VOV4.Jarai - Hơdôm boh tơring čar kual Dap Kơdư hơmâo rơbêh 2.000 boh dơnao ia prong hơdôm pluh rơbâo ektar. Bruă mă yua hơdôm boh dơnao kŏng ia rông akan hơdang hăng bơwih brơi glăk bưp lu tơlơi tơnap yua Tơlơi phiăn Bơnư̆ dơnao kŏng ia thun 2017, Tơlơi pơtrun 67 hăng Tơlơi pơtrun 96 thun 2018. Hơdôm rơbâo ektar ia dơnao lui hĭ soh, hơ-ưi biă, yua ƀu dưi brơi arăng apah mă rông akan hơdang.

Ơi Nguyễn Trọng Nhi wai lăng dơnao ia Vạn Xuân prong năng ai 5 ektar ƀơi ƀut plơi 9, tơring kual Dak Mil, tơring glông Dak Mil, tơring čar Dak Nông truh ră anai 20 thun laih. Ñu hơdip gơnang kơ bruă rông akan ƀơi anai. Samơ̆ mơng thun 2018 truh ră anai, kông ti wai lăng ring bruă bơnư̆, dơnao kŏng ia Dak Nông lăi pơthâo ƀu dưi kĭ hră brơi yua dong tah yua hơmâo anŏ tơnap mơng Tơlơi phiăn dơnao kŏng ia, bruă bơwih ƀong mơng ơi Nhi jing pơdơi hĭ mơn. Bruă wai lăng, mă yua dơnao ia ăt hơmâo tơlơi bơrơsua, lu mơnuih mut nao mă akan samơ̆ ơi Nhi ƀu thâo pơgăn ôh yua dah ƀu hơmâo hră pơ-ar gêh gal. Bruă anai sui 4 thun anai laih, ơi Nhi rơkâo Kơnuk kơna tañ pơsir brơi hơdôm tơlơi ngă tơnap đah ñu mơng hơđong pran tuh pơ plai prăk ngă bruă:

“Rơkâo đĭ sui laih, samơ̆ gun hĭ ƀơi tơlơi phiăn. Kĭ brơi kâo hră pơ-ar kah kâo mơng khin tuh pơ plai prăk ngă bruă, bơ tui anai kơnong kơ lăng ba dơnao đôč yơh, ƀu khin bơwih ƀong ôh. Ƀu kĭ hră lĕ amuñ hơmâo tơlơi bơrơsua, djơ̆ tơlơi phiăn kah kâo mơng khin tuh pơ plai bơwih ƀong”.

Ơi Bùi Phong Danh, Kơ-iăng khua anom bruă gah tơring glông Dak Mil, Kông ti TNHH sa ding kơna mă yua ring bruă dơnao kŏng ia tơring čar Dak Nông, brơi thâo, abih bang tơring glông hơmâo 43 boh dơnao prong năng ai 22 klăk met khô̆i, mơta ia prong 300 ektar. Abih bang dơnao ia ră anai lêng kơ ƀu dưi kĭ hră brơi apah yua rông akan ôh hăng ană plơi yua gun hĭ ƀơi Tơlơi phiăn Dơnao kŏng ia thun 2017 hăng Tơlơi pơtrun 67 thun 2018. Tui hăng ơi Danh, tơlơi gun ră anai lĕ tơlơi phiăn mă yua lŏn amăng hră pơ-ar pơdah brơi anom gơgrong bruă anai sem lăng pơsit bruă brơi sĭ mơdrô. Amăng abih bang hơdôm boh dơnao ră anai lêng aka ƀu hơmâo hră brơi yua lŏn kơ Kông ti wai lăng:

“Thun 2017, tơring hơmâo hră čih nua apah yua dơnao ia lĕ 250prăk/m2/thun. Tơring glông ăt hơmâo lu mơnuih rơkâo yua, samơ̆ tơnap hĭ yua hơmâo Tơlơi phiăn dơnao kŏng ia, Tơlơi pơtrun 67, khŏm kiăng rông akan hơdang lĕ hơmâo hră pơ-ar brơi kah mơng dưi. Bơ kiăng hơmâo hră lĕ khŏm hơmâo hră lŏn tơnah, samơ̆ hră yua lŏn tơring čar aka ƀu jao kơ kông ti ôh, anun jing kông ti ƀu dưi pơsit brơi arăng apah yua ôh”.

Abih bang dơnao ia ƀơi Dap Kơdư ƀu hơmâo hră brơi yua ia.

Ơi Lê Viết Thuận, Khua kông ti TNHH sa ding kơna mă yua dơnao ia tơring čar Dak Nông brơi thâo, abih bang 250 ring bruă dơnao ia ƀơi tơring čar aka ƀu hơmâo hră brơi yua lŏn ôh. Dơnao ia pioh lui đôč đač jing hơ-ưi biă, samơ̆ kông ti ƀu thâo anŏ ngă dong tah, yua dah brơi arăng apah mă lĕ ngă soh tơlơi phiăn. Hơdôm tơlơi ngă tơnap, pioh lui đôč tui anai amra dŏ sui alŏng đôč, yua bruă brơi hră mă yua lŏn kơ hơdôm ring bruă dơnao kŏng ia tơnap biă, wơ̆t hăng rơngiă lu prăk dong. Mơng thun 2018 truh ră anai, kông ti kơnong brơi prăk pơkă, hlă gong ƀơi guai kiăng kơjăp brơi 10 ring bruă pre či brơi hră mă yua lŏn, yap lăng aka ƀu truh 5% lơi:

“Kiăng ngă sa ring bruă mơ̆ brơi hră yua lŏn, hlă gong khŏm pơphun mơng atur, rơkâo tơlơi pơtrun ngă bruă, rơkâo prăk klăk, bu djơ̆ ta jao giong arăng brơi kơ ta mơtăm ôh. Lơ̆m măi pioh hră pơ-ar brơi mă yua, duh lŏn tơnah aka ƀu klă tui ră anai ôh. Đưm adih, hơmâo ring bruă hơget thơ arăng iâu ană plơi jơnum kiăng pơpha brơi lŏn, hơmâo lu sang anŏ aka ƀu pơplih glăi ôh mrô lŏn. Tơlơi anai ta bu dưi jăm kơ pô hlơi mơn, yua dah mơng hlâo tui anun yơh”.

Dap Kơdư hơmâo rơbêg 2.000 ring bruă dơnao kŏng ia lui soh yua bu thâo brơi arăng apah prăk blơi yua.

Ơi Nguyễn Công Hạnh, Kơ-iăng khua kông ti TNHH sa ding kơna mă yua dơnao kŏng ia tơring čar Dak Lăk brơi thâo, Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring čar kiăng kông ti jăng jai anai hơmâo hră dưi mă yua lŏn lơ̆m aka ƀu hơmâo hră brơi yua lŏn. Samơ̆ tui hăng Tơlơi pơtrun mrô 96 thun 2018 pơsit kơ nua gơnam, bruă bơwih brơi gah dơnao ia, hăng djru prăk mă yua gơnam, bơwih brơi gah dơnao ia lĕ khŏm kiăng kiăo tui hơdôm anom bruă bơdjơ̆ nao pơsit brơi. Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring čar Dak Lăk hơmâo pơdah thâo 2 thun anai laih samơ̆ aka ƀu hơmâo pơsit brơi lơi. Hơdôm hră brơi yua ia ƀơi 246 boh dơnao ia hăng năng ai 2.000 ektar kông ti wai lăng ăt aka ƀu dưi ngă, huač prăk, laih dong hăng bruă rông akan hơdang amra rơngiă hơdôm rơtuh klai prăk rim thun:

“Kông ti hơmâo čih pơkra nua apah mă yua mơ-it kơ Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring čar hăng Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring čar hơmâo laih hră pơ-ar pơdah pơ Ding jum ngă hmua hăng pơđĭ kyar plơi pla, Ding jum prăk kăk samơ̆ truh ră anai aka ƀu pơsit brơi ôh. Anun jing tơlơi tơnap prong biă đah mơng dưi ngă, yua dah ƀu hơmâo hơdră ngă bruă lĕ ƀu gal ôh. Tui anun, amra rơngiă lu prăk. Tal dua, lơ̆m ƀu brơi mă yua lĕ mơnuih ƀon sang bơrơsua mơtăm yơh, ngă rung răng ƀu hơđong”.

Kiăng pơsir brơi tơlơi tơnap kơ hơdôm plơi pla, ngă gêh gal mă yua pơđĭ kyar dơnao ia pioh rông akan hơdang lăi hơjăn, hơdôm mơta gơnam, bơwih brơi akan hơdang lăi hrŏm, kiăng hơmâo tơlơi gum djru mơng djŏp ding jum, anom bruă mơng Kơnuk kơna.

Công Bắc: Čih - Siu H’Mai: Pơblang