Ƀơi anom bruă ngă hră pơ-ar să Ia Hrung, tơring čar Gia Lai, rĭm hrơi, amai Phạm Thị Thủy, mơnuih apăn bruă ƀơi anom bruă bơwih ƀong huă tŭ mă rơbêh 10 pok hră pơ-ar lŏn mơnai. Hlâo adih, bruă ngă rơngiă mông mơng ñu lĕ pơđok rĭm pok hră pơ-ar, pơlăng nao rai hăng hơdôm tơlơi pơkă djơ̆ tơlơi phiăn. Dong mơng hrơi hơmâo boh thâo ia rơgơi-AI djru brơi, ñu kơnong dưm hră pơ-ar amăng măi mok, măi amra ĕp lăng, pơƀut glăi hăng lăi pơthâo hơdôm boh tơhnal kiăng răng kơđiăng ƀudah hră pơ-ar dŏ kơƀah. Yua anun, ñu mă bruă tañ dua wŏt pơhmu hăng hlâo adih. “Lơm aka ƀu hơmâo AI djru brơi, sa hrơi kâo pơđok giăm 4-5 sŏp hră pơ-ar. Tơdơi kơ yua AI bruă pel ĕp hră pơ-ar tañ biă mă, đĭ mơng 15-20 sŏp hră pơ-ar. Să gơmơi prong anun bruă pel ĕp hră pơ-ar hlâo kơ ngă brơi lĕ kiăng biă mă. Lơm anun kâo kơnong đing nao bruă pel ĕp tơlơi sit nik, atur phun hăng thun blan yua lŏn mơnai”.  

Ia Hrung lĕ sa amăng hơdôm boh să hơmâo hră pơ-ar kiăng ngă lu biă mă amăng tơring čar Gia Lai. Kơnong amăng 6 blan akŏ thun 2026, anom bruă ngă hră pơ-ar amăng să hơmâo tŭ mă giăm 4.800 pok hră pơ-ar. Đa hơmâo hrơi, să Ia Hrung arăng jăm yua kaih ngă pơgiong lu hloh. Samơ̆, tơdơi kơ 2 blan mă yua AI, bruă mă hơmâo pơplih tong ten. Mrô hră pơ-ar ngă kaih hrŏ trun rơbêh 62%-mrô lu hloh amăng đơ đam tơring čar. Să Ia Hrung lĕ sa amăng 10 boh să, phương hơmâo Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring čar Gia Lai pơpŭ yua kơ mă yua klă AI lŏn mơnai. Yă Huỳnh Ngô Tùng Điệp, kơ-iăng Khua Jơnum min mơnuih ƀon sang să Ia Hrung brơi thâo: “Boh tŭ yua amăng bruă mă yua AI gơnang nao prong biă kơ anih djă pioh hră pơ-ar hăng jơlan gah bruă mă. Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring să ăt pơtă pơtăn ƀing apăn bruă, mơnuih mă bruă pok pơhai tŭ yua boh thâo măi mok phrâo anai. Samơ̆, abih bang lêng kơ hơmâo pel ĕp, sem lăng; tơlơi glăm ba rơnuč ăt gah ƀing pơphô bruă hăng mơnuih gơgrong ngă brơi hră pơ-ar”.

Tơdơi kơ ngă tui bruă pơmut anih anom mă bruă, mrô hră pơ-ar lŏn mơnai ƀơi gưl să tơring čar Gia Lai đĭ lu biă mă lơm mơnuih apăn bruă dŏ kơƀah. Tui tơlơi rơkâo mơng Khua Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring čar Gia Lai, anom bruă djru ngă hră pơ-ar hơmâo gum hrŏm hăng anom bruă čih anăn mă yua lŏn mơnai hơmâo pơjing boh thâo AI kơ lŏn mơnai. Amăng hơdôm blan, ƀing rơguăt boh thâo măi mok hăng ƀing apăn bruă gum hrŏm pơtô brơi AI amăng ChatGPT hluai tui hră pơ-ar čih tơlơi phiăn, jơlan gah bruă mă hăng hơdôm hơpluh rơbâo hră pơ-ar lŏn mơnai hơmâo ngă brơi sit nik.

Akŏ blan 6/2026, boh thâo phrâo anai hơmâo ba mă yua blung a hăng ră anai hơmâo mă yua lu anih ƀơi 135 boh să, phương amăng đơ đam tơring čar, djru ngă brơi giăm 80% mrô hră pơ-ar lŏn mơnai. Hơdôm boh than ba glăi blung a ƀơi Gia Lai brơi ƀuh, boh thâo ia rơgơi AI ƀu djơ̆ kơnong plih hĭ mơnuih apăn bruă đôč ôh mơ̆ anai lĕ gơnam yua kiăng ƀing apăn bruă ngă bruă klă ƀiă. Mơng boh thâo phrâo djru ngă hră pơ-ar lŏn mơnai, AI yua Gia Lai pơčeh rai glăk pok rai jơlan ngă bruă phrâo amăng pơplih ngă hră pơ-ar, pơgôp hrưn đĭ klă bruă djru mơnuih ƀôn sang hăng anom bơwih ƀong sĭ mơdrô ƀơi ƀon lan./.