VOV4.Jarai - Thun 2021, klin Covid-19 bơbeč nao djop mơta mơng tơlơi hơdip mơda, bruă bơwih ƀong huă - mơnuih mơnam. Samơ̆ ƀơi tơring čar Gia Lai, rơnoh sĭ mơdrô kơphê pơ tač rơngiao rơbêh 240 tơ̆n, him lăng pơhrui glăi 323 klăk đôlar Mi, đĭ giăm 8% pơhmu hăng thun hlâo. Anai ăt lĕ tơlơi dưi prong mơng bruă bơwih ƀong huă ƀơi tơring čar amăng thun klin Covid-19 ngă tơnap tap.

Dŏ amăng man phrâo man pơdong prong rơhaih, agaih rơnăk, ayong Grông, tơkeng thun 1976, dŏ ƀơi plơi O Đất, să Ia Băng, tơring glông Đăk Đoa, tơring čar Gia Lai brơi thâo: tơdơi kơ bơyan pĕ pơhrui kơphê laih rơgao, sang anŏ ñu tla abih hnưh đom lơ̆m man pơdong sang thun 2020. 5 Thun hlâo anun, ayong Grông pla glăi kơphê TR9 hăng hơmâo pơlir hơbit amăng bruă pla pơjing kơphê tui hơnong pơkă 4C hăng sa boh anom bơwih ƀong sĭ mơdrô amăng tơring čar. Yua kơ pơplih phrâo amăng pla pơjing, đang kơphê sang anŏ ñu dưi pĕ pơhrui truh pơ 7 tơ̆n kơphê asar krô. Tui nua sĭ thun anai, sang anŏ ñu dưi pơhrui glăi giăm 130 klăk prăk.

“Mơng hrơi mut hrŏm pơlir hơbit pla kơphê tui 4C, sang anŏ gơmơi hơmâo pơplih amăng bruă bơwih ƀong huă. Pơhrui mơng pla kơphê tui 4C ăt lu ƀiă, hơđong ƀiă dong pơhmu hăng hlâo adih, tơlơi hơdip ƀơƀrư̆ hrưn đĭ huăi tơnap tap dong tah”.

Mut hrŏm amăng grup pơlir hơbit hăng ayong Grông, ayong Hjan (tơkeng thun 1985, ƀơi plơi O Đất, să Ia Băng, tơring glông Đăk Đoa) ăt hok mơ-ak yua kơphê thun anai pĕ pơhrui hmâo hmăi, sĭ nua đĭ dong. Tui ayong Hjan, bruă pơlir hơbit amăng pla kơphê tui hơnong pơkă 4C hăng anom bơwih ƀong sĭ mơdrô, rĭm kĭ kơphê, sĭ nua ñu 41 rơbâo 500 prăk.

“Ngă kơphê 4C hơmâo lu tơlơi dưi: sĭ hơmâo nua, hrŏ ƀiă prăk blơi kmơk, hrŏ ƀiă prăk blơi ia jrao pruih pơgang phun pla, ƀu yua jrao pruih  rơk dong tah. Đang hmua sang anŏ gơmơi giăm sang, yua anun kâo ƀuh ngă hmua tui anai ăt pơhlôm brơi tơlơi suaih pral mơn. Ră anai, kâo ăt pơluk pơkra mă kmơk pioh pruai brơi kơphê. Thun anai, gêh gal mơn, kâo pơmĭn thun phrâo amra blơi phrâo sang boh măi uă kơphê kiăng kơ uă mă pơ sang”.

Ră anai, ƀơi tơring čar Gia Lai hơmâo giăm 97.000 ektar đang kơphê, amăng anun hơmâo 34.000 ektar hơmâo pla pơjing tui tơlơi pơkă ISO 9001, VietGAP, GlobalGAP, Organic, 4C, UTZ … pơhlôm tui hơnong pơkă ba sĭ mơdrô pơ tač rơngiao. Yă Nguyễn Thị Phương Mai - Kơ-iăng khua anom bruă kơsem min boh thâo phrâo tơring čar Gla Lai brơi thâo:

“Pơ anăp anai, gơnong bruă kơsem min boh thâo phrâo amra kơtưn gum hrŏm hăng hơdôm gơnong bruă, anom bruă kiăng kơ djru brơi hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô, anom bơwih ƀong hrŏm amăng pla pơjing kơphê čih anăn hơmâo hră pơsit, ba sĭ mơdrô, pơđĭ kyar anăn apăn sĭ mơdrô, pok prong hơdôm bruă pơlir hơbit …; Djru brơi rơnoh prăk pơsur sĭ mơdrô kiăng kơ pơtrut bruă pơsur, ĕp anih sĭ mơdrô, lăi pơthâo gơnam kơphê pla pơjing hiam hơdjă. Ƀing gơmơi amra đing nao rơnoh prăk brơi hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô tuh pơ alin măi mok amăng pơkra pơjing, djru brơi čan prăk mă kmlai ƀiă brơi kơ hơdôm anom bơwih ƀong sĭ mơdrô tuh pơ alin kiăng kơ pơplih gơnam măi mok phrâo”.

Siu Đoan: Pơblang