VOV4.Jarai - Hơdôm hrơi anai, hrŏm hăng đơ đam dêh čar, amăng djop plơi pla ƀơi kual Dap kơdư hơmâo lu bruă mă pioh hơdor glăi 77 thun hrơi ngă hơkrŭ blan 8 hăng hrơi akŏ pơjing lŏn ia lơ 2/9. Hok mơ-ak hăng hơdôm tơlơi dưi ngă yôm hloh amăng lŏn ia, mơnuih djuai anai kual Dap kơdư hơdor na nao kơ pran gum pơgôp mơng Wa Hồ. Ơi Y Krưč Ayun (djuai ania Êđê) dŏ ƀơi ƀuôn Kna, să Čư̆ Mgar, tơring glông Čư̆ Mgar, tơring čar Dak Lak brơi thâo: Rĭm wŏt truh lơ 2/9 ñu lêng hơdor glăi hrơi mông Wa Hồ pơđok hră pơsit rơngai lŏn ia. Anăp nao Tết rơngai lŏn ia, neh met wa amăng plơi pla ƀu wor ôh pran gum pơgôp mơng Wa Hồ, kiăng rĭm čô mơnuih hơmâo tơlơi hơdip trơi pơđao, yâo mơ-ak kar hăng ră anai. “Neh met wa pơpŭ bơni kơ Wa Hồ, Wa lĕ Khua git gai ngă hơkrŭ. Ƀing ling tơhan hơmâo tuh rơyut pran jua, djai pơsăn drơi kiăng kơ ba glăi tơlơi rơngai kơ djuai ania, lŏn ia, ba glăi tơlơi hơdip rơnuk rơnua brơi djuai ania ta. Neh met wa hning rơngŏt ƀiă mă lơ̆m Wa Hồ aka ƀu glăi bưp neh met wa djuai ania mơ̆ glăi pơ ơi yă laih. Hơdor kơ tơlơi gum pơgôp mơng Wa Hồ, ƀing ta kiăng gir bơwih ƀong huă. Djop anih lêng kơ ba blai pran hok mơ-ak amăng hrơi rơnuk rơnua, rơngai lŏn ia, ƀu hơmâo tơlơi ngă hning rơngŏt dong tah”.

Yă Y Nhit, 68 thun, dŏ ƀơi plơi Tu Mơ Rông, să Tu Mơ Rông, tơring glông Tu Mơ Rông, tơring čar Kon Tum brơi thâo, mơng anet laih ñu hơmâo hmư̆ tha plơi hăng ƀing ta amăng plơi ră ruai glăi kơ Wa Hồ. Blung a ñu pơmin wa Hồ kar hăng mơyang amăng tơlơi akhan djuai ania Sêdang. Truh kơ prong ñu hơmâo bưp ƀô̆ đô̆i, ñu thâo hluh kơ Wa laih anun pơpŭ kơ Wa prong biă. Hrơi akŏ pơdong kơnuk kơna lŏn ia lơ 2/9, hmư̆ Wa Hồ pơđok Hră Rơngai Djuai ania amăng brô̆, yă Y Nhít ol kơdol amăng pran jua:“Lơ̆m dŏ anet, kâo juăt hmư̆ ƀing tha amăng plơi ră ruai glăi lu tơlơi biă kơ Wa Hồ, hlơi hlơi lêng kơ khăp ƀu-eng soh hăng Wa. Lơ̆m kâo nao ngă ƀô̆ đô̆i, kâo ƀuh adơi ayong amăng puih kơđông tơhan hlơi hlơi lêng kơ hia soh, ƀuh tui anun, kâo tơña “Yua hơget ƀing gih hia anun? - Ƀing ayong lăi glăi - “Hia yua hning kơ Wa Hồ djai laih. abih bang mơnuih ƀon sang ol kơdol pran jua, hia hning kơ Wa, yua Wa jing sa čô khua prong prin, hơmâo abih bang djuai ania ta  khăp ƀu-eng. Kâo hơdor na nao amăng pran jua hrơi tơkeng hăng hrơi Wa rơngiă. Amăng hơdôm hrơi anai, kâo hning rơngŏt kơ Wa biă mă, yua hơmâo Wa Hồ mơn lŏn ia ta mơng rơngai tui hrơi anai, laih anun yua hơmâo tơlơi lăng ba mơng Ping gah, Kơnuk kơna mơn tơlơi hơdip ană plơi trơi pơđao yâo mơ-ak laih. Rim thun, truh lơ 2/9, plơi pla hơmâo pơphun jơnum ƀơi sang rung hơdor glăi hrơi Wa rơngiă, hlơi hlơi lêng hning rơngôt soh kơ Wa”.

Hrŏm hăng pran jua pioh hơdor kơ Wa Hồ ƀrô hrơi akŏ pơjing lŏn ia lơ 2/9, amai Đinh Hman (djuai ania Bahnar) dŏ ƀơi plơi HVat, să Ayun, tơring glông Čư̆ Sê, tơring čar Gia Lai brơi thâo: “Wa Hồ lĕ sa čô mơnuih rơgơi kơhnâo. Wa lĕ mơnuih pơđok hră pơsit akŏ pơjing lŏn ia Việt Nam, ba glăi tơlơi rơngai, tơlơi hơdip trơi pơđai brơi kơ abih bang mơnuih. Mơnuih ƀon sang pơpŭ kiăng khăp, hơdor na nao tơlơi gum pơgôp mơng Wa Hồ. Lêng kơ hơdor tơlơi pơtô mơng Wa Hồ, neh met wa djuai Jarai, Bahnar hăng neh met wa djuai ania Yuăn gum pơgôp ha pran, gum hrŏm pơjing plơi pla pơplih phrâo, tơlơi hơdip trơi pơđao yâo mơ-ak, mut hrŏm, anăm pơčlah ôh”.

Hrơi ngă lơphet hơdor hrơi akŏ pơdong Kơnuk kơna lŏn ia lơ 2/9 thun anai, Thị Lan (djuai ania M’nông), ƀơi ƀon Dak Kliêng, să Quảng Tín, tơring glông Dak R’lấp, tơring čar Dak Nông, hok mơ-ak hloh lơ̆m ñu abih laih hrơi hrăm lăng bruă, sit nik dưi mă bruă ƀơi Jơnum min mơnuih ƀon sang să Quảng Tâm. Thị Lan ră ruai, yua hơmâo Ping gah, hơmâo Wa Hồ, lŏn ia ta hơmâo tơlơi hơdip rơnuk rơnua, yâo mơ-ak, čơđai ƀơi djŏp plơi pla hơmâo hrăm hră soh. Hơjăn pô ñu, ñu mơ-ak biă mă lơ̆m phrâo hrăm giong đại học luật, glăi pơ Dak Nông hơmâo arăng brơi ngă bruă djơ̆ hăng tơlơi hrăm mơn, dưi djru brơi neh met wa, akŏ pơdong tơlơi hơdip hiam hloh, đĭ kyar hloh . Thị Lan lăi:“Tơdơi hơdip mơng neh met wa ră anai hơmâo hmăi, đĭ kyar hloh laih, thâo mă yua măi mok phrâo amăng bruă ngă hmua, amăng tơlơi hơdip rơkơi bơnai ăt lui hĭ mơn tơlơi phiăn ƀu hiam, ƀu djơ̆ hăng tơlơi hơdip rơnuk phrâo. Net met wa ăt pơtô lăi kơ ană tơčô djă pioh gru grua hiam mơng đưm hlâo kah hăng adoh, atông čing, mơñam rơ-i, čơ-ua, mơñam mrai...hơdôm gru grua boh thâo hiam mơng djuai ania M’nông hơmâo neh met wa pơđĭ tui, djă pioh truh rơnuk tơdơi”.

Siu Đoan - Siu H’Mai: Pơblang