VOV4.Jarai-Amăng hơdôm thun rơgao Tết pla kyâo hơdor na nao tơlơi Wa Hồ pơtô, juăt hơmâo tơring čar Kon Tum pơphun laih anun lu mơnuih ƀôn sang ngă hrom hơbit amăng đơ đam tơring čar. Thun anai, jơnum ngă lơphet jak iâu pla kyâo, pơ anăn Tết pla kyâo hơdor na nao kơ Wa Hồ dưi hơmâo Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar pơphun djơ̆ Hrơi rŏng lŏn tơnah pơgang ayuh hyiăng lơ 5/6 ƀơi tơring kual Đak Tô, tơring glông Đak Tô. Ƀơi mông jơnum jak iâu, Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Kon Tum ăt pơphun pok pơhai brơi pla 4.500 ha đang kyâo amăng glai bơyan hơjan thun anai.

Thun anai, ƀrô djơ̆ amăng blan 6 phrâo rơgao, ƀơi tơring kual Đak Tô, tơring glông Đak Tô, Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Kon Tum pơphun jơnum ngă lơphet jak iâu pla kyâo glai, juăt Tết pla kyâo hơdor na nao kơ Wa Hồ amăng thun 2022 laih anun ngă tui hrơi rŏng lŏn tơnah pơgang ayuh hyiăng. Tơdơi kơ jơnum jak iâu mơtam, khua mua tơring čar Kon Tum, khua mua djop gơnong bruă amăng tơring čar, djop khul grup mơnuih mut phung hăng mơnuih ƀôn sang tơring glông Đak Tô tơgŭ mă bruă pla kyâo hơmâo hơdôm rơtuh phun kyâo pioh tơ-ui, mơtah mơda amăng tơring kual, či tơdron lăk anăn 24/4 hăng hơdôm anih pơkŏn amăng tơring kual Đak Tô.

Ơi Đặng Hoàng Nam, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông Đak Tô brơi thâo, hơdôm thun giăm anai gong gai kơnuk kơna tơring glông đing nao biă mă bruă pla kyâo amăng glai, kiăng pơjing glai kmrong kyâo pơtâo hiam hăng pơgang ayuh hyiăng anih dŏ jum dar:

“Ngă tui tơhnal pơkă pla kyâo kiăng tơ-ui ƀơi lŏn hong rong kơdư kla tơring glông Đak Tô ăt hơmâo pla laih 500 ha hăng rơbêh 50 rơbâo phun kyâo ngă tơ-ui. Pơ anăp anai, kiăng dưi ngă klă Hră pơtrun 16 mơ̆ng Ping gah tơring čar hăng Hră pơtrun jơnum ping gah tơring glông tal 17, tơring glông ăt pơtrut pla kyâo truh thun 2025 khom djop 1000 ha lŏn glai hăng rơbêh 50% hnong tơ-ui amăng tơring glông. Anai lĕ sa bruă mă mơ̆ng Ping gah, gong gai kơnuk kơna hăng mơnuih ƀôn sang tơring glông Đak Tô khom gir run kiăng dưi ngă djơ̆ boh tơhnal pơkă”.

Ƀuh rơđah hơdôm thun giăm anai, bruă mă jak iâu pla kyâo hơdor na nao kơ Wa Hồ laih anun ngă tui Hrơi rŏng lŏn tơnah pơgang ayuh hyiăng dưi hơmâo djop gưl anom bruă hăng mơnuih ƀôn sang tơring čar Kon Tum ngă hrom hur har. Bruă gleng nao hlâo hloh kơ bruă mă pioh pla kyâo ăt gleng nao mơ̆n. Kơnong amăng mông jơnum jak iâu Tết pla kyâo hơdor na nao kơ Wa Hồ hăng ngă tui Hrơi rŏng lŏn tơnah pơgang ayuh hyiăng lơ 5/6, Keh prăk pơgang hăng pơđĭ kyar glai tơring čar Kon Tum hơmâo brơi prăk kơ Gơnong bruă Đang hmua hăng Pơđĭ kyar plơi pla blơi, ƀơk rơbêh 157 rơbâo 700 phun kyâo pơtâo glai, hơmâo lu mơta kyâo sar, kyâo giăr, kyâo săn, kyâo hơngô klâo pok hla…djop sang bruă, tơring glông, să pơpha hyu pla. Ơi Hồ Thanh Hoàng, Khua Keh prăk pơgang hăng pơđĭ kyar glai tơring čar Kon Tum, brơi thâo:

“Ƀing gơmơi pioh lui laih rơnoh prăk pơhrui mă mơ̆ng lu sang bruă pơkra ming gơnam sĭ mơdrô kah hăng hrong ia mơñum hơdjă hăng lu sang bruă tuh tia pơkra ming mă yua ia čroh hnoh amăng glai hăng rơnoh prăk 650 klăk, lăi pơthâo Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar, hlong pơpha nao kơ Gơnong bruă Đang hmua hăng pơđĭ kyar plơi pla blơi pơjeh kyâo. Hơmâo tơlơi tŭ ư hrom abih bang djop sang bruă kơđi čar, mơnuih ƀôn sang dong yua anun tơring čar Kon Tum amra pla kyâo pơtâo lu”.

Amăng bơyan hơjan thun anai, tơring čar Kon Tum hơmâo pơkă hlâo kiăng pla djop 4.500 ha glai. Laih khua tơring čar jao mrô ngă bruă, 10 boh tơring glông, plơi prong amăng tơring čar hăng djop sang bruă pô wai lăng kyâo glai hơmâo dăp hơdră, čih pơkra akŏ bruă pok pơhai ngă tui mơtam. Lu tơring glông čih rơkâo pla lu hloh akŏ bruă jao, kah hăng tơring glông Đak Hà čih anăn kiăng pla phrâo 450 ha, lu hloh 152 ha pơkă hăngakŏ bruă jao; plơi prong Kon Tum čih rơkâo pla 500 ha, samơ̆ lu hloh mrô jao 302 ha….

Ơi Võ Sỹ Chung, Khua anom bruă tơhan wai lăng glai rưng tơring čar Kon Tum brơi thâo, hrom hăng hur har pơphun pơtô brơi hơdră pla, ruah pơjeh phun kyâo djơ̆ găl hăng kual lŏn glai, anom bruă anai pơtrut wai lăng pơgang klă đơ đam lŏn glai ră anai hlăk hơmâo ăt kah hăng đơ đam lŏn glai pla phrâo:

“Amăng đơ đam tơring čar ră anai, gơmơi hlăk pơphun hrom hăng djop sang bruă, anom bruă mơ̆ng tơring glông, plơi prong ngă klă bruă wai pơgang glai rưng.  Hơmâo hơdră wai lăng pơgang tong ten đơ đam lŏn glai hlăk hơmâo ră anai laih anun pơđĭ tui dơ̆ng pla kyâo pơhrua nao lu hloh”.

Đơ đam tơring čar Kon Tum ră anai, hơmâo 780 rơbâo ha glai rưng hăng lŏn glai kyâo pơtâo truh kơ 80% đơ đam lŏn glai amăng tơring čar. Amăng thun 2021 phrâo rơgao hăng lu sang bruă pô wai lăng glai hơmâo pla phrâo 4.800 ha hăng rơbêh 701 rơbâo phun kyâo tơ-ui, lu hloh akŏ bruă jao. Boh tŭ yua mơ̆ng bruă pla kyâo glai pơprong, tŭ yua yôm kơ tơlơi hơdip mơda bơwih ƀong huă, amăng anun tŭ yua hloh ngă tui jơlan hơdră apah prăk pơgang ayuh hyiăng glai klô, hơmâo pơtrut pran jua bruă mă pla kyâo laih anun wai pơgang glai rưng ƀơi tơring čar Kon Tum.

Khoa Điềm pô čih-Nay Jek: Pơblang