VOV4.Jarai-Ơi Greng thun tơkeng 1966, plơi anih hơkrŭ đưm Stơr, să Tơ Tung, tơring glông Kƀang, Gia Lai. Ñu hơdor glăi, thun 1975, kual Dơnung pơklaih rơngai, lŏn ia pơlir jing sa, mơnuih ƀôn sang tơnap tap samơ̆ hur har sa pran jua, gum tơngan hrom man pơdong glăi plơi pla ala ƀôn. Ră anai, tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang plơi anih blah ngă kual hơkrŭ đưm Stơr hơmâo lu tơlơi pơblih laih, samơ̆ ñu ăt ră ruai na nao kơ ană tơčô thâo kơ tơlơi ñu hơdor pioh amăng hrơi blan tơnap tap, gleh glar, pioh ko ană tơčô thâo pơpŭ, djă pioh tơlơi hơdip mơda amăng rơnuk phrâo laih anun hơdor tơngia kiăng pơpŭ tơlơi rơngai mơak. Ơi Greng ră ruai:
“Thun 1975 lŏn ia tab pơklaih rơngai hlôm bôm, abih bang djuai ania Bahnar, Jrai, Sedang, djop djuai ania pơkŏn Việt Nam ƀing ta hok mơak biă mă. Ƀing čơđai muai dưi nao sang hră, mơnuih prong thâo ngă hmua pla kyâo boh čroh ba glăi anŏ pơblih hiam kơ tơlơi hơdip mơda pơkă hăng rơnuk blah wang. Tơdah ƀu hơmâo ping gah, kơnuk kơna lĕ tơlơi hơdip mơda ƀu hơmâo kah hăng ră anai ôh. Yua hơmâo Ping gah, kơnuk kơna mơnuih ƀôn sang hơmâo tơlơi hơdip mơda trơi pơđao, lu sang hơmâo rơdêh thut, rơdêh ngă hmua bơwih brơi bruă ngă hmua pla pơjing”.
Hơdor glăi kơ hrơi tlaih rơngai đơ đam kual dơnung dêh čar pơlir hơbit lŏn ia jing sa tơlơi hơdor pioh ƀu dưi wor bit ôh hăng ơi Rơ Ô Bhung ƀơi plơi Gung Gốp, să Ia Rmok, tơring glông Krông Pa. Ơi Rơ Ô Bhung ruai glăi: Amăng hơdôm thun blah ngă, neh wa Jarai dô̆ amăng dlai, amăng čư̆, sang dô̆ lĕ ƀu hmâo, ƀong huă kơƀah tơnap biă. Mơng hrơi lŏn ia tlaih rơngai, neh wa amăng ƀrư̆ yak rơgao tơlơi rin rơpa, čơđai dưi nao sang hră, jơlan nao rai klă hiam... anun lĕ pran jua prong prin mơng Ping gah hăng Kơnuk kơna, truh kơ tơdơi anai neh wa amra ƀu wor bit ôh tơlơi anun. Ơi Rơ Ô Bhung hơdor glăi:
“Hơdor glăi thun 1975, lom lŏn ia phrâo tlaih rơngai, neh wa dô̆ hơdip amăng rơnuk tơnap tap, lom anun tơlơi hơdip tơnap tap biă, truh abih rơnuk anun lĕ tơlơi hơdip mơda plai ƀiă, pơđĭ kyar hloh. Gơnang kơ hmâo Ping gah hăng Kơnuk kơna lăng ba anun čơđai dưi nao hrăm hră, bơwih ƀong đĭ kyar hloh, djop plơi pla hmâo đang hmua, thâo ngă đang hmua tui hơdră phrâo, thâo bơwih ƀong sĭ mơdrô. Rơngiao kơ anun, hơdôm bôh sang anô̆ tơnap tap lĕ Kơnuk kơna dô̆ brơi čan prăk bơwih ƀong huă. Hăng pran jua gum hrom hơbit djuai ania, neh wa thâo djru gum tơdruă, hrăm tui adơi ayong Yuan, tơlơi hơdip mơda jai hrơi jai pơplih phrâo, ăt gơnang kơ anun mơ̆ plơi pla jai hrơi jai pơdrong asah klă hiam”.
Blah dưi lăp djă pioh gru phun dêh čar lơ 30/4/1975, pơklaih rơngai lŏn ia sa tơlơi jă đôm na nao amăng tơlơi pơmin pran jua ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang djop djuai nia tơring čar Kon Tum. Jing pran kơtang pơtrut djop gưl rơnuk mơnuih ngă khua, ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang amăng tơring čar gir run, akŏ pơdong hăng wai pơgang lŏn ia. Lăp mơak lĕ tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang djop djuai ania pơ kual ataih, kual tơnap tap ƀơi tơring čar Kon Tum jai hrơi pơblih hiam đĭ tui. Ơi A Thương, plơi Măng Rương, să Văm Lem, tơring glông Đak Tô brơi thâo:
“Tơdơi kơ hrơi lŏn ia pơklaih rơngai kual Dơnung, đơ đam dêh čar ta yak nao amăng sa pok hră bơnah phrâo. Blah dưi ƀơi Đak Tô-Tân Cảnh thun 1972 djru ngă pơgiong, bruă mă kơdung blah ayăt hơtun nao pơ Kơdư truh pơ Dơnung kual Dap Kơdư. Truh thun 1975 djru ngă giong bruă blah rơngai gah kơdư kual Dap Kơdư. Yua hơmâo ping gah, kơnuk kơna djru, plơi Đak Săn ră anai hơmâo apui lơtrik, hơmâo jơlan glông hiam klă, ană tơcô dưi nao hrăm hră. Tơlơi hơdip mơda pơblih laih, sang anŏ ƀun rin jai hrơi hrŏ trun, lu sang anŏ thâo ngă pơdrong. Mơnuih ƀôn sang pơđĭ kyar pla phun boh čroh hơmâo rơnoh yôm kah hăng kơphê, kơsu, pơhrui glăi jai hrơi lu, tơlơi hơdip mơda trơi pơđao yâo mơak”.
Ơi A Đà, dô̆ ƀơi plơi Đăk Xanh, să Văn Lem, tơring glông Đăk Tô thun anai 64 thun. Hrơi tlaih rơngai Đăk Tô – Tân Cảnh lơ 24/4/1972, ơi Đà phrâo hmâo 14 thun hăng hrơi tlaih rơngai đơ đam kual Dơnung dêh čar lơ 30/4/1975 pơlir hơbit lŏn ia ơi Đà 17 thun. Hăng sa čô mơnuih tơkeng rai hăng prong đĭ amăng rơnuk blah ngă, gum hrom bruă mơnuih mơnam hyu pơsir nam rơka blah ngă, ơi Đà lăng ƀuh tơlơi kơtang tit mơng blah ngă, pran jua khin hơtai wor bit drơi pô mơng khul ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang ta kơ tơlơi rơnuk rơnua hăng rơngai djuai ania. Amăng hơdôm hrơi blan 4 gru grua, ơi A Đà hyơ hyor pran jua hơdor glăi:
“Ră anai, mơnuih ƀôn sang tơring glông Đăk Tô lăi hrom, să Văn Lem lăi ha jăn hmâo thâo mă yua laih bôh thâo phrâo amăng bruă ngă đang hmua. Gơnang kơ tơlơi lăng ba mơng tơring glông, tơring čar, tuh pơplai hơdră bruă djru neh wa, amăng ƀrư̆ hrŏ trun rin rơpa, ƀu ƀiă sang anô̆ hmâo tơlơi hơdip mơda hơđong. Gơnang kơ Ping gah, Kơnuk kơna lăi pơthâo, pơsur neh wa thâo hluh kơ hơdră bơwih ƀong huă ngă đang hmua, tơlơi hơdip pơplih phrâo, ană bă nao sang hră, apui lơtrik, jơlan nao rai, sang ia jrao ăt dưi hmâo Kơnuk kơna lăng ba pơdŏng brơi mơn, ră anai neh wa glăk ngă klă hơdôm bruă pơdŏng plơi pla phrâo”
Nay Jek-Siu H’Prăk: Pơblang
Viết bình luận