VOV4.Jarai-Lir hơbit hăng bruă mă pơtô hrăm ƀơi sang hră tơring glông ataih Krông Bông, tơring čar Dak Lak, nai Nguyễn Viết Lân pioh lu mông kơsem min, hơduah ĕp kiăng thâo kơ tơlơi hơdip mơda bruă mă mơ̆ng Khua mir sir Hồ Chí Minh. Hăng ñu, hơduah ĕp, kơsem min kơ tơlơi hơdip Wa ƀu kơnong djă pioh ia rơgơi tơlơi kơhnâo mơ̆ng drơi jăn pô ôh, dŏ kiăng ƀư̆ pơkra tơlơi hơdip mơda, kơtưn gir hrăm hră laih anun ngă tui tơlơi hơdip Wa dơ̆ng mơ̆ng bruă anet aneo amăng rĭm hrơi.

Tơdơi kơ mông pơtô hrăm amăng anih, nai Nguyễn Viết Lân, nai pơtô tơlơi hrăm tin học, sang hră gưl klâo Krông Bông, tơring glông Krông Bông, tơring čar Dak Lak pioh lu mông dŏ pơ sang pơđok hră ƀudah mut ĕp tơlơi pơhing amăng plang internet, kiăng ĕp tơlơi pơhing kơ Wa Hồ. Nai Lân ră ruai, mah pơtô Tin học samơ̆ ñu hor biă mă hơduah ĕp kơ tơlơi hrăm Lịch sử jing tơlơi hrăm gru grua phun dêh čar. Dơ̆ng mơ̆ng anet, tơlơi ră ruai kơ Wa Hồ hơmâo amĭ ama, nai pơtô hrăm hră ruai kơ ñu hmư̆ dlưh pran jua biă mă.

Nai Nguyễn Viết Lân pô tong krah tŭ mă tơlơi apah bơni hlăk ai ba gru hlâo hla

 tui tơlơi Wa Hồ pơtô thun 2022

Yua hơmâo mơ̆ng tơlơi ră ruai anun yơh, lăi glăi anŏ hiam, bruă mă pơtô hrăm mơ̆ng Wa mut tơma amăng pran jua ñu kiăng ngă nai pơtô hrăm hră hăng dŏ glăi amăng kual lŏn hơkrŭ đưm Krông Bông jing plơi pla tal dua mơ̆ ñu jĕ giăm giăm hơdôm hơpluh thun rơgao.

“Kâo juăt hơduah ĕp gru phun kơ Wa Hồ, gru phun mơ̆ pơdjơ̆ nao kơ Wa lĕ kâo hor biă mă hăng hyu ĕp mơtam. Ĕp lăng boh yôm phun kiăng ba pơdah thâo amăng tơlơi pơtô hrăm yua dah ñu mơak hăng ngă kơ tơlơi pơtô ƀu thâo hrăp ôh. Kơ bruă mă Grup mut phung tơdăm dra lĕ lơ̆m pơphun bruă mă ngă hiư̆m pă ba tơlơi pơtô tŭ yua sit nik, ngă kơ bruă pơtô hrăm brơi čơđai hor hloh, huăi hŭi sit pơhiăp amăng mông lu mơnuih, djop khul grup, mơ̆ng anun mơ̆n kiăng čơđai jĕ giăm hloh tơdruă”.

Hrăm giong sang hră pơtô hrăm ngă nai, Đaị học Sư phạm Huế thun 2014, nai Lân glăi pơtô pơ sang hră gưl klâo Krông Bông. Pap kơ čơđai sang hră kual ataih dŏ lu tơlơi kơƀah, samơ̆ ñu hur har, kiăng pơtô brơi čơđai thâo tơlơi hrăm. Ñu hơduah ĕp amăng plang internet, kiăng hơmâo tơlơi pơtô ngă mơak pran jua, pơhưč čơđai hrăm hră. Rĭm kơ mông pơtô, ñu gir brơi čơđai sang hră bơkơtuai nao rai, kiăng abih bang mơak pran jua ƀu hŭi, ƀu yĕl ôh, pơtrut pran jua kiăng hrăm hră, thâo pơčeh phrâo laih anun djru kơ čơđai sang hră hơmâo tơlơi mơak, hor kơ hrăm hră. Čơđai sang hră adơi Hoàng Thị Kim Ngân, anih 11 A7, sang hră gưl klâo Krông Bông ră ruai:

“Kâo ƀuh nai Lân jing sa čô nai pơtô hur har biă mă amăng bruă pơtô hrăm, tong ten, ĕp lu bruă pơtruh nao rai hăng čơđai sang hră kiăng pơtô hrăm mơak hloh. Nai Lân pơtô rơnang, rơđah, amuñ thâo hluh. Nai pơtô čơđai thâo hluh lu laih anun tŭ mă tơlơi pơgôp hiăp mơ̆ng čơđai sang hră dơ̆ng. Kâo pô tơdơi kơ hrăm nai Lân pơtô hmư̆ ñu pơblang lĕ thâo hluh  lu mơta tơlơi, pioh hrăm kơ ta pô hăng gir run hrăm kiăng ƀư̆ pơkra pran jua klă hloh”.

Nai Lân hrom hăng grup hlăk ai tơdăm dra mut phung nao čuă hăng ƀơk gơnam

 kơ amĭ Việt Nam khin hơtai

Ƀu kơnong ngă nai pơtô đôč ôh, ñu dŏ jing nai pơtô hrăm hră thâo rơgơi samơ̆ thun hlăk ai đôč hơmâo pran jua hur har biă mă, nai Lân ngă rah bruă khua khul hlăk ai tong ten hăng bruă biă mă. Ñu ră anai, ngă khua git gai tơdăm dra mut phung, mơnuih apăn bruă mơnuih tơpuôl amăng sang hră laih anun Khua Khul hlăk ai pơlir hơbit sang hră gưl klâo Krông Bông.

Ơi Dương Kim Thạch, Khua sang hră gưl klâo Krông Bông brơi thâo, mah thun dŏ hlăk ai, tơlơi bơwih ƀong huă dŏ lu tơlơi tơnap tap, yau ră anai hlăk dŏ amăng sang pioh kơ ƀing nai jăng jai, ană bă dŏ anet, bơnai lĕ mă bruă ataih mơ̆ng anih dŏ samơ̆ nai Lân ăt dăp bruă sang anŏ ngă giong bruă jao kơ abih bang. Nai hơmâo lu tơlơi pơčeh phrâo amăng bruă pơtô hrăm, djru kơ ƀing nai pơkŏn thâo mă yua măi komputer, boh nik ñu amăng mông pơtô hrăm mơ̆ng ataih, pơtô amăng plang internet juăt online yua pơhlôm pơgang klin covid 19. Ơi Dương Kim Thạch brơi thâo:

“Nai Lân lĕ nai pơtô hrăm hră aka ƀu sui mơ̆n samơ̆ thun hlăk ai, thâo pơčeh biă mă amăng bruă, laih anun hur har amăng bruă mơnuih tơpuôl, mă bruă glăm ba sit nik. Ñu juăt hyu jak iâu mơnuih čơmah pran jua, ƀing čơđai sang hră hăng gơyut gơyâo ngă nai pơtô djru mơnong ƀong huă, prăk kăk pioh blơi gơnam djru kơ ană plơi pla, ƀing ană amôn ao pơđao bơyan puih adai rơ-ot. Pơ ala kơ grup tơdăm dra mut phung hyu čuă jơmư, ƀơk gơnam kơ ƀing yă tha amĭ Việt Nam khin hơtai. Boh nik ñu thun hlâo nai pioh lu mông lu hơdră hrăm hơduah ĕp kơ tơlơi pơmin pran jua Hồ Chí Minh, pơplông hơmâo mă pri gưl dêh čar”.

Nai Nguyễn Viết Lân pơphun jak iâu pơčruh hơdră djru tơlơi khăp pap ƀơi sang hră

Hur har hơduah ĕp tơlơi pơhing ră ruai kơ tơlơi hơdip mơda, bruă mă mơ̆ng Khua mir sir Hồ Chí Minh, nai Nguyễn Viết Lân hơmâo pơkôm pioh kơ pô hơdôm hră pơar yôm ră ruai glăi kơ Wa Hồ. Yua kơ anun, djru kơ ñu hơmâo lu tơlơi thâo, tơlơi khăp kơ Wa Hồ, pơplông hơmâo mă pri mrô sa hơduah ĕp 110 thun ră ruai kơ Wa Hồ trun nao ĕp jơlan hơkrŭ kơ lŏn ia, yua kơ anom bruă khua hlăk ai tơdăm dra mut phung tơring čar Dak Lak pơphun thun 2021,  2 thun na nao mơtam mă pri pơplông hlăk ai hrăm hla tui gru Wa Hồ, jing hrăm tơlơi pơmin pran jua Hồ Chí Minh, yua Ding jum Pơtô hăng Pơjuăt pơphun thun hrăm 2020-2021. Ñu ăt jing sa amăng 45 čô hlăk ai arăng pơpŭ bơni jing hlăk ai gưt hiăp Wa Hồ pơtô đơ đam tơring čar Dak Lak thun 2022.

Ayong Lân kah pơpha, yua mơ̆ng bruă ngă hrom tal pơplông anai, djru kơ ñu hơmâo lu hră pơar ră ruai sit nik kơ Wa Hồ, mơ̆ng anun pơđĭ tui tơlơi glăm ba, tơlơi gơgrong amăng drơi jăn sit mă bruă, kiăng hrăm tui mơ̆ng Wa rĭm hrơi dơ̆ng mơ̆ng bruă anet hloh.

            H’Xíu H’Mốc pô čih-Nay Jek: Pơblang