhaih hăng điện tử. Ơi Nguyễn Anh Dũng, Kơ-iăng khua wai lăng tơdrun mă akan Gia Lai, brơi thâo, hră čih pioh bruă mă rĭm hrơi amăng điện tử djru mơnuih ƀôn sang mă akan hơdang ngă bruă gêh găl hloh, laih dơ̆ng pơđĭ tui anŏ tŭ yua bruă sem lăng hăng mut ĕp mrô rơnoh čih pioh.

“Tui hăng hră pơčrâo ba phrâo anai, djop ƀattô prong dlông 15 met khom dưm truă ba yua măi lăng sŭ čih pioh bruă mă rĭm hrơi amăng điện tử, mơnuih ƀôn sang ngă tui amuñ biă mă, mơnuih ƀôn sang hyu mă akan hơdang kơnong pok măi anun, dưm amăng app măi telephôn rơgơi, glăi truh pơ hang mơ-it mrô rơnoh mă čih pioh anun kơ tơhan kơnuk kơna ĕp lăng giong yơh, huăi čih hăng tơngan hmrih hmrah mơsah hră pơar, khua mua wai lăng tơdrun kompan thâo laih anih ƀattô hyu mă akan hơdang amăng ia rơsĭ dơ̆ pă laih anun ƀattô tơbiă trun mơ̆ng anih hơƀơi. Lơ̆m dưm truă măi tui anun, ƀơi djop anom bruă wai lăng lêng kơ ƀuh soh, kiăo lăng tui ƀattô nao pơpă, dŏ či hơbơi djơ̆ anih mơ̆n hă ƀudah ngă soh thâo, amra lăi pơthâo mơtam rơđah rơđong tong ten biă mă, djop mơta akan hơdang hyu mă anun gêh găl kơ mơnuih ƀôn sang ră anai”.

Pơgăn ngă soh glăi tơlơi pơtrun IUU ƀu dŏ glăi ƀơi bruă pel ĕp hăng bơkơhmal đôč ôh. Tơring čar Gia Lai hlăk ngă tui ƀơƀrư̆ pơhrŏ hĭ ƀattô ngă soh tơlơi pơtrun hyu mă akan hơdang ƀu djop tơlơi gêh găl dưi trun hyu amăng ia rơsĭ, laih dơ̆ng djru ba mơnuih ƀôn sang pơdơi bruă anun, pơblih mă bruă pơkŏn. Tui hăng jơlan hơdră djru pơphun bruă mă, pơblih bruă mă, tơring čar hơmâo 999 pô ƀattô čih anăn rơkâo pơdơi ngă bruă hăng prăk djru ba čan hơmâo 329 klai; hrŏm hăng anun 941 čô mơnuih juăt mă bruă ăt čih anăn rơkâo pơblih bruă mă lui hyu mă ân hơdang. Truh kơnôl 15/9/2026, tơring čar Gia Lai hơmâo pơsit glăi 367 boh ƀattô, djru ba 275 pô ƀattô hăng rơnoh prăk 51 klai prăk brơi čan.

Ơi Trần Quốc Khánh, Kơ-iăng Khua Gơnong bruă Ngă hmua hăng Ayuh hyiăng Gia Lai, brơi thâo, tơring čar hlăk pok pơhai jơlan hơdră anai tui anăp ngă, lir hơbit brơi pơhrŏ hĭ mrô ƀattô pioh pơblih ĕp bruă mă phrâo kơ ƀing juăt hyu mă akan hơdang.

“Ƀing gơmơi pơmin bruă lui hĭ plơi pla, pô sang ƀattô hyu mă akan hơdang truh thun 2030, khom pơhrŏ trun 1943 boh ƀattô hăng rơnoh prăk pioh brơi čan lĕ 756 klai, pioh pơblih bruă mă, mơ-it nao pơ djop să akŏ pơjing khul brơi pơtong glăi hăng jao prăk truh pơ să tla brơi kơ mơnuih ƀôn sang, gơmơi pơtô rơi hơdră ngă hră pơar, pơtong rơđah boh thâo mă bruă, ră anai să hlăk ba glăi prăk tơl plơi pla laih. Hăng mơnuih ƀôn sang hyu mă akan hơdang pơblih bruă ngă, apah anom bruă pơčrâo ba bruă, nao tơl sang, tơl plơi pioh lăi pơthâo jơlan hơdră kơnuk kơna pơtrun pơblih bruă mă”. 

Mơ̆ng rĭm wơ̆t trun hyu amăng ia rơsĭ, sit pơwơ̆t glăi, mut tơbiă amăng tơdrun truh kơ bruă čih pơthâo bruă mă amăng hơdrôm hră aet, ƀudah pơmut amăng bơnah plang điện tử krăp lăng jơlan nao, pơthâo anih hyu mă akan hơdang, huăi ngă soh glăi tơlơi pơtrun IUU hlăk jing brua mă juăt laih hăng mơnuih ƀôn sang mă akan hơdang ƀơi Gia Lai. Tơlơi mă bruă tơpă hnơ̆ng, khut khăt djơ̆ tơlơi phiăn, hrŏm hăng tơlơi thâo hluh mă pô jai hrơi rơđah rơđong mơ̆ng mơnuih hyu mă akan hơdang, hlăk pơjing rai atur pioh kơ Gia Lai ăt hrŏm hăng abih bang amăng dêh čar ta ngă tui djơ̆ hơdră pơsir hĭ “kak kơñĭ” IUU mơ̆ng jar kmar, anăp nao sa bruă mă, hyu mă akan hơdang djơ̆ tơlơi phiăn, găl kơđi tơpă hloh hăng hơđong kơjăp.