VOV4.Jarai - Tui Tơlơi pơsit mrô 861, lơ 4/6/2021 mơng Khua dêh čar pơsit hră čih anăn hơdôm bôh să kual mrô III, kual mrô II, kual mrô I gah kual neh wa djuai ania ƀiă hăng kual čư̆ siăng rơwang 2021-2025, tơring čar Kontum hmâo 25 bôh să gah 8 bôh tơring glông, plơi prong mơnuih ƀôn sang ƀu dô̆ gah mơnuih djru brơi hră pơgang gah ia jrao dong tah. Tơlơi anai hmâo ngă laih mrô mơnuih mă yua hră pơgang gah ia jrao mơng tơring čar hrŏ trun. Ƀơi anăp tơlơi anun, gơnong bruă gơgrong gah tơlơi anai hăng gong gai hơdôm gưl mơng tơring čar Kontum glăk gir run ngă tui lu jơlan pơtlaih kiăng đĭ tui mrô mơnuih yua hră pơgang gah ia jrao kiăng pơhlôm bruă bơwih brơi tơlơi suaih pral kơ mơnuih ƀôn sang.

Plơi Kon Hơngo Klah, să Ngọc Bay, plơi prong Kontum hmâo 277 bôh sang anô̆ hăng rơbêh kơ 1.400 čô mơnuih, biă ñu djuai ania Bahnar, djuai Rơngao. Dơng mơng blan 7/2021 mơnuih ƀôn sang amăng plơi ƀu dô̆ djơ̆ gah sang anô̆ dưi djru hră pơgang gah ia jrao dong tah. Tơdơi kơ 14 blan, truh anai plơi Kon Hơngo Klah phrâo hmâo năng ai ñu 500 čô mơnuih blơi yua hră pơgang gah ia jrao hăng lu biă ñu lĕ ƀing mơnuih juăt duam ruă, đah kơmơi pikian hăng čơđai muai amăng hnưr thun nao sang hră. Ơi A Đồi, sa čô mơnuih ƀôn sang amăng plơi brơi thâo, sang ñu hmâo 10 čô mơnuih lĕ kơnong blơi brơi 2 čô mơnuih đôč. Dô̆ glăi lĕ dô̆ bơngot na nao mơn hăng tơlơi duam ruă ƀu hmâo prăk yua pơjrao tơlơi ruă:

“Hlâo adih lĕ dưi hmâo kơnuk kơna brơi hră djru gah ia jrao bơhmutu ñu ruă drăp adung anun, laih anun pơtuk ƀơƀiă mă hră anun nao pơ̆ anom ia jrao arăng mă brơi jrao. Ră anai ƀu hmâo dong tah. Ƀu hmâo hră pơgang gah ia jrao lĕ bơngot biă. Tơnap tap hloh ƀu hmâo hră pơgang gah ia jrao lom duam ruă. Duam ruă lĕ khom đuăi nao pơ̆ sang ia jrao, ƀuh sang ia jrao arăng yap prăk khom đuăi glăi pơ̆ sang hyu čan, đuăi hyu čan giong buč hơbơi plum tla glăi”.

Lăi pơhing, pơsur mơnuih ƀôn sang plơi Kon Hơngo Klah, să Ngọc Bay blơi yua hră pơgang gah ia jrao

Bruă 25 bôh să gah 8 bôh tơring glông, plơi prong mơng tơring čar Kontum mơnuih ƀôn sang ƀu dô̆ djơ̆ hăng khul mơnuih dưi pơsit djru brơi hră pơgang gah ia jrao dong tah lĕ, ngă laih mrô mơnuih yua hră pơgang gah ia jrao ƀơi hơdôm kual anai hrŏ trun lu. Amai Y Ngọc, mă bruă gah Anom bôh thâo – mơnuih mơnam să Ngọc Bay, plơi prong Kontum brơi thâo, truh ră anai đơ đam să phrâo hmâo giăm truh kơ 3.900 čô mơnuih blơi yua hră pơgang gah ia jrao dưm dưm hăng 61% đôč. Mrô dô̆ glăi rơbêh kơ 3.000 čô mơnuih tơnap tap biă blơi yua hră anai, yua kơ tơlơi hơdip dô̆ lu tơlơi tơnap khă gong gai hăng hơdôm khul grŭp mơng să ăt hmâo ngă klă mơn amăng bruă lăi pơhing, pơsur:

“Hơdôm mông mơguah hrơi sa kơkuh khăn gru rim rơwang hrơi tơjuh leng kơ lăi pơhing kơ hơdră bruă pơgang gah ia jrao. Hơdôm mông jơnum mơng plơi pơhrua hrom ăt lăi pơthâo mơn kơ ƀing adơi amai, hơdôm bôh sang anô̆ blơi yua hră pơgang gah ia jrao. Tơlơi tơnap hloh mơng hơdôm bôh sang anô̆ lĕ prăk kak. Nao mă bruă arăng apah lĕ kơnong kơ djop ƀong huă rim hrơi hăng bơwih brơi kơ ană bă hrăm hră dong ƀu hmâo pơkrem djơ̆ ha prăk hơpă ôh pioh blơi hră pơgang”.

Hyu rim sang lăi pơhing, pơsur, pơtô brơi kiăng mơnuih ƀôn sang gum hrom pơgang gah ia jrao

Tơlơi pơhing mơng Anom wai lăng hră pơgang gah mơnuih mơnam tơring čar Kontum brơi ƀuh , amăng hơdôm hrơi rơnuč thun 2021, mrô mơnuih blơi yua hră pơgang gah ia jrao ƀơi tơring čar lĕ 89,59% mrô mơnuih ƀôn sang, hrŏ trun 4% bơhmu hăng rơnuč thun 2020 dưm dưm hăng giăm truh 38.000 čô mơnuih ƀu hmâo yua hră pơgang gah ia jrao. Lăp bơngot hmâo plơi gah sang anô̆ pơplih pơkra mơng Tơlơi pơtrun pơsit 861 ră anai kơnong kơ dô̆ mơng 20 truh kơ 30% mrô mơnuih ƀôn sang gum hrom hră pơgang gah ia jrao.

Ƀơi anăp tơlơi kiăng pơđĭ tui bruă gum hrom hră pơgang gah ia jrao pioh pơhlôm bruă bơwih brơi tơlơi suaih pral kơ mơnuih ƀôn sang ăt kah hăng ngă djơ̆ tui tơhnal pơkă pơdŏng plơi pla phrâo, gơnong bruă gơgrong gah tơlơi anai hăng gong gai hơdôm gưl mơng tơring čar Kontum glăk gir run ngă tui lu jơlan pơsir.

Hăng tơring glông hmâo mrô mơnuih yua hră pơgang gah ia jrao rơbêh kơ 95%, ră anai hrŏ trun kơnong kơ dô̆ năng ai ñu 91%, ơi Phạm Hồng Dương, Kơ-iăng Khua Anom wai lăng hră pơgang mơnuih mơnam tơring glông Đak Hà, brơi thâo anom glăk ngă tui jơlan gah mơng Anom wai lăng hră pơgang mơnuih mơnam tơring čar Kontum lĕ “hyu rim gah, pơpoh rim sang, ra ĕp rim mơnuih” kiăng pơsur mơnuih ƀôn sang gum hrom blơi yua hră pơgang gah ia jrao:

“Ƀing gơmơi kơtưn bruă lăi pơhing. Pơphun lu bruă jơnum lăi pơhing hăng rim plơi, rim să. Pơlar mơnuih mă bruă pơhrui prăk blơi hră. Hrom hăng anun pơsur pơplih phrâo bruă mơnuih mơnam”.

Yă Hoàng Thu Thủy, Kơ-iăng Khua Anom pôr pơhing hăng pơlar mơnuih, Hră pơgang gah mơnuih mơnam tơring čar Kontum, brơi thâo:

“Hră pơgang gah mơnuih mơnam lăi pơthâo hơdră kiăng mơnuih ƀôn sang gum hrom hiưm hơpă kiăng kơ djơ̆ rơ-oa hloh. Đing nao kơ čơđai anet, ƀing čơđai sang hră. Laih anun đing nao ƀing mơnuih tha rơma, mơnuih mă bruă phun amăng sang anô̆ blơi hră pơgang hlâo hăng pơpha jing ƀiă hrơi gum blơi yua hră. Gơñu amra blơi yua 3 blan, 6 blan, pơ ala kơ gơñu khom blơi yua hră amăng sa thun kiăng gal brơi kơ arăng blơi yua hră pơgang”.

Hăng hơdôm jơlan gah anun, truh rơnuč blan 9 phrâo rơgao mrô mơnuih blơi yua hră pơgang gah ia jrao mơng tơring čar Kontum hmâo đĭ laih mơng 89,59% hơdôm hrơi rơnuč thun 2021 đĭ truh rơbêh kơ 91%. Khă hnun hai, bôh nik brơi ƀuh kiăng mơnuih ƀôn sang, biă ñu neh wa djuai ania ƀiă tơlơi hơdip dô̆ tơnap tap ngă juăt hăng hơdră bruă phrâo hăng pơjing tơlơi kơjăp phik gah mrô mơnuih ƀôn sang gum hrom blơi hră pơgang gah ia jrao ƀơi anăp ăt kiăng mơn tơlơi djru ba mơng ngăn drăp. Dưi thâo, Anom wai lăng hră pơgang gah mơnuih mơnam tơring čar Kontum ăt hmâo rơkâo đĭ laih hơdôm gưl hmâo tơlơi gưl pel ĕp pơpha ngăn drăp Kơnuk kơna blơi dong hră pơgang ƀudah djru prăk pơgang gah ia jrao hăng rơnoh ƀiă biă ñu 70% kơ mơnuih ƀôn sang ƀơi kual phrâo hmâo pơplih pơkra yua kơ Tơlơi pơtrun pơsit 861 djru mơnuih ƀôn sang hmâo tơlơi gal bơwih brơi tơlơi suaih pral, pơđĭ kyar bơwih ƀong rim yak pơđĭ tui tơlơi hơdip mơda gơnam tam hăng pran jua./.

Khoa Điềm/VOVTN čih

Siu H’ Prăk pơblang