VOV4.Jarai - Kah hăng ƀing gơmơi hmâo lăi nao, lu neh wa djuai ania ƀiă ƀơi tơring čar Daklak glăk bơngot hăng ƀu mơ-ak lom kơnong kơ sĭ sa črăn lŏn mơ̆ tơdơi kơ bơră ruai, sang anô̆ rơngiă lŏn dô̆ ƀudah bơnah gah blơi djă kŏng hră mă yua lŏn mơng pô; ƀu rơđah lŏn sĭ blơi, djă kŏng hiưm hơpă ôh. Tơlơi anai brơi ƀuh, glăk hmâo hơdôm tơlơi akă kơjăp amăng ngă tui tơlơi pơkă kơ bruă blơi sĭ lŏn, biă ñu lĕ kual lŏn djuai ania ƀiă, anih neh wa dô̆ kơƀah tơlơi thâo kơ hơdôm tơlơi pơkă tơlơi phiăn. Hrom hăng anun, hmâo hơdôm gru nam brơi ƀuh, hơdôm tơhnal leč pơdar mơng ƀing blơi sĭ lŏn ƀơi Daklak glăk ngă ƀu hơđong kơ bruă sĭ mơdrô, ba truh tơlơi tơnap kơ bruă wai lăng kơnuk kơna hăng bơdjơ̆ nao tơlơi hơđong ƀơi plơi pla.

Amăng rơwang lŏn đĭ nua thun 2021 hăng hơdôm blan akô̆ thun 2022, să Čư̆ Suê, tơring glông Čư̆ Mgar giăm hăng plơi prong Buôn Ma Thuột anăp nao Pơngŏ lĕ sa amăng hơdôm anih anom hang tơngia hloh tơring čar kơ hơdôm bruă blơi sĭ mdrô. Ơi Đặng Văn Hoan, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang să Čư̆ Suê brơi thâo, lom lu hloh arăng mut tơbiă amăng să hyu pơ̆ rim kual găn, kual añep. Hơdôm hrơi anai, lu neh wa ƀơi hơdôm bôh plơi pla hmâo sĭ hĭ lŏn. Khă hnun hai, lom blơi sĭ ngă hră pơ-ar mơnuih ƀôn sang ƀu thâo hluh kơ tơlơi phiăn, laih anun ƀu gơnang hlơi lăi pơthâo brơi anun mơng hmâo tơlơi ƀing sĭ lŏn rơngiă abih lŏn dô̆. Yak blung a să hmâo hmư̆ sa dua bôh plơi pla kah hăng Sút Hluốt, Sút M'đưng lăi pơthâo glăi kơ tơlơi anai, mrô ñu amra truh hơdôm pluh bôh sang anô̆. Tui hăng ơi Hoan, abih bang amăng lŏn neh wa glăk mă yua rim bôh sang anô̆ dưi pha brơi 400m2 lŏn dô̆ samơ̆ ƀu pơsit ôh amăng hră mă yua lŏn. Yua anun, lom ngă hră pơ-ar lŏn mơnuih blơi lŏn amra mă tŭ tơlơi kah lŏn kah abih lŏn dô̆ kơ pô hăng pioh glăi lŏn ngă đang hmua kơ neh wa:

“Ƀơi să hơdôm hrơi rơgao tơlơi đĭ nua lŏn, pơtrut đĭ nua lŏn ba truh tơlơi neh wa djuai ania ƀiă hmâo bơkơtuai, blơi sĭ lŏn. Khă hnun hai, blơi sĭ lŏn lĕ mơnuih tơpă ară, kơƀah tơlơi thâo mơng anun lu mơnuih mă tŭ tơlơi lŏn drŏn, hmâo 400m2 lŏn dô̆, sĭ giong arăng pơplih mă abih lŏn. Tơlơi anai biă ñu lĕ gơñu blơi sĭ hluai tui hră pơsit pơđom, mơnuih ƀôn sang ƀu hmâo tơlơi lăi pơthâo brơi kơjăp.”

Lŏn tơdơi kơ sĭ, črăn lŏn dô̆ hmâo arăng mă abih hăng kah jing 3 blah lŏn dŏng amăng krah, bơ̆ lŏn ngă đang hmua rŭp bôh hră u guang jum dar pioh glăi kơ mơnuih sĭ

Sa čô Khua Anom bruă pơsit hră mă yua lŏn tơring čar Daklak brơi thâo, hmâo thâo lĕ hmâo tơlơi mơnuih ƀôn sang sĭ lŏn rơngiă hĭ lŏn dô̆, ƀudah hmâo bơnah blơi djă kŏng hră mă yua lŏn hơdôm thun akă tla glăi ôh ƀơi tơring čar anai. Gah tơlơi pơkă, lom hră pơ-ar dưi čih pơkra tui hơdôm tơlơi pơkă mă yua ră anai lĕ, ƀirô wai lăng kơnuk kơna amra khom ngă hơdôm mơta hră pơ-ar pơplih anăn, kah lŏn. Hơdôm mơnuih blơi sĭ lŏn juăt hyu blơi lŏn juăt leč pơdar, tơdah mơnuih ƀôn sang yua kơ kơƀah tơlơi thâo, hmâo kĭ mut amăng hơdôm pok hră pơ-ar pơkôl sĭ lŏn, hră jao tơlơi dưi lĕ kơnong jăm glăi drơi pô đôč:

“Hmâo dua yak khom ngă. Sa lĕ ngă hră pơkôl, iâu lĕ hră pioh lăi pơthâo kah lŏn anun. Dua lĕ lom hmâo bôh tơhnal kah lŏn laih lĕ, ba nao tom pong kiăng ngă hră jao lŏn lĕ mơnuih ƀôn sang ăt khom kĭ mơn. Hăng hlâo kơ kĭ lĕ kâo sĭ lŏn hơdôm met kơ rê lŏn dô̆ lĕ mơnuih ƀôn sang thâo, pô anun gơñu khom thâo. Tơlơi anai biă ñu yua kơ tơlơi pơmin, bôh thâo mơng mơnuih ƀôn sang lom jao tơlơi dưi kơ ƀing ngă hră pơ-ar blơi sĭ lŏm.”

Pô thâo kơđi Tạ Quang Tòng, Khua Grŭp mơnuih thâo kơđi tơring čar Daklak pơblang, neh wa ƀơi hơdôm bôh plơi pla glăk kơƀah tơlơi thâo kơ tơlơi phiăn anun juăt tañ kĭ mut amăng hơdôm hră pơ-ar, hră pơkôl yua kơ bơnah blơi čih dăp hơdră. Amăng anun, sat hloh lĕ bruă neh wa kĭ mut amăng hră pơ-ar jao abih bang hăng hră pơ-ar kơ bơnah blơi lŏn nao ngă hră pơ-ar. Bruă hmâo arăng mă abih lŏn dô̆ ăt akă djơ̆ tơlơi prong hloh ôh, hăng sa dua čô mơnuih, amra dô̆ hmâo arăng mă blơi abih hlao, neh wa amra rơngiă pưh tơngan mơ̆ tơnap ƀom kiơng arăng. Hăng sa dua mơta tơlơi brơi ƀuh rơđah, mơnuih ƀôn sang hmâo laih hră pơkôl mă prăk gơgrong hlâo hăng bôh yôm pha ra hăng lom pơplih anăn, kah lŏn, lom blơi sĭ lŏn hmâo mơnuih ngă gŏng jơlan, Pô thâo kơđi Tạ Quang Tòng lăi lĕ, neh wa ăt hmâo mơn gru than pioh ƀom kiơng kơ sang phăt kơđi kiăng rơkâo pơdơi jăng jai hơdôm bruă blơi sĭ bơdjơ̆ nao lŏn drŏn hăng lăi pơsit lui hĭ hră pơkôl yua kơ hmâo tơlơi leč pơdar. Hăng hơdôm neh wa lăi lĕ ƀu kĭ mơ̆ bơnah blơi rŏng kĭ mă kiăng kơ ngă giong hră pơ-ar pơplih anăn, kah lŏn lĕ hmâo gru nam leč pơdar hăng mơnuih ƀôn sang amra ngă hră ƀom kơ ƀirô kông ang kiăng rơkâo pel ĕp lăng:

“Lom hmâo pơkôl nao rai kơ bruă sĭ hơdôm met lŏn dô̆ hăng djă pioh hơdôm met lŏn dô̆ lĕ tơlơi pơkôl hăng mơnong hơget, hmâo gŏng jơlan hơget mơn, tơdah tơlơi pơkôl hăng mơbah thơ hlơi thâo, hlơi hmư̆. Tơdah gơñu dưi pơsit hơdôm tơlơi anun amra dưi ƀom kiơng rơkâo lui hĭ hră pơkôl anun yua kơ hmâo tơlơi leč pơdar amăng hră pơkôl pơplih kông ngăn. Samơ̆ amăng tơlơi gơñu ƀu hmâo tơlơi jao ngă hră kơnong kơ sa bơnah thơ rơđah rơđông anai hmâo tơhnal prong hloh kơ pleč ƀor dong, amra jing tơlơi soh hmâo gru nam leč pơdar.”

             Anih anom plơi pla amra rai hĭ yua kơ hơdôm tơlơi sĭ mơdrô lŏn kơƀah tơlơi tơpă, hmâo djop mơneč mơng ƀing juăt sĭ blơi lŏn.    

Ơi Nguyễn Văn Hoàng, Kơ-iăng Khua Gơnong bruă wai lăng kông ngăn lŏn mơnai rơhuông adai dlai klô tơring čar Daklak brơi thâo amăng rơwang lŏn đĭ nua phrâo rơgao hmâo laih tơlơi mơnuih gơgrong mă pô, čơkă mă hră blơi sĭ lŏn mơng neh wa djuai ania ƀiă ƀơi kual kơtuai jum dar plơi prong. Bruă ngă anai ngă tơnap biă ba truh hơdôm tơlơi ƀu hơđong kơ bruă sĭ mơdrô, tơnap amăng bruă wai lăng kơnuk kơna hăng bơdjơ̆ nao tơlơi hơđong ƀơi plơi pla hăng tơlơi hơdip mơda, mơnuih mơnam mơng mơnuih ƀôn sang. Hăng hơdôm mơnuih ƀôn sang sĭ lŏn rơngiă abih lŏn dô̆, ơi Hoàng brơi thâo lĕ, hmâo bruă gơgrong mơng gong gai gưl yŭ hăng hơdôm ƀirô apăn bruă anai ƀơi plơi pla lom akă ngă klă bruă lăi pơhing, lăi pơthâo tơlơi phiăn truh mơnuih ƀôn sang, biă ñu lĕ neh wa ƀơi hơdôm bôh plơi pla. Gơnong bruă glăk črâo ba ƀirô gơgrong bruă gưl tơring glông gum hrom hăng gong gai plơi pla lăi pơthâo kơ mơnuih ƀôn sang ngă hră ƀom kiơng ba nao kơ Sang phăk kơđi lom hmâo gru nam plư pleč ƀudah ngă hră ƀom truh kông ang lom hmâo gru nam plĕč ƀor. Hrom hăng anun, anom ăt glăk pơphô brơi mơn kơ Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar kiăng hmao pơplih pơkra tơlơi anai:

“Kiăng bĕ bruă mơnuih ƀôn sang hmâo arăng leč pơdar kơ lŏn dô̆, pơ̆ anăp anai, Gơnong bruă wai lăng lŏn mơnai, rơhuông adai dlai klô tơring čar amra gum hrom ăt kah hăng pơtrut Jơnum min mơnuih ƀôn sang gưl tơring glông, plơi prong pok pơhai hơdôm hră pơ-ar črâo ba mơng Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar kơ pơplih pơkra ăt kah hăng kơtưn bruă wai lăng lŏn drŏn, ăt kah hăng bruă sĭ blơi lŏn ƀơi tơring čar. Pơđĭ tui bruă mă, bruă gơgrong mơng hơdôm gưl gong gai hăng glông bruă kơđi čar mơnuih mơnam amăng bruă pơtrut kơtang bruă lăi pơhing, lăi pơthâo tơlơi phiăn kơ lŏn drŏn kơ mơnuih ƀôn sang thâo hluh, kơđiăng ƀơi anăp tơlơi leč pơdar.”

Lŏn đĭ nua ƀơi Daklak ăt kah hăng ƀơi lu anih anom plơi pla hơdôm hrơi rơgao, hrom hăng tơlơi klă lĕ pơtrut bruă sĭ mơdrô, pơtrut pơđĭ kyar bơwih ƀong mơnuih mơnam ƀơi plơi pla lĕ ăt hmâo bơdjơ̆ nao mơn lu tơlơi ƀu klă. Bruă neh wa ƀơi hơdôm bôh plơi pla kual kơtuai dum jar plơi prong bơkơtưn nao rai sĭ lŏn kơ hơdôm mơnuih juăt hyu blơi sĭ mơ̆ ƀu kơđiăng, hmâo arăng plư mă, đa lĕ leč pơdar amra ngă neh wa dô̆ đôm amăng tơlơi gun gah tơlơi phiăn tơnap pơđut. Hơdră tô nao rai amăng plơi pla mơng hơdôm bôh plơi pla amra sat hĭ yua kơ hơdôm tơlơi bơwih ƀong sĭ mơdrô lŏn tui anai, hyu plư pleč leč pơdar mơng ƀing juăt sĭ blơi lŏn. Tơlơi anai, khom hmâo gong gai, ƀirô apăn bruă hơdôm gưl mơng tơring čar Daklak khom gơgrong hlâo, ngă tui khop kiăng hmao pơgăn hăng pơsir lăp djơ̆./.

Công Bắc: Čih – Siu H’ Prăk: Pơblang

https://vov4.vov.gov.vn/jarai/chuyen-muc/nua-ln-d-rogao-ploi-pla-amlaih-ko-pran-c145-431036.aspx