VOV4.Jarai-Mơ̆ng tơlơi iâu pơthưr pơčruh blơi rơmô djuai yua Khua git gai ping gah să Čư̆ Pui, tơring glông Krông Bông, Dak Lak čih amăng plăng facebook, truh ră anai, să kual ataih anai hơmâo sa anom rông lui rơmô pioh djuai, djru kơ sang anŏ ƀun rin hrưn đĭ bơwih ƀong huă. Tơlơi glăm ba mơ̆ng pô khua să hăng pran jua gum pơgôp mơ̆ng abih bang mơnuih ping gah amăng să, jing pran jua anih gum djru rơđah rơđong hăng tŭ yua biă mă kơ mơnuih ƀôn sang ƀun rin.

Bưp ayong Vàng Seo Vư, dŏ pơ plơi Ea Rơt, să Čư̆ Pui, tơring glông Krông Bông, Dak Lak lơ̆m ñu hlăk dik dăk djru ƀing man pơdong sang. Lăng bur bar kơ ƀrik, čuah, sum ao hlŭ hmik hmak đôm ia simăng man pơdong sang samơ̆ ayong Vư hok mơak biă mă, yua kơ hrơi dŏ sang phrâo mơ̆ng gơñu ƀiă truh laih. Ayong Vư ră ruai; Thun 1996, sang anŏ ñu rai mơ̆ng tơring čar Hà Giang adih, nao dŏ amăng anih glai klô aka ƀu hơmâo plơi pla ôh amăng plơi Ea Rơt. Ƀu djơ̆ hăng ayuh hyiăng, rơkơi bơnai ñu hnang blung dju djuăm duăm ruă na nao đôč, sang anŏ lu ană bă anun jai kraih gleh glar tơnap tap. Sang pơdong  hăng kyâo sô hơđăp, či răm laih samơ̆ aka ƀu hơmâo prăk ming pơkra hrêp glăi.

Thun 2017, ñu tŭ mă tơlơi djru ană rơmô pioh rông tuh ană, rơnoh prăk 15 klăk yua mơ̆ng Hơdră anăn “sang bruă prăk rơmô djuai” ƀơi să. Tơdơi kơ sa thun rông ană rơmô ania tuh ană, ñu jao glăi rơmô ania, tŭ mă rơmô ană rông jing rơmô gơñu pô yơh, rơmô ania lĕ djru kơ sang pơkŏn dơ̆ng rông pơblih nao rai. Truh ră anai, rơmô ñu rơgao 4 thun tuh 3 drơi dơ̆ng.

Rơmô tuh ană giong jao kơ sang anŏ ayong Sinh tŭ mă rông

Mơ̆ng anun, sĭ rơmô hơmâo hmăi prăk kăk, sang anŏ hơđong tui ƀơ ƀrư̆. Lơ̆m khua mua amăng să iâu pơthưr pơčruh hơmâo 60 klăk prăk djru sang anŏ ñu pơdong, sang anŏ ñu pơgôp hrom 20 klăk, man pơdong sang kjăp ƀiă, hiam hloh. Ayong Vàng Seo Vư lăi:

“Bơni kơ să djru sang anŏ gơmơi hơmâo ană rơmô rông. Mơ̆ng anun, rơmô tuh hơmâo 3 drơi, ră anai sĭ 2 drơi hơmâo prăk pơgôp hrom man pơdong. Sang anŏ gơmơi bơni kơ khua mua gong gai kơnuk kơna djru ba sang anŏ”.

Ăt tui anun mơ̆n, ayong Vũ Văn Sinh hơmâo anăn sang anŏ ƀun rin mơ̆n, dŏ pơ plơi Ea Rơt, phrâo tŭ mă rơmô ania să djru. Ayong Sinh brơi thâo, ñu amra gir run hloh rông rơmô ania kiang tuh ană, đah mơ̆ng plai ƀiă tơnap tap, sang anŏ či pơblih tui:

"Tŭ mă ană rơmô pioh rông, sang anŏ gơmơi mơak biă mă. Kâo amra gir run rông ñu kiăng tañ tuh ană, pioh pơđĭ kyar bơwih ƀong huă sang anŏ, hơđong tơlơi hơdip mơda. Bơni kơ să hăng khua mua  kơnuk kơna djru sang anŏ gơmơi”.

Tui hăng ơi Vàng Seo Măng, Khua plơi Ea Rơt: Hơdôm thun rơgao, yua hơmâo gong gai kơnuk kơna să djru, hơdôm sang anŏ ƀun rin dưi tŭ mă rơmô ania pioh rông laih anun pơlar tui hơdră pơ anăn sang bruă prăk rơmô djuai kiăng djru ba lu sang anŏ ƀun rin tañ pơklaih mơ̆ng tơlơi rin ƀun.

“Giăm 80% mrô mơnuih ƀôn sang dưi tŭ mă, tŏ tui rông rơmô, rĭm sang anŏ rông sa hlông tuh giong, jao kơ pô pơkŏn dơ̆ng mă rông. Yua kơ anun, tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang pơ anai pơblih tui laih. Sang anŏ ƀun rin hok mơak biă mă samơ̆ lu mơnuih, lu sang anŏ huăi ư̆ rơpa ƀun rin dơ̆ng tah”.

Plơi Ea Rơt, să Čư̆ Pui, tơring glông Krông Bông dưi thâo nao lĕ kual tơnap tap hloh tơring čar Dak Lak. Sang bruă prăk rơmô lĕ sa amăng bruă ngă pơčeh phrâo djru mơnuih ƀôn sang ƀun rin hrưn đĭ amăng tơlơi hơdip. Khua jơnum min mơnuih ƀôn sang să, ơi Nguyễn Văn Tâm lĕ mơnuih ba jơlan hlâo, ñu čih amăng plăng internet, bơnah facebook ñu pô, jak iâu pơčruh prăk blơi rơmô djru. Tơdơi kơ hơdôm drơi rơmô blung a arăng djru, jao kơ sang anŏ ƀun rin, bruă ngă anai, hơmâo khua git gai ping gah, khua să ngă tui soh. Tơdơi kơ 5 thun, truh ră anai, hơmâo laih 43 drơi rơmô ngă djuai, pioh brơi mơnuih ƀun rin tŭ mă rông pơblih nao rai, mơ̆ng anun hơmâo rơmô rông hăng sĭ ĕp prăk hrưn đĭ pơklaih mơ̆ng ƀun rin.

Sa boh sang anŏ mơnuih ƀôn sang ƀơi Ea Rơt prăp lui rơ̆k čem rơmô

Ră anai, ơi Nguyễn Văn Tâm ngă khua git gai ping gah să, bơ să Čư̆ Pui hơmâo laih pŭ rơmô anăn sang bruă prăk rơmô lu drơi laih. Ơi Tâm brơi thâo: Hrom hăng bruă git gai să, pơčrâo bruă mă pơtrut pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, lui rơmŏn kŏn rin, bruă khua git gai ping gah mơtam ngă hlâo, jak iâu djru kơ sang anŏ ƀun rin, hơmâo ba glăi boh tơhnal pơblih rơđah tong ten laih:

“Truh ră anai pŭ rơmô hơmâo 67 drơi. Hơmâo sang anŏ đơ đa mơ̆ng sa drơi tŭ mă rông, ră anai hơmâo 3 drơi rơmô kơ sang anŏ gơñu pô baih. Hơmâo mơnuih yua tơlơi djru anun, rông rơmô truh prong sĭ ĕp prăk pơdong sang. Mơnuih ƀôn sang mơak biă mă, sang bruă prăk rơmô Ea Rơt truh mông anai ngă tui hơmâo boh tơhnal tŭ yua prong biă mă”.

Ƀu kơnong hur har pôr amăng facebook đôč ôh, jak iâu lu mơnuih hơmâo pran jua čơmah, ƀing pơdrong djru prăk, mơ̆ng Khua git gai Ping gah să truh pơ mơnuih mă bruă amăng să Čư̆ Pui, ăt jak iâu phung wang añang kor, gơyut gơyâo gum tơngan hrom, djru blơi rơmô ngă djuai, pioh pơpha brơi kơ mơnuih ƀun rin. Hơdôm bruă mă anun, yôm biă mă, mơ̆ng mơnuih ping gah, mơnuih apăn bruă să djru kơ lu sang anŏ tơnap tap pơ anai dưi pơklaih mơ̆ng ư̆ rơpa hăng hơđong tơlơi hơdip mơda.

Tuấn Anh pô čih: Nay Jek pơblang