VOV4.Jarai-Kah hăng ƀing gơmơi lăi pơthâo laih, lŏn sang đang hmua đĭ nua sĭ mơdrô ƀơi kual Dap Kơdư hlăk ngă răm hĭ hơdră pơkă hnong pơdong plơi, arăng blah čư̆, bư̆ ia, čơƀlia lŏn kiăng kơ dăo, čoh pơrai kyâo pơtâo lŏn glai adai yang brơi. Jai kraih bơngơ̆t hloh lŭ lŏn amăng glai kơsing mă, kyâo pơtâo koh drôm, pơjing đang hmua, blôk pioh sĭ mơdrô ĕp prăk. Lŏn glai tơl jing kual lŏn ƀing mơnuih kơsing mă ngă tơnap rung răng, kơsing mă lŏn, pôr pơthâo sĭ mơdrô, ngă rung răng pioh glăi anŏ sat răm kơtang biă mă.

Ră anai ƀing ta hlăk dŏ ƀơi hang ia dơnao Ia Rơt lah, giăm jơlan rơdêh đuăi hmar Nha Trang, Khánh Hòa hăng Ƀuôn Ma Thuôt. Mă rup video brơi arăng lăng kơdư čư̆ gah adih anun, pơ anai kơñ pơgi ni anăp amra jing anih sĭ mơdrô pơmă biă mă yơh. Hlơi hơmâo tơlơi kiăng blơi pơhiăp telephôn hăng kâo hŏ, kâo amra ba nao ĕp lăng”.

Anun lĕ tơlơi pôr pơhưč kơ bruă sĭ lŏn glai hơmâo hrip pơhiăp pôr amăng plang mơnuih mơnam Facebook. Hơdôm lŏn đang kah hăng pơpha glông kơtuai hang ia dơnao bơnư̆ Ia Rơt, kual ataih jĕ hăng tơring glông Ea Kar hăng Krông Bông, tơring čar Dak Lak hơdôm blan hăng anai jing hĭ lŏn arăng bơ sĭ mơdrô, lu mơnuih hyu tơña, hyu hơduah ĕp. Tơña kơ tơlơi pơhing jơlan tơkuh pơdjơ̆ nao ƀơi lŏn gah kơdư ia dơnao lăi, hơmâo jơlan rơdêh đuăi hmar Ƀuôn Ma Thuôt- Nha Trang jai kraih lŏn pơ anai, hơmâo nua đĭ kah hăng kơdư kơdăt, pơplong mơtam yơh.

Tơring glôgn Ea Sup ră anai sa amăng hơdôm anih rung răng amăng bruă sĭ mơdrô lŏn tơnah tă tăn ƀơi Dak Lak.

Lŏn glai hyu pôr sĭ pơhaih ba mơtam

Ƀu ƀiă ôh, glông pơkă lăng lăi hơmâo anih hiam, pơdong sang lăng nao pơ jơlah ia ƀudah čư̆ siăng juăt lăi view hiam, hăng rơnoh hlăk juă nua hơdôm klai prăk mơtam sa hektar. Hơdôm glông kăng pơpha ƀơi anih ƀu hiam đơi ôh, hơdôm rơtuh met năng ai ataih mơ̆ng anun, sa ha lĕ 100 klăk prăk, ră anai đĭ truh mơkrah klai prăk sa ha, ƀu hŭi kơ rơngiă soh sel ôh, yua aka ƀu găl tơlơi phiăn, phun tơdŭ pô lŏn, yua dah lŏn glai kơnuk kơna aka jao kơ mơnuih ƀôn sang ôh.

Pơ Ea Sup lĕ, ƀu pơdjơ̆ nao kơ jơlan rơdêh đuăi hmar ôh, ƀudah kŏn pơdjơ̆ nao view lơi, lŏn glai ba mơtam yơh ƀơi tơring glông kual giăm guai lŏn ia samơ̆ ăt hlăk đĭ nua tơl pơ-iă gao amăng tơngia mơ̆n. Sa boh tơring glông pơ-iă hlor kah hăng gŏ gang pơhang hlor pơđiă, mơsăt phun mơ̆ng tơring čar Dak Lak, anih ngă hmua pla pơjing dŏ tơnap tap đôč, samơ̆ ăt hơmâo hnoh prăk arăng rai mơ̆ng tơring čar, ƀôn prong truh pơ Ea Sup, ba nao, blơi, sĭ mơdrô lŏn glai truh hơdôm rơtuh ha. Sa čô mơnuih ƀôn sang pơ să Êa Ƀung, tơring glông Ea Sup brơi thâo, nua lŏn glai pơ anai đĭ yôm dua wơ̆t, klâo wơ̆t pơkă hăng tơđar thun hlâo:

“Ră anai nua pơkă dưm dưm mơ̆ng 150-200 klăk prăk sa ha, lŏn kơnuk kơna wai lăng, lŏn kông ty anun lah. Lŏn anun hă hiư̆m dưi hơđong sit ta blơi, yua ƀu hơmâo hră pơar ôh, tŭ kơ blơi tă tăn”.

Đơ đam lŏn prong, nua rơgêh, blơi amuñ hăng hră pơar čih mă tŭ kơ hơmâo laih anun gư̆ mă gru tơngan, cơđeng tơngan tut mă hnun kiăng pơkă gah hmua, guai lŏn đang, ngă kơ Ea Sup ră anai jing anih hlor sĭ mơdrô lŏn tơnah tă tăn ƀơi Dak Lak. Ƀơi tơring glông ăt phrâo hơmâo tơlơi soh arăng phă glai pơrai rưng prong lu thun hăng anai ƀơi kual Dap Kơdư rơngiă lŏn glai giăm truh 400 ha. Tăp năng arăng mưn ƀuh ƀơi Ea Sup hơmâo ƀing krăo blơi lŏn glai lu laih anun kah pơpha ngă glông sĭ mơdrô ča čot.

Ơi Ngô Văn Thắng, Kơ-iăng Khua jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông Ea Sup brơi thâo, tơring glông hlăk pơphun tơgŭ ĕp lăng kơđi tơlơi hyu suh mă hăng pơgăn ƀing ngă soh anun, yua gơñu ngă bruă hŭi rơhyưt biă mă djơh hăng anai:

“Ƀu kơnong hơmâo tơlơi soh kơsing mă lŏn glai tă tăn ôh mơ̆, dŏ hơmâo tơlơi bơ sĭ mơdrô lŏn glai, laih anun plư pleč leč pơdar. Mơnuih ƀôn sang mơ̆ng anih pơkŏn nao aka ƀu thâo ôh phun akha pô lŏn  ƀing sĭ mơdrô lŏn čih hră lăi lŏn gơñu sĭ kơ arăng blơi hăng ƀuăn lăi amra ngă brơi hră yua lŏn ƀơi anih lŏn kơnuk kơna wai lăng, gơñu sua mă”.

Amăng hơdôm tơring čar kual Dap Kơdư, lŏn glai ƀơi Lâm Đồng hơmâo nua pơmă hloh, boh nik ñu lŏn amăng plơi prong Đà Lạt

Hrŏm hăng tơring čar Dak Lak, lŏn tơnah đĭ nua tơlơi pơhing phă glai pơrai rưng, kơsing mă lŏn ča čot tơket tơkeng yơh hơmâo amăng kual Dap Kơdư. Ƀơi să Nậm Njang, tơring glông Dak Song, tơring čar Dak Nông, ơi Phạm Quang Nam, Kơ-iăng Khua jơnum mơnuih ƀôn sang să brơi thâo:

“Să hlăk ngă hrŏm djop anom bruă pơ tơring glông, hơdôm sang bruă hơmâo tơlơi dưi, kah hăng kông an tơring glông, sang bruă khua tơhan wai lăng glai, brơi ĕp lăng kơđi, hơdră hyu sem lăng, pơsir tơlơi ngă soh kơsing mă lŏn glai kơnuk kơna wai lăng pioh sĭ mơdrô tă tăn”.

Amăng hơdôm tơring čar kual Dap Kơdư, lŏn glai ƀơi Lâm Đồng arăng sĭ pơmă hloh, kah hăng ƀơi Đà Lạt. Kơnong hơdôm thun giăm anai, lu anih amăng plơi prong mơtam, rơnoh lŏn arăng sĭ đĭ pơmă hơdôm hơpluh wơ̆t. Ơi Võ Danh Tuyên, Kơ-iăng khua Gơnong bruă Đang hmua hăng Pơđĭ kyar plơi pla tơring čar Lâm Đồng brơi thâo, yua kơ tơlơi sĭ mơdrô lŏn tơnah hăng rơnoh lŏn pơmă, anun lu mơnuih ƀu pơđing nao tơlơi phiăn ôh, ngă bruă kơsing lŏn glai ča čot laih anun jah drôm lŏn glai kơnuk kơna dŏ wai lăng pioh kiăng ĕp kmlai kơ hơjăn:

“Tơlơi pơhing arăng kơsing mă lŏn glai, bruă anai ngă lu tơlơi rung răng ruă akŏ hlao, gao tơngia biă mă thun blan rơgao. Kơnong yap amăng klâo blan akŏ thun 2022, tơring čar hơmâo 57 wơ̆t arăng ngă soh sua lŏn glai, đơ đam lŏn rơngiă rơbêh 19 ha. Pơkă hăng akŏ thun 2021 lĕ đĭ tui 78% laih anun đơ đam lŏn đĭ tui 85%, rơngôt biă mă”.

Lăp gleng nao biă mă kơsing mă lŏn glai tă tăn hăng bruă sĭ mơdrô lŏn pơhaih rơđah ba mơtam, boh nik ñu amăng plang facebook, samơ̆ bruă pơsir tơlơi soh glăi anai rơnang biă mă. Ƀơi hơdôm anih, mah lu anom bruă lăi amra pơsir kơtang khut khăt, samơ̆ bruă ngă sĭ mơdrô tui tơlơi phiăn amăng plơi pla ăt dŏ hơmâo đôč, hơdră ngă dŏ tơnap tap hloh.

Tơlơi anai ăt brơi ƀuh bruă wai lăng lŏn glai ƀơi djop tơring čar tơdu đơi ƀu glăm ba ôh, aka ngă tui djơ̆ tơlơi pơtrun mơ̆ng ping gah hăng tơlơi phiăn kơnuk kơna pơkă kơ bruă wai lăng, pơgang glai rưng.

Công Bắc pô čih- Nay Jek: Pơblang