VOV4.Jarai - Việt Nam ƀu kơnong jing anih pla hăng pơkra kơphê prong tal 2 ƀơi rŏng lŏn tơnah đôč ôh mơ̆ anai jing anih sĭ mơdrô klă biă, hơmâo lu tơlơi gêh gal. Amăng hrơi mông pơpă tŭ mơn amăng ha hrơi, amăng rơwang hrơi tơjuh, ta ƀuh soh arăng sĭ kơphê ƀơi kơtuai jơlan, truh pơ sang sĭ ia kơphê prong...tuai mut nao mơñum bă klĕng. Mơñum kơphê jing tơlơi juăt laih, kah hăng gru grua mơng djuai ania Việt ta mơn. Anun ăt jing tơlơi gêh gal kiăng hơdôm anom bruă kơphê pơđĭ tui anăn păn hmư̆ hing, biă ñu lĕ tơdơi kơ hrơi blan hơmâo klin. Amăng abih bang tơlơi anun, hơbô̆ bruă brơi yua anăn kơphê 0 prăk hmư̆ hing biă mă ră anai.

Găn nao pơ jơlan ƀon prong Hồ Chí Minh, ƀu tơnap ôh kiăng thâo krăn tơdơi kơ klin Covid-19, sa amăng hơdôm rup pơdah rai tơlơi “hơdip glăi” mơng ƀon prong, anun lĕ bruă hơmâo lu anih sĭ ia kơphê phrâo. Amăng mrô sang sĭ kơphê anai lĕ arăng jao glăi tơlơi dưi mă yua anăn kơphê. Sang sĭ mơdrô ƀu prong đơi lơi, samơ̆ tơdơi kơ pok bah amăng sĭ lĕ bơwih ƀong đĭ soh, hơmâo lu mơnuih nao mơñum...yua dah arăng juăt laih hăng anăn kơphê mơng sang sĭ mơdrô. Tơlơi dưm kơnar mơng pô sang sĭ mơdrô lĕ lêng kơ ƀing hlăk ai soh, hơmâo pran jua ngă bruă biă mah ƀu hơmâo lu prăk samơ̆ ăt bơwih ƀong lăng mơn. Laih anun hơdôm anung “brơi mă yua anăn gơnam 0 prăk” djru ba ƀing gơñu dưi ngă tơlơi gơñu hor. Anun lĕ dưi ngă pô mah prăk pioh bơwih ƀong aset đôč laih anun huăi rơngiă lu mông kơ bruă kơsem min, hơduah ĕp anih sĭ mơdrô kơphê. Rơngiao kơ anun, bruă ruah sa hơbô̆ bruă kơphê arăng jao glăi mă yua anăn lăp djơ̆ ăt djru sang sĭ ia kơphê tañ hơmâo arăng thâo, hơmâo tuai nao mơñum lu yua dah “anăn kơphê hơmâo pơsit hlâo laih, laih anun huăi glêh hyu pel ĕp tŏng ten đơi ôh anih sĭ mơdrô ăt kah hăng hơdră sĭ mơdrô”, tui tơlơi lăi pơthâo mơng ayong Khánh, pô sang sĭ kơphê hơmâo arăng jao glăi sĭ mơdrô ƀơi Bình Thạnh.

Sa hơbô̆ bruă brơi yua anăn kơphê rơgêh đôč (phin rup Hà An)

Ră anai, hơdôm anung jao glăi tơlơi dưi mă yua anăn kơphê ƀơi ƀon prong Hồ Chí Minh hơmâo lu biă, lu nua či ruah mă mơn. Hmư̆ hing biă mă kah hăng Trung Nguyên e-coffee hơmâo nua mơng 65 truh 175 klăk prăk; Rovina Coffee mơng 68 truh 700 klăk prăk, Napoli Coffee mơng 70 truh 350 klăk prăk, kơphê Ông Bầu hơmâo rơnoh tuh pơ plai năng ai 200 klăk kơ sang sĭ mơdrô prong mơng 70 truh 220 m2 ƀudah năng ai 100 klăk prăk hăng sang bar ba hyu lu anih...

Tơlơi djơ̆ hrŏm mơng hơdôm hơbô̆ bruă anai lĕ “jao glăi 0 prăk” laih anun huăi mă kơmlai ƀong lơi ôh amăng hơdôm blan blung a. Tui anun lĕ hơdôm anom bruă anai huăi mă prăk brơi yua anăn gơnam ôh, laih anun djru ba abih bang mơng bruă krăn anăn gơnam, sum ao buh, pơtô brơi pơkra ia kơphê, bơwih bơwang...Hơdôm boh kông ti hơmâo prăk lơi mơng bruă setup sang sĭ mơdrô, sĭ asar kơphê hna krô, ƀudah jek amăng hruh. Hăng hơdôm anom bơwih ƀong, bruă pơtrut hơbô̆ bruă jao brơi mă yua anăn gơnam jing hơdră kiăng pok prong tui dong anăn gơnam, djru bruă sĭ mơdrô kơphê Việt Nam klă hloh, hmư̆ hing hloh, djru anăn kơphê Việt Nam pơđĭ kyar kơjăp kơtang hloh.

Tui hăng tơlơi pơtŏng glăi, ră anai tơlơi bơrơsua sĭ mơdrô mơng hơdôm anom bruă kơtang biă mă, ăt jing pơtrut pran jua anom bơwih ƀong pơplih phrâo, ƀu kơnong djru ană plơi pơphun bơwih ƀong đôč ôh mơ̆ ăt pơplih hiam “gru grua hiam mơñum kơphê”. Ơi Nguyễn Đức Hưng, pô pơjing Napoli Coffee brơi thâo:

“Napoli ăt hơmâo lu bruă pơphun glăi tơlơi bơwih ƀong kah hăng bruă djru mơnuih tơnap, djru mơnuih ƀon sang, brơi rơdêh kơphê, hyu djru mơnuih tơnap tap ƀơi djŏp anih...đah mơng jê̆ giăm hăng ană plơi pla, đah mơng dưi rŭ glăi tơlơi kơ hơmâo klin. Mơng anun ngă hiam tui rup kơphê Việt Nam lăi hrŏm ƀơi jơlan nao rai, anŏ hiam mơng bruă mơñum kơphê, kơphê kơtuai jơlan, brơi ñu rơnuk rơnua hloh, hơdjă hloh, anăn gơnam hmư̆ hing hloh kiăng pô mơñum hơđong pran hloh mơn”.

Rơngiao kơ bruă jao glăi mă yua anăn kơphê pioh sĭ mơdrô, sa, dua anom bruă pơjê̆ ƀing tuai hăng bruă “trun nao ƀơi jơlan”. Anun lĕ hơdôm boh rơdêh sĭ kơphê anet, rim boh rơdêh kơnong hơmâo mơng 1 truh 2 čô mơnuih đôč, buh sum ao kơnar, sĭ brơi ƀing tuai blơi glăi mơñum pơ sang. Anŏ klă mơng rơdêh sĭ kơphê anai lĕ dưi ba hyu lu anih, kơphê jơman mơn, dưm kơnar hăng kơphê sĭ amăng sang mơn yua dah kơphê hơmâo mă mơng ha anih, pơkra ñu hrup anun mơn. Hơmâo anom bruă kơphê ngă hrŏm hăng gong gai plơi pla brơi rơdêh sĭ kơphê kơ mơnuih rin. Bruă ngă anai jing djru mơnuih ƀon sang hơmâo bruă mă hơđong, tui anun jing hơmâo lu mơnuih blơi phrâo dong.

Sang anŏ yă Nguyễn Thị Kim Phụng (Phú Nhuận) hơmâo 6 čô mơnuih, amăng anun, hơmâo 2 čô ană glăk hrăm hră, amĭ ama abih tha laih. Dua rơkơi bơnai ngă djŏp bruă laih kiăng hơmâo prăk, amăng anun ñu bơwih brơi amăng sang sĭ kơphê. Hơdôm pluh thun bơwih brơi, ñu aka ƀu pơmin či sĭ ha čô hơjăn ñu sa boh rơdêh ôh. Yua hnun, lơ̆m hơmâo kuâ̆n hăng sa anom bruă kơphê brơi rơdêh sĭ kơphê nua 7 klăk, hơmâo pơtô ba hơdră hna, pơkra kơphê...kiăng dưi sĭ mơdrô mă hơjăn, yă Phụng tlao hok biă mă yơh:

“Kâo ƀu pơmin ôh kâo hơmâo rơdêh sĭ kơphê hơjăn hơmâo anăn kơphê hmư̆ hing tui anai. Hơmâo sĭ ia kơphê jơman, rơgêh dong...Lăng mơ-ak biă mă yơh. Čang rơmang hiư̆m pă lơ̆m ta pơkra, ta sĭ lĕ ƀing tuai ñu mơñum jơman, blơi lu hloh, rim hrơi pơđĭ kyar tui, sĭ mơdrô hơmâo lu tuai dong”.

Rơngiao kơ brơi rơdêh, hơdôm anom bơwih ƀong kơphê ăt pơtô brơi ană plơi pơkra kơphê djơ̆ tui hơnong pơkă.

Tui hăng Thạc sỹ Lê Anh Tú, nai pơtô Sang hră gưl prong Văn Lang, sit biă ñu, hơbô̆ bruă jao mă yua anăn kơphê hmư̆ hing hăng nua rơgêh ƀơi Việt Nam hơmâo 10 thun anai laih. Tơdơi kơ hơmâo klin Covid-19, tơlơi bơwih ƀong mơng lu sang anŏ tơnap, bruă jao glăi anăn kơphê nua rơgêh anai hăng ƀing gơñu jing hơdră pơphun bơwih ƀong, hơmâo anih sĭ mơdrô anet yua gơñu ngă pô. Yua hnun dưi bơwih ƀong kơjăp yua dah Việt Nam lĕ dêh čar juăt mơñum kơphê. Hăng hơdôm boh sang sĭ mơdrô kơphê lơ̆m hơmâo mă yua anăn kơphê hmư̆ hing lĕ hơmâo mơnuih blơi lu, arăng hmư̆ hing jơman lĕ arăng blơi ƀu hơ-ưi prăk ôh. Rơngiao kơ anun, hăng hơdră djru brơi, brơi yua anăn gơnam 0 prăk ăt djru ba mơnuih sĭ mơdrô hơmâo prăk kơmlai mơn...

Kiăng pơđĭ hơđong hơbô̆ bruă anai, thạc sỹ Lê Anh Tú lăi kiăng hơmâo tơlơi gum djru nao rai mơng anom bơwih ƀong huă mơnuih ƀon sang. Amăng anun, mơnuih ƀon sang lơ̆m gum ngă lĕ khŏm kiăo tui tơlơi pơtô ba mơng anom bơwih ƀong, khŏm ngă dưm kơnar mơng bruă pơkra ia kơphê, anŏ klă mơng anih sĭ mơdrô đah mơng pơgang ba tơlơi hmư̆ hing mơng sang sĭ mơdrô ăt kah hăng mơng anom bơwih ƀong...Thạc sỹ Lê Anh Tú pơsit:

“Hăng anom bơwih ƀong lĕ kiăng djru ba na nao kơ hơdôm boh sang sĭ mơdrô, tơdah sang sĭ mơdrô tơnap hơget thơ, ƀudah aka ƀu thâo pơkra ia kơphê lĕ anom bơwih ƀong kiăng djru brơi tañ mơtăm kiăng arăng thâo pơsir hĭ hơdôm tơlơi tơnao, kiăng arăng thâo ngă hiư̆m pă mơng dưi sĭ mơdrô klă hloh”.

Tơlơi hơdip, tơlơi rŭ glăi, hrưn đĭ mơng lŏn ia ta tơdơi kơ hơmâo klin hơmâo pơƀuh rơđah amăng lu bruă. Laih anun sĭ kơphê rơguăt ƀơi kơtuai jơlan ăt kah hăng djru kơphê hơdjă, nua rơgêh hơmâo abih bang mơnuih thâo ăt jing hơdră pơđĭ tui bruă ngă kơphê mơng Việt Nam pơđĭ kyar hơđong kơjăp./.

Siu H’Mai: Pơblang