Thun 2025 arăng lăng lĕ ha thun hơmâo tơlơi yak nao kơtang amăng tơring čar Gia Lai amăng bruă đing nao, pok pơhai hơdôm hơdră djru mơnuih mơnam hăng mơnuih djuai ania ƀiă. Tơlơi kơđŏm glăi lĕ jơlan hơdră ruh pơkra glăi sang tơ̆i phŏ, sang dŏ jang jai hăng rơbêh 12.000 boh sang hơmâo man pơdong phrâo hăng pơkra ming, pơgôp djru brơi hơdôm boh sang anŏ ƀun rin, giăm ƀun rin hăng sang anŏ tui hơdră djru ƀơƀrư̆ hơđong sang dŏ, hơđong bruă bơwih ƀong huă. Hrŏm hăng anun, nua hơdôm gơnam đang hmua phun amăng ƀon lan anun lĕ kơsu, boh ñông, tiu, kơphê, sầu riêng tŏ tui đĭ nua, ba glăi prăk pơhrui hơđong, tơlơi hơdip mơnuih ƀôn sang pơplih tong ten. Sit biă ñu, bruă pok pơhai man pơkra hơdôm ară jơlan rơdêh đuăi hmar Quy Nhơn-Pleiku hơmâo pok rai tơlơi čang rơmang phrâo amăng pơlir sĭ mơdrô, pơhưč tuh pơ alin hăng ngă pơtrut pơđĭ kyar bơwih ƀong huă-mơnuih mơnam hơđong kjăp brơi tơring čar pơ anăp anai. Ƀơi anăp kơ tơlơi pơplih tong ten anun, ơi Khiêm, dŏ amăng plơi Dôr 1, să Đak Đoa, tơring čar Gia Lai hok mơ-ak brơi thâo:

“Jơlan rơdêh đuăi hmar Pleiku-Quy Nhơn găn nao kual Glar hăng lu đang hmua neh met wa dong amăng anih pơhrui glăi. Neh met wa ăt hur har, hơđong pran jua bơwih ƀong huă kiăng hơmâo prăk pơhrui, ngă tui klă djop tơlơi črâo trun mơng Ping gah, kơnuk kơna. Hăng bruă man pơdong 134 boh sang, ruh hĭ sang tơ̆i phŏ, sang dŏ jang jai hơmâo kơnuk kơna pơkra giong, neh met wa đăo gơnang hăng pơpŭ bơni Ping gah, kơnuk kơna hơmâo đing nao, ngă gêh gal brơi abih bang mơnuih hơmâo tơlơi hơdip hơđong, đing nao pơđĭ kyar bơwih ƀong huă”.

Hơdôm thun giăm anai, bruă tuh pơ alin čuk pơkra jơlan glông nao rai, djru tơlơi thâo mă bruă ngă hmua, pla pơjing, hrŏm hăng anih anom sĭ mơdrô jai lu, prong tui, hơmâo ngă gêh găl brơi kơ mơnuih ƀôn sang ngă hmua hơđong pran jua pla pơjing laih anun tong ten hmua pơdai anih bơwih ƀong huă. Ƀu kơnong đing nao kơ hmua đang phun pla đôč ôh, mơnuih ƀôn sang dŏ đing nao kơ bruă djă pioh gru grua hiam, thâo gum pơgôp akŏ pơdong plơi pla trơi pơđao yâo mơak.

Ƀơi să Đức An, tơring čar lâm Đồng bơyan  pĕ pơhrui phrâo anai, tŭ yua lu, djru sang anŏ mơnuih ƀôn sang pơhrui glăi prăk kăk hơđong, bơwih brơi tơlơi hơdip mơda, čơkă thun phrâo mơak, hơ̆k kơdơ̆k hloh. Ơi Điểu Kêu, mơnuih arăng đăo kơnang ƀơi Ƀon Njranglu, să Đức An brơi thâo, thun 2026, mơnuih ƀôn sang ăt gir run mă bruă ngă hmua pla pơjing kiăng hơmâo tơlơi hơdip mơda trơi pơđao hloh:

“Tơlơi pơhing rơnoh kơphê hăng lu mơta boh čroh mơ̆ng đang hmua kah hăng boh durian ăt hơđong, pơmă ƀiă mơ̆n. Mơnuih ngă hmua ƀuh hơđong pran jua, čơkă thun phrâo mơak mơai. Truh thun phrâo mơnuih ƀôn sang amra hơmâo pran jua mơ̆n pơtrut mă bruă hơđong tơlơi bơwih ƀong huă, pơđĭ kyar bruă mă pơkra ming”.

Tơdơi kơ pơmut hrŏm, să Đăk Ui, kual gah yŭ tơring čar Quảng Ngãi (hlâo anun lĕ 2 boh să Đăk Ngọk hăng Đăk Ui, tơring glông Đăk Hà, tơring čar Kon Tum) - glăk yak nao rơwang pơđĭ kyar phrâo. Ră anai să hơmâo giăm 12.000 čô mơnuih, amăng anun mơnuih djuai ania ƀiă hơmâo rơbêh 60%, lu hloh lĕ mơnuih djuai ania Sêdang. Ƀu djơ̆ kơnong lu gru grua, Đăk Ui ăt lĕ kual lŏn hơmâo gru grua ngă hơkrŭ kơtang hloh. Amăng rơnuk blah wang, ƀơi anai lĕ anih ngă hơkrŭ, pơging ba, tơnă hơbai gơnam ƀong brơi ling tơhan, pơgôp pran mơnuih, gơnam tam brơi ling tơhan.

Ngă hmua-đang glai lĕ bruă phun ƀơi Đăk Ui hăng hơdôm phun pla phun anun lĕ kơphê, kơsu, hơbơi plum, pơdai ia…Thun rơgao pơhrui rĭm akŏ mơnuih giăm 60 klăk prăk, tơlơi hơdip mơnuih ƀôn sang hơđong, mrô sang anŏ ƀun rin hrŏ trun, mrô sang anŏ pơdrong sah jai hrơi đĭ lu tui. Tơdơi kơ dưm dăp anih anom mă bruă, Đăk Ui glăk râu mơdưh gru grua ngă hơkrŭ, jak iâu pơgôp, anăp nao pơđĭ kyar hơđong. Amai Y Thu, dŏ amăng plơi Đăk Kơ Đêm brơi thâo:

“Amăng thun 2026, Jơnum ruah khua mua đơ đam dêh čar tal XIV mơng Ping gah, gong gah dua gưl amra čung ba lŏn ia ta yak nao rơwang pơđĭ kyar phrâo kơtang ƀiă dong, tañ pơsir hĭ hơdôm tơlơi tơnap tap brơi lŏn ia, brơi ƀon lan. Sit biă ñu, bruă ngă hră pơ-ar brơi neh met wa pơhlôm hruaih, hmao tlôn, tañ hloh. Kâo čang rơmang să, tơring čar mă bruă hơmâo gêh gal ƀiă dong, ngă djop tơlơi gal kiăng neh met wa pơkra rai lu gơnam tam, gơnam tam jai hiam hơdjă, hơmâo nua, djru brơi neh met wa đĭ tui prăk pơhrui, hơđong tơlơi hơdip mơda”.

Thun 2025 laih rơgao, hrŏm hăng bruă dăp glăi khul apăn bruă, sang bruă kơnuk kơna dua gưl, kơnuk kơna hơmâo ngă tui hơdră pơsir tơlơi tơnap tap pơdong sang brơi kơ sang anŏ dŏ amăng sang tơ̆i, sang phŏ. Lu sang anŏ čơkă thun phrâo amăng sang hiam hơđong kơjăp, pơđao laih. Ơi Ksor Beo, mơnuih arăng đăo kơnang ƀơi să Ia Grai, tơring čar Gia Lai brơi thâo, yua hơmâo tơlơi djru mơ̆ng Ping gah, kơnuk kơna, amăng plơi ră anai huăi hơmâo sang anŏ dŏ amăng sang tơ̆i, sang răm, joh phŏ; tơlơi hơdip mơda ƀơƀrư̆ đĭ tui laih. Ñu lăi:

“Bơni kơ ping gah, kơnuk kơna hơmâo lu tơlơi djru ba mơnuih ƀôn sang, amăng anun djru sang anŏ tơnap tap, ƀun rin pơdong sang, pơkra glăi sang dŏ, thun blan laih rơgao djru ba lu mơnuih ƀôn sang hơđong tơlơi hơdip mơda. Hrup ƀơi plơi Ƀlang Yang gơmơi, hơdôm sang anŏ tơnap tap, ƀunb rin kơƀah sang dŏ hơmâo djru ba tañ. Thun phrâo đăo kơnang kơ kơnuk kơna ăt djru ba ană plơi pla amăng bruă pơkă lăng pơjrao tơlơi duăm ruă huăi apah prăk; djru prăk hrăm hră kơ ană amôn čơđai sang hră”

Thun 2025, tuai čuă ngui amăng ƀuôn Tring, phường Buôn Hồ, tơring čar Dak Lak hơmâo tơlơi đing nao tuh pơ alin hluai tui lu jơlan hơdră, akŏ bruă mơng Kơnuk kơna. Truh ră anai, ƀuôn Tring hơmâo akŏ pơjing Khul wai lăng tuai čuă ngui amăng plơi pla, čih pơkra tơhnal pơkă bruă mă; pơphun pơtop hrăm boh thâo bơwih brơi tuai čuă ngui; pơtô hrăm brơi ƀing atông čing ayun suang amăng plơi pla; djru pok website, plang mơnuih mơnam; laih dong pơlir hăng hơdôm anom bruă ba hyu tuai amăng tơring čar hăng gah rơngiao tơring čar kiăng lăi pơthâo, pơƀuh glăi gơnam tuai čuă ngui.

Tui yă H’Nưn Mlô, Khua grup bơwih brơi tuai čuă ngui amăng ƀuôn Tring, amăng thun phrâo 2026 anai, neh met wa amra tŭ mă hơdôm akŏ bruă pơtop hrăm amăng pơphun ngui adôh suang gru grua, pơjing jơlan hơdră ngui adôh suang amăng plơi pla, mơng anun pơjing rai gơnam tuai čuă ngui yôm phara, pơgôp djă pioh, ngă lar hyu gru grua mơnuih djuai ania ƀiă ƀơi anai. Yă H’Nưn Mlô brơi thâo:

“Kâo iâu pơthưr, pơtrut pơsur adơi amai bruă pơ anăp anai lĕ amra mut hrŏm pơtop hrăm dong kiăng dưi ngui adôh suang djop tơlơi ngui gru grua, adôh suang anun lĕ adôh eirei, kưt, akhan…gir run hrăm thâo tơdơi anai amra pơphun ha mơmŏt ngui adôh suang mơ-ak hloh, jak iâu abih bang adơi amai, neh met wa amăng plơi pla nao ngui hrŏm”.

Thun laih rơgao, dra djuai ania K’ho anăn Ka Thuân, dŏ ƀơi să Hòa Ninh, tơring čar Lâm Đồng, hơmâo akŏ pơjing rai anăn păn sĭ mơdrô eng ao mơñam mrai đưm djuai ania brơi arăng thâo. Mơ̆ng bruă tơčoh eng ao, Ka Thuân ngă hrŏm bruă rơngaih mrai, mơñam eng ao hăng mrai đưm djuai ania, samơ̆ kač rup, ngă tu hơdră kơteh, duñ mơñam ngă bơnga tui anŏ kiăng mơ̆ng mơnuih blơi, laih dơ̆ng pôr pơthâo, sĭ mơdrô amăng plang facebook, pok prong anih anom sĭ mơdrô pơ lu plơi pla Bảo Lộc, Bảo Lâm. Hơbô̆ bruă anai ƀu kơnong djru ba bruă djă pih gru ama grua amĭ djuai ania K’Ho đôč ôh, dŏ djru arăng blơi eng ao mơñam mrai đưm hăng pơhrui glăi prăk kăk kơ mơnuih ƀôn sang amăng plơi pla.

Tơlơi pơčeh phrâo akŏ pơjing bruă mă ba gơnam eng ao mơñam mrai đưm djuai ania, kơ djop mơnuih blơi yua mơ̆ng Ka Thuân hơmâo mă pri apah bơni mrô dua pơphun bruă mă tui anŏ pơčeh pơblih phrâo ƀơi Lâm Đồng thun 2024. Kah pơpha hăng anăp ngă bruă kơñ pơgi, Ka Thuân čang rơmang ăt lăi pơthâo, pôr anăn gơnam sĭ mơdrô mơ̆ng ñu, ba eng ao gru đưm djuai ania K’ho truh pơ lu mơnuih hloh, mơ̆ng anun kiăng hơmâo lu bruă mă, pơsir brơi tơlơi hơdip mơda kơ mơnuih ƀôn sang djă pioh hăng pơlar tui gru grua hiam djuai ania:

“Thun phrâo 2026, kâo čang rơmang biă mă gơnam gơmơi pơkra ming rai amăng plơi pla pioh djru pơtrut tơlơi bơwih ƀong huă sang anŏ hlâo, giong anun ba glăi bruă mă pơkra ming gơnam tam pơdă amăng tơring čar, kiăng gong gai kơnuk kơna plơi pla tơring čar Lâm Đồng djru djrăi, pơdong sang tơčoh eng ao mơ̆ng djuai ania K’ho anai, djru tuh pơ alin blơi gơnam yua mă bruă, măi mok kiăng ƀing hlăk ai, ƀing dra, ƀing neh wa đah kơmơi amăng plơi pla ngă bruă hrŏm hăng ta”.

Bơi ƀon Bu Ndoh, să Nhân Cơ, tơring čar Lâm Đồng, neh met wa hur har mơ-ak lơm anih anom, jơlan glông hơmâo pơkra kjăp, bruă ngă hmua jai hrơi ba glăi tŭ yua hăng hơdôm phun pla sui thun ba glăi pơhrui lu anun lĕ kơphê, tiu, sầu riêng. Thun rơgao, djop djuai phun pla anai lêng pơhrui hmâo hmăi, ngă atur kjăp phik kiăng mơnuih ƀôn sang hơđong bơwih ƀong huă.

Yă Thị Oanh, djuai ania M’nông, mơnuih arăng đăo gơnang amăng ƀon Bu Ndoh, să Nhân Cơ brơi thâo, hơdôm tơlơi pơplih anun glăk pơtrut pran đăo gơnang, anăp nao tơlơi hơdip jai hrơi hơđong, trơi pơđao hăng hơđong kjăp:

“Tơlơi hơdip mơng neh met wa ră anai hơmâo pơđĭ kyar lu biă mă, anih anih, jơlan glông, hrĕ apui lơtrik dăng nao tơl plơi pla. Hăng tơlơi gơgrong lĕ mơnuih apăn bruă đah kơmơi, ngă bruă gah jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam, kâo ăt glăk tŏ tui pơtrut neh met wa hrăm tui, mă yua boh thâo ia rơgơi, boh thâo ămng ngă hmua kiăng tơlơi bơih ƀong hưa jai pơđĭ kyar ƀiă dong”.

Ơi Rmah Le, plơi Kơte, să Ia Hrŭ, tơring čar Gia Lai brơi thâo, thun hlâo yua ayuh hyiăng adai ƀu gêh găl ôh, hơjan hlim, rơbŭ kơthel hơmâo na nao, samơ̆ bưng băi hĭ sang anŏ ñu ăt ngă hmua pĕ pơhrui hơmâo hmăi ƀiă mơ̆ng pơblih pơjeh phun pla amăng đang hmua. Sang anŏ pla 5 ar đang tơbâo, bơyan koh tơbâo thun hlâo pơhrui glăi truh 420 klăk prăk. Hơmâo prăk pơkom pioh mơ̆ng hlâo kơ anun, sang anŏ man pơdong sang kơjăp ƀiă yơh, abih 1 klai prăk. Čơkă thun phrâo amăng sang phrâo man pơdong hiam, hơđong pran jua, Rmah Le hơ̆k mơak brơi thâo:

“Hlâo adih pla hơbơi plum, pla kơtor pơhrui glăi ƀu lu ôh, ră anai pơblih pla tơbâo anun pơhrui glăi hơmâo hmăi ƀiă. Yua kơ anun, tơlơi hơdip mơda đĭ tui, hơmâo prăk pơdong sang. Kơñ pơgi anai, kâo čang rơmang dưi hơmâo kơnuk kơna djru čan prăk pioh apah lŏn ngă hmua, pok prong đơ đam pla tơbâo”./.