Mơ̆ng mơguah hrơi či abih bơyan puih, amai Rơ Châm Trư, plơi Kép 1, să Ia Ly, tơring čar Gia Lai dŏ kih rơmet sang anŏ, hyu huar pơƀut hla kyâo ƀơi lan sang, prăp rơmet čơkă tuai nao ngui. Sang anŏ bơwih ƀong ngă homestay, anun jing hơmâo akă lui laih čeh tơpai amăng anih čơkă tuai. Ƀơi sang apui hơmâo trŏng phĭ, añăm pơtăm, hăng đing pơ-ô či ngă asơi brŏm. Amai Rơ Châm Trư brơi thâo, lu sang anŏ ƀơi plơi Kép  ră anai thâo ngă bruă čơkă tuai laih kiăng hơmâo prăk, laih dong pơƀuh hyu gru grua tơlơi phiăn hiam mơ̆ng djuai ania ta pô dong: “Ƀing tuai rai ngui pơ anai lu mơn, dua rơkơi bơnai gơmơi pơmin či pơkra glăi sang kyâo anai ngă sang brơi tuai đih pơdơi glăi, ƀudah pŭ asơi añăm kơ tuai pơ anai hlao; giong anun ta brơi tuai hyu lăng, pel ĕp gru đưm. Plơi pla gơmơi hơmâo lu gru đưm hiam biă”.

Tuai čuă ngui amăng plơi pla ƀu kơnong đĭ kyar tañ ƀơi hơdôm boh plơi pla čư̆ siăng glai rưng mơ̆ng Gia Lai đôč ôh, kơtuai hang ia rơsĭ gah Ngŏ, hơdôm boh plơi mă akan, trah jal, să pơ guai dêh čar hai ăt dik dak čơkă tuai mơn. Hrŏm hăng tuai mơ̆ng tơring Thái Nguyên, ataih rơbêh hơdôm rơbao km nao pơ să bul ia rơsĭ Nhơn Châu, ayong Nguyễn Sơn Triều brơi thâo, ƀing ñu dŏ kơtuă mơn ƀơi anăp anih anom pơ anai dŏ hiam alŏng đôč, dŏ hnong kru đưm sô: ia rơsĭ mơtah, jơngeh, anih anom rơhaih, tơlơi hơdip rơnang, hyôk hyak, huăi ngañ tui hăng lu anih čuă ngui pơ ia rơsĭ pơkŏn ôh. Amăng hrơi nao ngui pơ bul pơtâo, ayong Triều hăng ƀing gŏp nao ngui pơ gong dŏ gak ia rơsĭ hơmâo man mơ̆ng rơnuč rơnuk thun 19; phin rup ƀơi Gong hla kơ Hlăk ai; lăng kơnua boh pơtâo Thảo Nguyên hăng rơ-ưng boh pơtâo hiam phara. Ayong Triều brơi thâo: “Pơhmu hăng hang ia rơsĭ gah Kơdư adih, pơ anai ia ñu mơtah jơngeh bơngač hloh. Lăng ia rơsĭ ta ƀuh akan luai gah yŭ. Ƀing gơmơi hơmâo lu biă rup dưi pơƀuh hyu kiăng arăng thâo ia rơsĭ ơ anai hăng rup neh met wa plơi mă akan, trah jal hơdip pơ kual ia rơsĭ anai hiam biă mă, ngă mơ-ak amăng pran jua, djơ̆ hăng tơlơi ta kiăng pơdơi pơdă”.

Tơdơi kơ pơmut hrŏm gong gai, Gia Lai tal blung a pơƀut djŏp “glai – ia rơsĭ – dap kơdư – gru yom đưm”. Gah Yŭ hơmâo lŏn dap kơdư hăng “hla rơsô̆ mơtah” kah hăng Anih djă pioh djŏp mơta ra mơnŏng rŏng lŏn tơnah Dap Kơdư Kon Hà Nừng, Đang glai dêh čar Kon Ka Kinh, Anih wai pơgang glai klô Kon Chư Răng. Hrŏm hăng anun lĕ anih hui đôč hơmâo kah hăng čư̆ apui kơdir Čư̆ Đăng Rya, Biển Hồ, drai ia hăng glai rưng hơđăp, pơhưč tuai hor hyu čuă lăng anih anim glai klô. Gah Ngŏ, anih anom ia rơsĭ hơmâo jơlan ia rơsĭ glông rơbêh 135km, hăng hơdôm anih čuă ngui hmư̆ hing kah hăng Kỳ Co, Eo Gió, đầm Thị Nại. Ia rơsĭ mơtah, čuah kô̆ hrŏm hăng anih anom, pơtâo, ia ƀơi ter hang ia jing tơlơi gêh găl prong biă či đĭ kyar tuai čuă ngui đih pơdơi, bơrơguăt drơi jăn hăng hyu čuă lăng anih hiam.

Hrŏm hăng anun, Gia Lai ăt hơmâo gru grua yom biă mă, mơ̆ng Gru atông čing Dap Kơdư truh kơ gru gah bơngăt jua pơkŏn dong kah hăng adoh Chòi, adoh Bội, pơtaih tui tơlơi hrăm đưm, hrŏm hăng anih gru đưm Chăm Pa hơmâo djŏp anih. Ơi Trần Việt Anh – Khua khul tuai čuă ngui Gia Lai brơi thâo jơlan ngă bruă phrâo kơ bruă čơkă tuai ƀơi tơring anai: “Ƀing gơmơi či pơphun ngă hăng hơdôm anom mơdrô ƀu kơnong ƀơi Gia Lai đôč ôh, amra ngă hrŏm hăng anom mơdrô amăng čar ta wơ̆t hăng čar rơngiao, ĕp anih hyu čuă ngui hiư̆m pă dưi pơtruh nao rai lu kual, hơmâo lăng anŏ hiam hloh yom hloh mơ̆ng ia rơsĭ wơ̆t hăng mơ̆ng lŏn dap kơdư čư̆ siăng”.

 Thun 2025, bruă čơkă tuai ƀơi Gia Lai rŭ glăi kơtang laih, hơmâo čơkă rơbêh 12 klăk wơ̆t tuai. Jơnum ruah khua ping gah tơring čar Gia Lai tal 1 (2025-2030) pơsit čơkă tuai hyu ngui jing sa amăng rơma bruă bơwih ƀong akŏ phun djhueng, gir truh thun 2030 čơkă năng ai 18,5 klăk wơt tuai, amăng anun hơmâo rơbêh 1,1 klăk wơ̆t tuai čar rơngiao; đĭ kyar čơkă tuai hyu ngui tui jơlan mơtah hơdjă, hơđong, hơmâo anŏ yom.

Thun 2026, Gia Lai hơmâo ruah pơphun Thun čuă ngui Dêh čar hăng anăn “Gia Lai - Tum pơƀut gru grua ia iŏm hiam, bang hyu mơtah mơda”, hăng lu tơlơi ngui ngor mơ̆ng blan 3 truh blan 12/2026. Yă Nguyễn Thị Kim Chung - Kơ-iăng khua Gơnong bruă gru grua bơrơguăt drơi jăn hăng tuai čuă ngui tơring čar Gia Lai brơi thâo: “Gơnong bruă lăi pơthâo hăng tơring čar čih pơkra hăng ngă pơgiong kơčăo bruă đĭ kyar tuai čuă ngui Gia Lai thun 2025-2030. Amăng anun ngă rơđah djŏp gơnam pơkra či bơwih brơi tuai čuă ngui, anăp nao anih đĭ kyar čuă ngui truh kơ pơhưč tuh pơ alin bruă čơkă tuai, hơdôm tơlơi pơtrun đĭ kyar tuai hyu ngui pơ anăp anun lĕ kiăng hơmâo tơlơi pơtrun djru đĭ kyar tuai hyu ngui, hyu ngui amăng đang hmua, gum djru, pơtô pơjuăt, pơtô brơi mơnuih mă bruă kiăng rơguăt hloh bruă čơkă tuai hyu ngui mơ̆ng jar kmar”.

Bơyan bơnga truh laih pơ dap kơdư hăng ia rơsĭ, djă ba tơlơi hơdip phrâo, pran jua phrâo, ngă brơi anih čuă ngui ƀơi Gia Lai mơak hloh. amăng bơyan bơnga ia iŏm hiam ƀhêm, glai mơtah - ia rơsĭ jơngeh ƀu kơnong jing anih anom hiam đôč ôh, ăt jing tơlơi pơtrut đĭ kyar, pok rai thun blan đĭ kyar hơđong kjăp kơ kual lŏn anai./.