VOV4.Jarai - Hơdôm hrơi rơgao, ƀơi Daknông, hmâo hơdôm bôh kơdư, čư̆ hmâo arăng čuk lui ƀu djơ̆ phiăn pioh mă lŏn yua ngă anih sĭ mơdrô, blơi sĭ lŏn. Lu bôh kơdư rôk tui hơdôm Jơlan prong, hơdôm jơlan phun, biă ñu hơdôm kual giăm hơdôm bôh bơnư̆, dơnao ia, ia krông čroh hnoh hmâo arăng čuk lui ča čot, samơ̆ ƀirô wai lăng tơlơi anai pơsir ƀu pơđut ôh. Lăi nao tơlơi anai, pô hyu mă tơlơi pơhing phrâo Gong phun jua pơhiăp dêh čar Việt Nam dô̆ mă bruă ƀơi Dăp Kơdư hmâo hơdôm tơlơi čih “Pơplih lŏn kơdư jing lŏn yôm ƀơi Daknông: Tơlơi ngă soh hyu đơr hơr, pơsir găp ƀah wư”. Amăng jơlan hơdră hrơi anai, rơkâo ơi pang, yă dôn hăng ƀing gơyut hmư̆ črăn phun mơng hơdôm tơlơi čih hăng anăn ñu: “Daknông čuk lui lŏn kơdư, lŏn čư̆ ƀu djơ̆ phiăn”.

Ƀơi să Trúc Sơn, tơring glông Čư̆ Jut, tơring čar Daknông hmâo lu bôh kơdư hmâo arăng čuk hĭ hăng glăk čuk hĭ ča čot. Đam ƀơi giăm sang rông thôn 6 mơng să mơtăm, sa jơlan tuh kơ su ataih rơbêh kơ 300m dưi pok ƀu djơ̆ phiăn mơng Jơlan mrô 14 dêh čar ta mut nao pơ̆ sa bôh kơdư hmâo arăng čuk hĭ hăng pơpha añrông, kah pha lŏn. Ƀơi anai, lu mơta glăk dưi prăp lui pơjing sa kual lŏn tui hơdră “pơdơi pơdă”. Ơi Trần Đình Nam, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang să Trúc Sơn brơi thâo, kual lŏn kơdư anai, ră anai lĕ lŏn ngă đang hmua. Khă Jơnum min mơnuih ƀôn sang să hăng Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar hmâo ngă laih hră pơ-ar pơsir, bơtơhmal hăng prăk kơ bruă ngă prai lŏn hăng pô lŏn ăt hmâo pơkôl laih pơdơi pơdŏng, hơkrŭ pơsir anô̆ răm rai, samơ̆ tơdơi kơ anun pô anai ăt ngă soh mơn hăng lăi pơthâo sĭ lŏn:

“Gơñu mă bruă mơ̆ pô ăt ƀu pơmin nao mơn. Lom gơñu čuk hĭ yŭ 500 met kơ rê lĕ să hmâo pơsir laih, tơdơi kơ anun gơñu čuk trun hloh dong ăt hmâo rơkâo tơring glông, tơring glông hmâo bơtơhmal 20 klăk prăk laih. Gah bruă gơñu dơnong kơ lăi pha, ngă pha anai ăt tơnap kơ plơi pla. Gơñu dơnong kơ ngă mơ̆, lom anun ta glăk hmâo lu bruă, ƀu rim hrơi dơnong kơ đing nao ƀơi anun. Ră anai tơring glông hmâo jăng jai pơdơi laih bruă ngă hră pơ-ar lŏn anun”

Jơlan tuh kơ su ƀu djơ̆ phiăn ƀơi să Trúc Sơn, tơring glông Čư̆ Jut

Tơlơi čuk lŏn kơdư, lŏn čư̆ ƀơi să Trúc Sơn, tơring glông Čư̆ Jut ngă tơnap biă mơng rơnuč thun hlâo truh ră anai. Hơdôm kơdư, čư̆ ƀơi să lu biă ñu lŏn ga bôh pơtâo, tơnap biă pioh ngă đang hmua, kơnong hơdôm pluh klăk sa ar, tô̆ tơnô̆ đĭ nua hơdôm wot, lu mơnuih luh nao blơi. Tơdơi kơ anun, gơñu čuk hĭ hăng bôh than lĕ pơplih pơkra lŏn pioh ngă đang hmua. Samơ̆ bôh nik ñu lĕ kiăng kah pha lŏn, kăng pơkă lŏn, sĭ blơi.

Rôk tui Jơlan mrô 14 mơng tơring glông Čư̆ Jut nao pơ̆ tơring glông Dak Mil, tơring glông Dak Song, truh pơ̆ plơi prong Gia Nghĩa hăng tơring glông Dak R’lấp mơng tơring čar Daknông, tơlơi čuk hĭ lŏn kơdư, lŏn čư̆ pơphun hyu đơr hơr. Ơi Phạm Quang Nam, Kơ-iăng Khua Jơnum min mơnuih ƀôn  sang să Nậm N’Jang, tơring glông Dak Song brơi thâo, tơlơi anai ngă wot ƀơi lŏn ngă đang hmua hăng lŏn dlai.

“Ngă soh amăng bruă čuk lŏn, tuh lŏn ƀơi kual lŏn dlai ăt hmâo mơ̆ lŏn ngă đang hmua ăt hmâo mơn. Să glăk gum hrom hăng hơdôm grŭp gơnong bruă mơng tơring glông, hơdôm bôh ƀirô juăt bruă, amăng anun hmâo anom wai lăng kông ngăn dlai tlô, anom bơwih ƀong gah anom mă yua, kông ang tơring glông, anom wai lăng dlai kyâu, pơphun hơdôm akô̆ bruă, jơlan gah pel ĕp, pơsir hơdôm tơlơi ngă soh”.

Hơdôm bôh kơdư rôk tui Jơlan mrô 14 mơng tơring čar Daknông glăk hmâo arăng čuk ča

Ƀơi kual drai ia Cá Sấu, gah phường Nghĩa Tân hăng Nghĩa Trung, plơi prong Gia Nghĩa, hmâo sa dua čô mơnuih rŏng čuk mă lŏn kơdư, lŏn čư, ia krông, čroh hnoh, mă tŭ drai ia pioh pok anih tuai čuă ngui. Rôk tui čroh ia Dak Nông hơdôm mơnuih anun ăt hmâo ngă laih mơn bơnư̆ tuh ƀê tông, bơnư̆ pơkra hrĕ kuăt rưng ƀu djơ̆ phiăn pioh brơi tuai čuă lăng dŏp anai. Lăp đing nao, tơdơi kơ hyu hơduah ĕp, grŭp mơnuih hyu mă tơlơi pơhing phrâo hmâo ba tơbiă tơlơi tơña hăng khua jơnum min mơnuih ƀôn sang lĕ sa čô đah rơkơi lăi ñu anăn Trọng iâu telephôn pơhuĭ:

 “Me čut mut lĕ gơñu nao pel ĕp tơket tơkeng. Samơ̆ pel ĕp ăt ƀu dưi ngă hơget mơn kâo, samơ̆ rơngiă hă nao. Me čut lĕ kâo tŭ ư yua prăk kơ me đut tơngan ƀu huĭ drah ôh. Hrơi tơdơi čih klă ƀiă, tơdah ƀu čih klă hă kâo pit kô̆ mơtăm”.

Kơdư čư̆ tơdơi kơ hmâo arăng čuk hĭ jing “lŏn yôm”

Tơlơi čuk lŏn kơdư, lŏn čư̆ ƀơi đơr hơr, sui hrơi, lu mơnuih ƀu đing kơ hlơi ôh, ƀu lăng lot kơ tơlơi phiăn ôh, pơhuĭ mơnuih čih tơlơi pơhing brơi ƀuh, bruă pơsir tơlơi ngă soh ƀơi anai glăk hmâo tơlơi. Lom anun, hơdôm kual lĕ hang tơngia gah tơlơi čuk lŏn ƀu djơ̆ phiăn juăt lĕ hơdôm kual hmâo nua lŏn lu, năng ai ñu hơdôm rơtuh klăk prăk sa ar hăng tơlơi ră anai lĕ kơdư čư̆. Lom čuk lŏn truh kih, lŏn kơdư pơplih jing lŏn yôm, nua kual lŏn glăi dưi pơtrut đĭ lu wot dong, amra đĭ giăm truh sa klai prăk sa ar, đa lĕ hơdôm klai prăk sa ar hăng lu mơnuih pơhrui kơmlai prong mơng bruă ngă soh anai./.

            VOV Tây Nguyên: Čih – Siu H’ Prăk: Pơblang