VOV4.Jarai - Hơdôm hrơi rơnuč blan 4 phrâo rơgao ƀơi Trường Sa pha ra biă yua kơ ƀơi anai 47 thun hlâo adih, lơ 29/4/1975, Khul ling tơhan Grŭp mrô 1 tơhan ia rơsĭ hrom hăng khul tơhan Quân khu 5 kơnong amăng ƀiă hrơi hmâo kơsung mut tañ laih, ngă giong prong bruă mă hmâo bôh tŭ yua yôm phăn – tlaih rơngai kual bul ia rơsĭ Trường Sa, djru truh kih pơhlôm akô̆ tlôn, krên dên mơng djuai ania. 47 thun găn rơgao, khul ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang Trường Sa gum hrom sa jua pơdŏng tơring glông bul ia rơsĭ jai hrơi jai pơdrong asah klă hiam, djop mơnuih apăn bruă tơhan, ling tơhan ia rơsĭ pơplih nao rai wai lăng bul ia rơsĭ mơng Lŏn ia ƀơi ia rơsĭ.

Amăng krăh ia rơsĭ tơglăk, gah yŭ khăn gru mriah, bôh pơtŭ kơñĭ por phơphur ƀơi gŏng kut pŏng guai lŏn ia pơ̆ Song Tử Tây, hmư̆ khul ling tơhan mơnuih ƀôn sang adôh tơlơi adôh bơni kơ lŏn ia bă kơ tơlơi ư-ang mơng ană mơnuih Việt Nam. 10 tơlơi ƀuăn mơng tơhan mơnuih ƀôn sang amăng khul ling tơhan mơnuih ƀôn sang Việt Nam dưi hmâo ling tơhan ƀơi bul ia rơsĭ Song Tử Tây pơđok hmư̆ tơ-oa hyu, pơdah pran jua pơsit yak rơgao djop tơlơi lông ƀơi ia rơsĭ, pơgang pô bul ia rơsĭ mơng Lŏn ia.

Song Tử Tây lĕ bul ia rơsĭ blung a dưi tlaih rơngai amăng hơdôm hrơi blan 4 thun 1975 gru grua. Ngă tui phiăn juăt mơng ling tơhan ia rơsĭ, hơdôm thun rơgao, ling tơhan mơnuih ƀôn sang ƀơi bul ia rơsĭ Song Tử Tây gum hrom hơbit na nao, pơkĕ hrom, gum hrom pơdŏng, pơgang bul ia rơsĭ. Trung tá Phạm Quốc Hùng, Ding kơna apăn bruă kơđi čar gơgrong blah mrô 2 bul ia rơsĭ Song Tử Tây brơi thâo:

“Kâo pơsit na nao khă amăng rơnuk hơpă leng kơ abih pran jua mă bruă lŏn ia hăng mơnuih ƀôn sang, wai lăng kơjăp kual ia rơsĭ rơnuk rơnua hăng pơđĭ kyar...”.

Gak wai ƀơi bul ia rơsĭ Song Tử Tây (Rup Tống Tùng)

47 thun găn rơgao, hơdôm rơnuk apăn bruă tơhan, ling tơhan ia rơsĭ tô̆ tui pơgang pô bul ia rơsĭ ƀơi Trường Sa djă pioh tơlơi dưi blah tañ tlaih rơngai Trường Sa mơng rơnuk ơi yă nao hlâo hmâo tuh rơyuh drah kơtak pran jua pioh wai lăng pơgang ia rơsĭ, bul ia rơsĭ mơng Lŏn ia. Anun ƀu djơ̆ kơnong kơ pơdah pran jua kơdŏng blah khin hơtai ôh mơ̆, ñu dô̆ jing tơlơi čang rơmang rơnuk rơnua mơng ling tơhan ia rơsĭ Việt Nam amăng bruă pơgang lŏn ia pô ƀơi ia rơsĭ dong. Trung tá Ngô Văn Hưng, Khua git gai bul ia rơsĭ Trường Sa pơsit:

“Bruă prăp lui bơblah jing bruă kơđi čar phun, na nao mơng puih kơđông. Puih kơđông hmâo kơtưn laih lăi pơthâo abih kơ khua apăn bruă tơhan, ling tơhan lăng yôm pran jua kơđiăng, prăp lui prong, pơdŏng kơčăo bruă djă pioh khul ling tơhan hăng gơnam mă yua pơhrăm bruă, pơsir klă hơdôm bruă pơhlôm hơdôm jơlan gah prăp lui na nao, ană mơnuih prăp lui, phao kơtoang prăp lui lom hmâo tơlơi pơtrun lĕ amra ngă tañ truh kih, djru pơgang kơjăp ia rơsĭ bul ia rơsĭ Lŏn ia”.

Pơpŭ ngă lơphet kơkuh khăn gru ƀơi bul ia rơsĭ Trường Sa (Rup Bảo Duy)

Trường Sa – anih guai Lŏn ia, ƀu djơ̆ kơnong kơ khua apăn bruă tơhan, ling tơhan hrơi mlăm găk wai, pơgang bul ia rơsĭ ôh mơ̆, ƀơi anun dô̆ hmâo hơdôm sang anô̆ bă blai pran jua mơ-ak hăng rơnuk rơnang. Hăng rim mơnuih ƀôn sang, gơñu ư-ang yua kơ hrơi mlăm djru wai lăng ia rơsĭ bul ia rơsĭ mơng Lŏn ia. Amai Nguyễn Thị Mỹ Dung, mơnuih ƀôn sang bul ia rơsĭ Trường Sa lăi pơthâo: Ƀơi ia rơsĭ, tơlơi hơdip mơda ƀu jơnam ôh hăng djă jă pran jua ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang hmâo djru laih neh wa wor hĭ tơlơi tơnap, ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang sa pran jua gum tơngan hrom sa jua pioh pơdŏng pơgang rơnuk rơnua lŏn ia kơjăp phik:

“Gơnang kơ tơlơi lăng ba mơng Ping gah, Kơnuk kơna, Khul ling tơhan ia rơsĭ, pran jua mơng đơ đam dêh čar anăp nao Trường Sa, tơlơi hơdip ƀơi bul ia rơsĭ pơplih lu laih gah bôh thâo, pran jua, anih anom, tơlơi hơdip mơda klă hloh, ƀing ană bă dưi nao sang hră. Khă ayuh hyiăng ƀu klă hiam, tơnap tap samơ̆ ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang ƀơi bul ia rơsĭ sa jua gum hrom hơbit yak rơgao tơlơi tơnap, bŏng glăi hăng ia rơsĭ tơglăk angin, pơdŏng Trường Sa jai hrơi jai pơdrong asah klă hiam”.

Dong mơng sa bul ia rơsĭ pơ-iă angin lu, kơƀah ia yua anai, dưi hmâo tơlơi lăng ba mơng Ping gah, Kơnuk kơna, Khul ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang đơ đam dêh čar ta, Trường Sa hmâo pơplih laih, jai hrơi phrâo hiam, jơnam hloh, klă hloh. Abih bang hơdôm ring bruă anom mă bruă ƀơi bul ia rơsĭ dưi pơdŏng hmâo jơlan gah tâ̆o klă, jơlan nao rai leng kơ dưi tuh ƀê tông agaih hơdjă. Ƀơi dlông čuah kô̆ hăng san hô hmâo gôm đĭ laih sa tal mơtah mơng phun kyâu juăt pla kơtuai hang ia rơsĭ, phun bôh pơđung, ñau, bôh pơneh... Pơplih phrâo bruă pla añăm, apui lơptrik, jua pôr telephone hmâo dăng nao giăm laih pơ̆ Trường Sa hăng lŏn drŏn. Ơi Lương Xuân Giáp, Khua Khul pơ ala mơnuih ƀôn sang tơring glông Trường Sa brơi thâo: Khă dô̆ lu tơlơi tơnap samơ̆ rim mơnuih apăn bruă tơhan, ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang tơring glông leng kơ thâo rơđah bruă gơgrong mơng pô:

“Khă amăng rơnuk hơpă khul ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang Trường Sa leng kơ sa jua hăng Ping gah, Lŏn ia, mơnuih ƀôn sang hăng kơnuk kơna djop mơnuih dưm kơnar, gum hrom hơbit, sa pran, pơsir klă tơlơi tơnap, ngă giong prong bruă jao, jing anih gơnang kơ mơnuih ƀôn sang hyu mă akan hơdang hrưn hyu mă akan, kơđiăng, prăp lui hlâo bruă bơblah tuh rơyuh, pơgang kơjăp ia rơsĭ bul ia rơsĭ mơng Lŏn ia”.

Găn rơgao hơdôm thun blan, yak rơgao djop tơlơi tơnap kơ ayuh hyiăng, Trường Sa ăt pơdah mơn amăng krah ia rơsĭ kah hăng sa gru pơdah kơ pran jua gơgrong prong hăng pran jua hơdip kơtang khop mơng khul ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang Trường Sa amăng krah ia rơsĭ bă kơ tơlơi tơnap. Hrưn đĭ djop tơlơi tơnap, glêh glar, khul ling tơhan hăng mơnuih ƀôn sang tơring glông bul ia rơsĭ Trường Sa ăt gơgrong kơjăp mơn rim hrơi kơ tơhnal pơdŏng tơring glông bul ia rơsĭ pơdrong asah kơtang./.

Thu Lan: Čih – Siu H’ Prăk: Pơblang