VOV4.Jarai-Mơ̆ng lu thun hăng anai laih, tơlơi pơdŏ ung mơ̆ng muai bơnai mơ̆ng anet aka djop thun amăng kual djuai ania aset Dap Kơdư ăt dŏ hơmâo đôč, jing sa tơlơi ră ruai hơmâo lu tơlơi pơglăi ƀu klă. Lăp kiăng lăi biă ñu, djop khul grup mơnuih mut phung, gong gai kơnuk kơna djop gưl kơnong thâo laih tơlơi pơdŏ rơkơi aka ƀu truh rơgao laih, hơdôm čơđai aka truh thun, jing tơdăm ngek dra muai aka ƀu thâo pơrơgoh ia bah añah ia mơdung ôh pơjing rơkơi bơnai, huă asơi aka ƀu trơi, tơlơi bơngơ̆t truh yơh, braih arăng tơnă jing asơi baih, sit jing rơkơi ƀudah bơnai laih tơlơi rư̆ rơpa, pơluk mơgu der wer jum dar đôč ƀu thâo đuăi ataih ôh mơ̆ng tơlơi ƀun rin ƀu thâo hră laih pơdŏ rơkơi bơnai mơ̆ng anet.

Amăng sa boh sang anet aneo aka djop 8 met karê ôh, ƀôn Êa Sin, să Êa Sin, tơring glông Krông Ƀŭk, tơring čar Dak Lak, H’Qui Niê hlăk gir pơngui ană ñu anet 3 thun dŏ hia, ƀă leo gah anăp, ană ñu dŏ ƀlir ia jrao lưh hlor duăm pơ-iă drơi. Lăng kơ anŏ ñu pơ-au buai anet hret drơi jăn, klĭ kliăng ƀlơih, lăng kơ H’Qui buh ao đut păl, kah hăng tha hloh kơ thun ñu pô hlăk 18 thun. Adơi ñu H’Ngân Niê, 15 thun, ăt brung brăng hơmâo ană bă laih, phrâo tơkeng ană sa blan. Dua adơi amai ñu dŏ rơkơi mơ̆ng 15 thun soh, ră anai hơƀlơ̆k glăi, rơgao laih. H’Qui lăi:

“Tơdơi arăng brơi ruah glăi dơ̆ng, kâo pơmin klă ƀiă dŏ dra djru amĭ ama ƀơ̆i mơ̆ng dŏ rơkơi, dŏ rơkơi tañ tơnap tap đơi, yua hơmâo ană bă aka ƀu thâo djop hơdră ƀă ƀem čem rông ană bă, ră anai rơgao laih, khom tŭ añ đôč baih”.

H’Ngân Niê sư̆ rơbư̆ dŏ pơƀem ană nge lơ̆m ñu hlăk 15 thun

Bơ adơi ñu H’Ngân ăt ol kơdol pran jua lăi:

“Kâo hlăk hrăm anih 6 đôč, sang anŏ tơnap tap đơi anun yơh kâo dŏ rơkơi. Ƀuh gơyut gơyâo nao hrăm hră, ta lĕ dŏ rơkơi tơkeng ană, ƀă ană mơmŏt mlam krong mơta jĕ dah krah mlăm ană hia tơnap đơi, rơngôt biă mă”.

Hơblơ̆k glăi lĕ tơlơi pơmin djop mơnuih hơmâo soh mơ̆ng lu krop rơkơi bơnai pơdŏ mơ̆ng anet lu biă mă ƀơi Dak Lak, yua kơ gơñu pơdŏ aka ƀu djop thun pơkă. Tơlơi hơdip mơda kiăng rơngai hrom hăng lu tơlơi gêh găl ĕp bruă mă hơdip mơda mơak kah hăng krư̆ bah amăng laih. Ƀing čơđai nge tŏ tui tơbiă rai kah hăng tô tui tơlơi hơdip mơda tơnap tap, pơgăn hĭ tơlơi hơdip mơak thun hlăk muai tơdăm ngek dra muai pơphul ngui ngor đut yơh, hlong đĭ nao tơpă jing hĭ mơnuih tha yuh. Adơi H’Thơi Mlô thun tơkeng 2004, dŏ pơ ƀôn Êa Pông, să Êa Sin, tơring glông Krông Ƀŭk, jing amĭ kơ sa čô ană muai aka buă 3 thun ôh, ñu lăi:

“Tơdah sang anŏ hlôm bôm kah hăng arăng kâo ăt kiăng nao hrăm hră mơ̆n kah hăng gơyut gơyâo sa hnơr. Djơ̆ hrơi bưp glăi gơñu nao sang hră, kâo ƀlĕ ia mơta, yua dah ƀuh gơñu nao hrăm hră hyk hyak mơak klă, ta amuaih biă mă”.

Yă Phạm Ngọc Diệp, mơnuih ngă bruă gah mrô mơnuih hăng ƀă ană hơmâo hơdră să Êa Sin, brơi thâo ñu bơngơ̆t hăng pap drap biă mă tơlơi arăng pơdŏ rơkơi mơ̆ng muai, bơnai mơ̆ng anet amăng să, samơ̆ ƀu hơmâo hơdră pơgăn ôh. Yua kơ ƀuh rơđah, lơ̆m thâo lĕ kah hang braih arăng tơnă giong asơi laih. Tăp năng tơl ƀing rơkơi bơnai muai anun nao ngă hră pơhaih thun tơkeng kơ ană gơñu kah thâo, gong gai kơnuk kơna mơ̆ng ƀuh.

"Hơmâo hơdôm sang anŏ sit arăng thâo, nao pơtô lăi, jak iâu kiăng pơtô lăi, gơñu pi kian baih. Ƀing pơkŏn lĕ khua mua mơ̆ng să nao tơl sang, samơ̆ sit pơsir lĕ gơñu bĕ hĭ, anun yơh tơnap biă pơsir tơlơi anun”.

Lơ̆m ƀing apăn bruă thâo lĕ lu krop rơkơi bơnai aka djop thun pơdŏ jing amĭ laih

Tui hăng Thạc sĩ Lý Thị Say, Anom bruă wai lăng kual 2, Jơnum min djuai ania, tơlơi pơdŏ rơkơi mơ̆ng muai bơnai mơ̆ng anet sa tơlơi pơmin jŭ yap tơnap biă mă pơ alin djơ̆ boh tơhnal amăng kual mơnuih djuai ƀiă. Rĭm thun, Kơnuk kơna hơmâo pioh lu prăk kăk kơ bruă pơtô pơblang kiăng plai ƀiă tơlơi pơdŏ rơkơi bơnai mơ̆ng muai aka ƀu truh thun, samơ̆ truh kơ ngă tui aka ƀu hơmâo boh tơhnal tŭ yua sit nik kah hăng anŏ kiăng ôh. Tui hăng Thạc sỹ Say lăi, pơgăn tơlơi pơdŏ rơkơi bơnai aka truh thun lĕ khom gleng nao lăp mơ̆ng sang hră, pơtô brơi tơlơi thâo kơ čơđai sang hră thâo kơ anŏ pơjĕ giăm rơgơi bơnai, pơtô tơlơi phiăn, hăng tơlơi glăm ba sit hơmâo tơlơi hơgĕt tơdơi kơ pơdŏ rơkơi bơnai, pioh kơ ƀing čơđai thâo hluh laih anun ruah mă tơlơi djơ̆ găl ngă tui prăp lui kơ tơlơi hơdip mơda gơñu pô.

Ăt pơđĭ tơlơi gơgrong kơ bruă pơtô hrăm kiăng thâo tong ten kơ bruă rơkơi bơnai mơ̆n, amăng sang hră djru pơtô ba, tui hăng yă Hoàng Thị Thu Hoài, anom  bruă ia jrao tơring glông Krông Ƀŭk lăi lĕ, anom bruă pơtô hrăm kiăng ngă tui hur har hloh, pơgăn tơlơi pơdŏ rơkơi bơnai aka ƀu djop thun, kiăng tŭ yua kơ tơlơi suaih pral:

“Ƀing gơmơi ƀuh lĕ bruă pơtô hrăm kơ tơlơi rơkơi bơnai amăng sang hră mah hơmâo pok pơhai laih samơ̆ bruă pơtô anun aka ƀu ngă tui re se ôh laih anun sit pơtô lĕ ta aka ƀu lăi tơpă ôh amăng tơlơi jĕ giăm rơkơi bơnai, ƀu khin lăi tơpă ôh yua dŏ mlâo khiâo. Hăng hnơr čơđai sang dơ̆ anai, lu mơnuih lăi tơdah pơtô kơ tơlơi jĕ giăm rơkơi bơnai, ƀă ană bă lĕ kah hăng pok bah amăng brơi kơ rơsa tơluh đuăi mơ̆ng war đôč. Samơ̆ tơdah ƀing ta pơčrâo brơi djơ̆ jơlan, anăp nao sit mơ̆n tơlơi thâo hluh amra klă hloh. Yua kơ anun, kơtưn pơtô hrăm kơ tơlơi rơkơi bơnai pơ sang hră gưl dua kiăng biă mă”.

Pơdŏ rơkơi bơnai thun huă aka thâo trơi, drơi jăn aka ƀu buă truh tơl, lu kơ ƀing rơkơi bơnai pơdŏ aka ƀu djop thun lêng kơ ƀun rin, ƀu thâo hră, bơbeč sat kơ drơi jăn tơlơi suaih pral gơñu pô đôč. Tơdah ƀu hơmâo ôh hơdră tŭ yua pơgăn tơlơi pơdŏ rơkơi mơ̆ng muai bơnai mơ̆ng anet, tơlơi tơnap tap dŏ ƀel tui ƀơi klôn đôč, tơlơi pơlŭk mơgu, tơlơi pơtŏ dŏ na nao amăng kual mơnuih djuai ƀiă amăng tơring čar Dak Lak lu anih pơkŏn ăt hnun mơ̆n.

            Nam Trang pô čih-Nay Jek: Pơblang