VOV4.K’ho- Tơnơ\ tu\ Rơndăp broă lơh niam wơl mờ lơh ơnàng gơl gùng rơndeh dờng 14 gam sơnđan là Gùng Hồ Chí Minh tàm tơrbo\ bal Tây Nguyên mờ Bình Phước, geh làng bol tàm do jờng rơ ngan tài bơh lơh gơs gờ` rlau 1 nam, tềm pềr rlau 2 rbô tơmàn, den ală rơndăp broă lơh dềt, lơh ală broă dong kờl ala tàm gơl gùng, lơh gơlik wơl uă bơta muăt jrùm, tu\ rbàng lơh jơh tus jơ\t tơmàn priă neh lơh gơs bơh jo\ mơya kung gam ơm kơ\p sùm gùng lòt; gùng pleh gi\t nđờ rhiang tơmàn priă den pal lơh gơs neh gơtìp `chùn ù, rơdàng tơrlah gơlơh bè tơrluh ù, ờ hềt gi\t tu\ lơi hơ\ sồng gơtùi ngui. Ală bơta sơnđan là “sền tìs di krà` ngan”, “sồr  lơh krà` cê ngan” bơh anih lơh broă geh gơrềng dê gơ wèt Bộ Giao thông mờ Vận tải ờ go\ lơh geh cồng nha ngan ngồn.

Tơnơ\ mờ tu\ gơl gùng tờm bơh gùng Hồ Chí Minh lòt gan Tây Nguyên tàm tơrbo\ ală càr Kon Tum, Gia Lai, Dăk Lăk, Dăk Nông mờ Bình Phước lơh gơs mờ ai rơndeh in lòt rê tàm nhai 7 nam 2015, rơndăp broă lơh dềt tàm gơl gùng geh ai lơh. Ală rơndăp broă lơh dềt mìng là ală gơl gùng pleh lòt gan ală tiah drà, rbàng [ă gan dà dờng dà croh. Gùng pleh Hồ Chí Minh lòt gan thị trấn Chư Sê, càr Gia Lai là dùl tàm khà ală rơndăp broă lơh dềt geh ki\ ai lơh. Gùng pleh do geh jàu ai Mpồl ătbồ rơndăp broă lơh sồ 6 gơ wèt Bộ Giao thông mờ Vận tải lơh cau tờm bơcri priă bal mờ priă tă lơh là 250 tơmàn.

Tơnơ\ 3 nam lơh lơyaì ngan, tus gùl nhai 5 nam 2018, gơl gùng pleh do den hơ\ sồng geh sơnđờm lơh. Rlau 1 nam tơnơ\, tus nhai 6/2019, bơnah lơh crăp geh lơh gơs, mơya pơlai soh ngan, tu\ gơl gùng mờr geh sền swì, jàu nàng ai rơndeh in lòt rê den bồ nhai 9 nam 2019 neh gơlik geh jơnau `chùn ù, rơndàng ù lơh tơrlah bơnàng gùng uă ngan. Ală cau sền go\ neh ai lơh nrơ\t ndơl ngan mờ ală bơta sền go\ ờ go\ krơi dùl êt lơi dilah pơndrờm mờ jơnau gơbàn aniai bơh dùl dơ\ tơrluh ù dê.

Ồng Siu Luk, ơm tàm [òn Rõh, xã Ia Blang, kơnhoàl Chư Sê geh mìr sre tàm tiah geh lơh gơl gùng pleh lòt gan ai lơh kơlôi sơnơng ngan bè do: Ờ gơtùi mờ kơlôi geh gơ gơlơh ờdiơng wơl bè do. A` lòt neh uă gơl gùng gơ dê, gơ tơrlah tơrlơm tus kàr lơh den kung neh sền go\ sơl, mơya tơrlah tơrlơm ir bè do den là dơ\ sơnrờp, gơlơh bè tơrluh ù tơn.

                                                                Tiah rơdàng ù ơnàng tus dùl thơk

Tơnơ\ tu\ jơnau aniai gơl gùng pleh Chư Sê, Bộ Giao thông mờ Vận tải bal mờ càr Gia Lai geh dơ\ lùp khàu, mờ pa do neh yal jơnau bơh tài gơbàn. Mơkung neh sồr yal loh kơnòl gơ wèt mờ Mpồl ătbồ rơndăp broă lơh 6 bal mờ ală anih pơlam rơndăp lơh, pơlam gròi sền. Tàm do, bơta ờ niam, bơta ờ rcăng ngăc bơh ală anih lơh broă do dê là dùl tàm ală jơnau tờm gơlam tus jơnau gơl gùng geh bơcri priă lơh jơh tus 250 tơmàn gơlik geh jơnau `chùn ù, tơrlah tơrlơm ù gơlơh bè “tơrluh ù sơl”. Tu\ do, jơnau tơrlah tơrlơm tàm gơl gùng do ngai sơlơ uă ngan rlau. Bàr pe tềl tơngo\ ờ bè ờs tàm gơl gùng pleh Chư Sê gam pơn jăt tai geh sền go\, digơlan là geh tai ală anih gơtìp tơrlah tơrlơm pa.

Kung là rơndăp broă lơh dềt tàm gơl gùng Hồ Chí Minh lòt gan Tây Nguyên, Rơndăp broă lơh Rbàng 110 tơrbo\ bal 2 càr Gia Lai mờ Dăk Lăk geh lơh bal mờ priă tă lơh rlau 23 tơmàn, bơh Mpồl ătbồ Rơndăp broă lơh gùng Hồ Chí Minh lơh cau tờm bơcri priă. Gùng do geh sơnđờm lơh bơh nhai 6 nam 2017 mờ pơgăp 1 nam tơnơ\ neh lơh gơs broă tờm là rbàng [ă gan dà croh Ea H’Leo. Mơya, kung ai lơh pơlai soh ngan sơl, rbàng pal lơh gơs mờ ờ go\ gơtùi ngui tài bơh ờ geh gùng lam lòt tus r[àng. Tàm tu\ hơ\, tài bơh ờ geh rbàng, gơl gùng rơndeh tàm tơrbo\ bal Gia Lai mờ Dăk Lăk pal kong mờ jơnau lòt pơdar, mờ gơlơh bè rềt ngko khàr. Bàr pe dơ\ rềs àr neh gơlik geh tàm anih do.

Yal lơh loh bè bơta ờ niam ngan do tàm r[àng 110, ồng Võ Duy Hưng, Phó Kuang ătbồ đơng lam Rơndăp broă lơh 2, gơ wèt Mpồl ătbồ rơndăp broă lơh Gùng Hồ Chí Minh đơs là, hơ\ là gơ wèt kơnòl tờm bơh càr Dăk Lăk dê. Ồng Võ Duy Hưng đơs bè do: Rbàng 110 tu\ do broă ai ù lơh rbàng gam tìp kal ke tài bơh gùng dà broă lơh bơh càr Dăk Lăk dê krơi mờ càr Gia Lai. Tu\ do, kơnhoàl Ea H’Leo neh bơyai lơh yal gùng dà broă lơh, gam ai jơnau đơs tă pơgồp bơh làng bol dê. Kơ\p kơnờm là, dilah kơnhoàl ai geh kơrnoat lơh nền den Mpồl ătbồ gơl gùng Hồ Chí Minh geh hòi jà cau thầu là Công ty Kă bro Sài Gòn tơrgùm lơh nàng lơh gơs mờ ai ngui.

Mò Đinh Thị Bích Thảo ơm tàm thôn 1, xã Ea H’Leo, kơnhoàl Ea H’Leo, càr Dăk Lăk pà gi\t, làng bol ờ gơtùi dùl nùs bal mờ broă tơm priă ờ go\ ring bal ngan. Dùl gùng dà broă lơh bal, dùl ù tiah [òn lơgar bal, mơya đah rbàng gơ ơm tàm ù tiah càr Gia Lai rlau 20 hìu bơnhă làng bol geh tơm rlau 4 tơmàn, ai đah càr Dăk Lăk mìng geh tơm pơgăp 125 tơmàn lơm, dùl êt rlau tus rlau 32 dơ\.

Mò Đinh Thị Bích Thảo, đơs bè do: Dùl gùng dà broă lơh bal bơh Chính phủ dê mờ priă jền do kung là bơh dà lơgar dê ai mơya `chi gơlơh mờ ờ go\ ring bal bè hơ\. Bol a` sồr lơh bè lơi geh gùng dà broă lơh song dơ pă loh làng, 2 càr pal ndrờm gơ\p bal. Lơh geh bơta ring bal den làng bol hơ\ sồng dờ`.

Bơta kòl yan tàm ală rơndăp broă lơh dềt tàm gơl gùng Hồ Chí Minh gơl lòt gan tàm tơrbo\ bal càr Gia Lai mờ Dăk Lăk neh geh lơh bơh jo\. Ngai 21/8/2018, ồng Nguyễn Văn Thể, Bộ trưởng Bộ Giao thông mờ Vận tải lơh broă tàm càr Gia Lai mờ sền tìs di krà` cê ngan Mpồl ătbồ rơndăp broă lơh 6 tài bơh broă lơh lơyaì. Ồng Nguyễn Văn Thể đơs nền, dilah Mpồl ătbồ rơndăp broă lơh 6 gam pơn jăt tai lơh lơyaì, den geh jàu rơndăp broă lơh ai càr in lơh. Ồng Nguyễn Văn Thể, đơs bè do: {ươn lơm gơ dê, mê lơh lơyaì den a` jàu mpồl ndai in, jàu càr in. Càr khi kung ătbồ kung lơh geh sơl. Đơs bè hơ\ là nàng kờ` ală oh mi in go\ là pal tơrgùm jơh nùs jơh pràn jơh bồ tơngoh nàng lơh gơs gơl gùng pleh Chư Sê.

Bè rơndăp broă lơh rbàng 110 tàm tơrbo\ 2 càr Gia Lai mờ Dăk Lăk, ồng Nguyễn Văn Thể Bộ trưởng Bộ Giao thông mờ Vận tải kung đơs là, tàm do gam geh jơnau “ờ dipal ngan”. Ală gah pơgồp bal ờ niam neh gơlam tus ală rơndăp broă lơh dềt [ươn lơh, mờ lơh gơlik wơl jơnau lơh lơyaì, roh uă ir tu\ tơngai lơh jo\ rlau mờ rơndăp broă lơh tờm. Ồng Nguyễn Văn Thể đơs tai bè do: Rbàng neh lơh gơs mờ mìng geh gùng lam lòt tus rbàng là ờ hềt geh lơh gơs wơl, gơ ờ di ngan. Ờ gơtùi lời rbàng ơm kơ\p gùng geh lam lòt tus rbàng ờ. Rơndăp broă lơh tờm là Gùng rơndeh 1 mờ gùng Hồ Chí Minh lòt gan Tây Nguyên bol he neh lơh jơh ală broă mìng roh 2 nam mờ nggùl lơm là lơh gơs gơl gùng tờm. Bơh nam 2015 nđờ priă lơh jơngkah, nđờ priă rài lơh tus tu\ do mờ ờ hềt lơh gơs wơl hah?

                                             Ală tiah `chùn ù, tơrlah tơrlơm ngai sơlơ jrô mờ dờng rlau

Tus tơngai do, tơnơ\ 4 nam lơh, ală rơndăp broă lơh rbàng mờ gùng pleh tàm gơl gùng Hồ Chí Minh gơl lòt gan Gia Lai mờ Dăk Lăk kung gam ơm tàm bơta lơh lơyaì ngan sơl. Mờ tàm jơnau gơlơh bè “tơrluh ù” lơh gơlik jơnau `chùn ù, tơrlah ù tàm gơl gùng pleh Chư Sê, Bộ Giao thông mờ Vận tải sền swì jơnau ờ niam gơlik geh do lơh gơrềng tus bơngă pin dờn bơh gah do dê den tàng neh lơh broă mờ Mpồl ătbồ Rơndăp broă lơh 6 mờ sồr pal geh gùng dà broă lơh bơsong krà` ală mpồl cau, cau dùl nă să is geh gơrềng.

Mơya, bơta sơnđan là “bơsong krà`” bơh Bộ dê kung là ờ kơn jơ\ ngan sơl, hơ\ là geh sră nggal là: sồr “pal sền tìs di krà` cê kơnòl cau dùl nă să is, mpồl cau dê”, sồr Mpồl ătbồ rơndăp broă lơh 6 sền gi\t is kơnòl cau dùl nă să, mpồl cau geh gơrềng dê. Ală jơnau krà` cê mờ bơr, krà` cê tàm sră pơ àr bơh Bộ Giao thông mờ Vận tải dê loh làng là ờ tơl pràn lơh tơn jơh bơta lơh lơyaì tàm ală rơndăp broă lơh dê.

Rbàng lơh jơh jơ\t tơmàn priă neh lơh gơs bơh jo\ ngan, kung gam ơm is dùl nă să ơm kơ\p gơl gùng lam lòt tus rbàng; gùng pleh lơh gi\t gi\t nđờ rhiang tơmàn priă gơtìp `chùn ù, tơrlah tơrlơm ờ gơtùi dờ` ngan, tu\ do gam gơ gơs là dùl anih lòt còp sền nàng cùp rùp bơh năc lòt nhơl dê. Nàng khi tus, cùp rùp mờ ai lơh nrơ\t ndơl ngan ờ gi\t geh bơta lơi sơl gam gơlik geh tàm Bộ Giao thông mờ Vận tải mờ ală mpồl ătbồ rơndăp broă lơh gơ wèt bộ do sơl?

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến