VOV4.Jarai - Amăng hrơi blan laih rơgao, bruă phă glai kyâo, sua mă lŏn glai ƀơi kual Dap kơdư tŏ tui ngă tơnap tap. Lơ̆m tơhan wai lăng glai ăt dŏ aset, kual glai rưng hăng lŏn pla glai kyâo prong, djop ƀon lan amăng kual hơmâo lu hơdră bruă lăp djơ̆, kiăng hrưn đĭ klă hloh amăng bruă wai lăng glai rưng.

Amăng hrơi blan laih rơgao, Lâm Đồng lĕ tơring čar ƀuh mơnuih phă, sua mă lŏn glai lu hloh. Lu kual glai rưng arăng phă, anai lĕ lŏn glai jao brơi hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô tuh pơ alin bơwih ƀong. Mơng akŏ thun truh ră anai,  amăng tơring čar hơmâo laih 80 wŏt ƀuh arăng phă glai, glai kyâo phă pơrai đĭ giăm 30% pơhmu tui tơđar thun hlâo. Ơi Nguyễn Văn Sơn, Khua gơnong bruă ngă hmua hăng pơđĭ kyar ƀon  lan tơring čar Lâm Đồng brơi thâo: kyâo pơtâo arăng phă lĕ amăng lŏn glai jao brơi hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô samơ̆ ƀing gơñu ƀu pok pơhai tui hăng akŏ bruă či tuh pơ alin ƀudah ngă tui samơ̆ dŏ kaih, ƀu pơkiăo nao tơhan wai lăng. Tơring čar khŏm pơhrui glăi 208 akŏ bruă mơng anom bơwih ƀong sĭ mơdrô hăng đơ đam rơbêh 30.000 ektar. Laih dong, kơsem min, mă yua boh thâo mă mok amăng wai lăng, hrưn đĭ tŭ yua amăng wai lăng glai rưng mơng hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô amăng tơring čar.

“Kual glai rưng jao tui akŏ bruă tuh pơ alin truh pơ hơdôm rơtuh ektar, ră anai aka ƀu dưi pơkă lăng tong ten mơ̆ kơnong jŭ yap mă samơ̆ bruă anai ngă rơngiă prăk mơ̆ ƀu hơmâo hlơi glăm ba ? yua anun lơ̆m yua boh thâo măi mok kiăng kơ thâo thun anai ƀuh hơdôm wŏt bruă ngă soh, bruă krăo lăng hiưm pă, glai kyâo arăng phă hơdôm ƀơ̆i kiăng duh glăi, phak prăk. Ƀing gơmơi glăk mă bruă hăng VNPT kiăng kơ pơjing sa phần mềm kiăo tui wai lăng glai rưng ƀơi hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô wai lăng. Bơ glai rưng ƀơi hơdôm khul wai lăng glai, tơlơi glăm ba mơng ƀing mơnuih wai lăng tong ten laih”.

Glai ƀơi să Ia Mơr tơring glông Čư̆ Prông - Gia Lai ƀuh lu wŏt arăng phă glai, sua mă lŏn glai

Lâm Đồng, ră anai hơmâo rơbêh 533.000 ektar glai rưng. Rơngiao kơ kual lŏn glai jao brơi hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô kiăng kơ pok pơhai tuh pơ alin tui akŏ bruă jao, glai rưng ƀơi Lâm Đồng ăt hơmâo jao brơi 27 anom bruă kơnuk kơna wai lăng. Bruă ngă arăng phă glai, trơ̆i mă kyâo ča čot, 374 čô mơnuih apăn bruă, mơnuih mă bruă glăk sem lăng kiăng kơ glăm ba tơlơi anai.

Ƀơi Gia Lai, hăng rơbêh kơ 632.000 ektar, anai lĕ tơring čar hơmâo glai rưng prong tal 4 đơ đam dêh čar hăng prong hloh amăng 5 boh tơring čar kual Dap kơdư. Amăng hrơi blan laih rơgao, kyâo glai amăng tơring čar ăt hrŏ trun na nao; mrô kyâo pơging hơ-ui dŏ aset pơhmu hăng đơ đam kual. Rơwang thun 2015-2020, ƀơi tơring čar ƀuh rơbêh 4.300 wŏt kơđi phă glai kyâo hăng hơdôm rơtuh ektar kyâo glai arăng phă. Ơi Nguyễn Văn Hoan - Kơ-iăng khua gơnong bruă ngă hmua hăng pơđĭ kyar ƀon lan tơring čar Gia Lai brơi thâo, ba truh tơlơi anai ha bơnah lĕ yua hơdôm boh să tơnap amăng bruă wai lăng, yua lŏn glai jao wai lăng pơplah hăng lŏn ngă đang hmua kơ mơnuih ƀon sang. Kiăng kơ bruă wai lăng glai kjăp hloh, glai rưng kiăng jao brơi hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô ƀudah mơnuih ƀon sang djơ̆ hăng tơlơi pơkă amăng Tơlơi phăn wai lăng glai. Samơ̆ bruă anai ăt bơdjơ̆ nao lu mơta bruă mơn, kah hăng prăk kak, pơkă lăng. Ơi Hoan čang rơmang, đơ đam lŏn glai amăng tơring čar amra jao brơi djơ̆ mơnuih laih anun djơ̆ hăng akŏ bruă truh thun 2030:

“Ră anai, Gia Lai dŏ prong lŏn glai aka ƀu jao brơi hlơi ôh wai lăng. Tơlơi pơmĭn mơng gơnong bruă ngă hmua hăng wai lăng glai rưng lĕ đơ đam lŏn glai kiăng jao brơi mơnuih wai lăng, gir run truh thun 2030, đơ đam glai rưng anai khŏm hơmâo mơnuih wai lăng”.

Dak Nông măi glăi lŏn glai ƀơi Quảng Sơn (Đăk Glong)

Bơ ƀơi Dak Nông, mơng akŏ thun truh ră anai ƀuh 200 wŏt bruă arăng phă glai, hăng 43,55 ektar. Tui sem lăng mơng anom bruă bơdjơ̆ nao, bruă phă glai kyâo ăt dŏ ƀuh lu, lu anih aka ƀu thâo krăn tong ten mơnuih ngă soh. Ơi Nguyễn Quân Trường, Kơ-iăng khua anom bruă wai lăng glai Dak Nông brơi thâo, ba truh tơlơi anai ha bơnah yua lŏn glai prong, tơhan wai lăng glai aset đôč:

“Tơhan wai lăng glai arăng jao pơmut biên chế thun 2022 lĕ 208 čô, samơ̆ ră anai dŏ kơnong 102 čô đôč. Kơƀah tui anun, phrâo anai tơring čar ăt ĕp mơnuih mă bruă samơ̆ ăt ƀu djop tui hăng mrô pơkă. Bruă kơƀah mơnuih mă bruă bơbeč nao bruă krăo lăng, pơphô bruă, sit biă ñu bơdjơ̆ nao bruă wai lăng glai rưng”.

Rơbêh 35 ektar lŏn glai ƀơi Quảng Sơn (Dak Nông) arăng mă glăi pioh pla glai

Kiăng pơgăn bruă phă glai rưng, tui ơi Lê Trọng Yên, Kơ-iăng Khua Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring čar Dak Nông, khŏm pơgăn hĭ abih bruă sua mă lŏn glai, anăm brơi mơnuih ƀon sang jong trah glai ngă đang hmua. Ră anai hơdôm ƀon lan juăt ƀuh phă glai anun lĕ Dak Glong, Tuy Đức, glăk khut khăt ngă tui bruă mă glăi hơdôm kual lŏn glai arăng sua mă. Tơring čar ăt glăk kah pha tơhan wai lăng kiăng kơ plai ƀiă kơƀah mơnuih mă bruă:

“Blung hlâo lĕ ruah pơpha tơhan wai lăng amăng djop tơring glông; git gai amăng blan 9 kiăng pơgiong bruă pơpha tơhan wai lăng glai rưng ƀơi hơdôm tơring glông kiăng kơtưn wai lăng ƀơi hơdôm anih juăt ƀuh phă glai, hơdư̆ ƀiă mă bruă mơng ataih kiăng kơ wai lăng ƀơi anih mơtăm. Bruă kiăo tui dong lĕ ƀing gơmơi ăt git gai gơnong bruă wai lăng glai rưng kiăng pơjing akŏ bruă pơlir hăng ƀing pô wai lăng glai. Tơdah ƀing tơhan mă bruă tui mông jao, kơnong ngă hră pơ-ar, mơ̆ hơdôm hră pơ-ar anai ƀu thâo kơ hlơi hlơi ôh, truh pơhrui glăi lŏn mơ̆ ƀu thâo lŏn hlơi ? Anai lĕ sa amăng hơdôm bruă ngă tơnap tap kiăng git gai khut khăt bruă anai”.

Siu Đoan: Pơblang